Arrantza eta Industria: Baliabideak, Energia eta Ekoizpena

Arrantza

Itsaso, ibai, aintzira eta uretako beste animalia batzuk arrantzatzea da, adibidez, arrainak eta moluskuak.

Arrantza motak

Kostaldeko arrantza

Kostaldean egiten da, ontzi txikietan eta artisau-metodoekin. Ordu 1 iraun dezake.

Itsasbazterreko arrantza

Kostaldetik gertu egiten da, ontzi txiki edo ertainetan. Arrantzaldiak 1-3 egun iraun ditzake.

Itsas zabaleko arrantza

Itsas zabalean egiten da, ontzi handiekin, faktoria ontziak barne. 3-5 hilabete iraun ditzake.

Kalak

Arrantza-espezieak biltzen diren eremuak dira, itsaslaster hotz eta beroen guneetan, 370 km-ra arteko eremuan.

Planktona

Organismo txikiz osatuta dago, eta arrain askoren elikagaia da.

Akuikultura

Uretako animalia- eta landare-organismoak itxian haztea da.

Natura Baliabideak eta Energia

Gizakiontzat baliagarriak eta onuragarriak diren produktu naturalak dira.

Baliabideen Ustiapena

• Garapen teknologikoa: Baliabideak lortzeko modu eta leku ugariagoak.
• Ustiapenaren kostua: Teknika berriekin ustiapenak merkeagoak dira.
• Merkatuen joera: Eskariaren gorakadak errentagarritasuna areagotzen du.

Energia Iturriak

Lana sortzeko gaitasunarekin lotuta dago energia. Industria-prozesuetarako beharrezko indarra ematen duten baliabideak dira.

Berriztagarriak

Ez dira agortzen eta modu naturalean berreskuratzen dira.

Berriztaezinak

Kantitate mugatuan daude eta ezin dira epe laburrean berriztatu.

Energia Primarioa

Naturatik zuzenean lortzen dira, adibidez, erregai fosilak, uranioa eta energia berriztagarriak.

Energia Sekundarioa

Energia primarioaren bidez sortzen da, adibidez, argindarra eta petrolioa.

Ikatza

Erregai fosila, landareen hondakina. Txinan, Errusiar Federazioan eta Ipar Amerikan aurkitzen da.

Uranioa

Fisio-prozesu bidez energia nuklearra sortzen du. Estatu Batuetan, Frantzian, Txinan eta Indian erabiltzen da.

Industria

Natura-baliabideak (lehengaiak) produktu landu bihurtzeko jarduerak dira. Bigarren sektoreko ekonomia-jarduera garrantzitsua da.

• Eraldatze-prozesuan, makinak eta energia erabiltzen dira.
• Eremu txikietan egiten da, fabriketan, eta langile asko aritzen dira (industria-langileak).
• Produktuak kantitate handitan ekoizten dira.

Industriaren Sorrera

Artisau lantegietatik abiatuta, XVIII. mendearen amaieran ekoizpen modu berri bat sortu zen Ingalaterran: industria.

Multinazionalak

Industria handiak dira.

Deslokalizazioa

Enpresa baten ekoizpen-jarduerak beste herrialde batera eramatea da.

LPEE: Lurralde Petrolio Esportatzaileen Erakundea (Aljeria, Angola, Ekuador, Iran, Irak, Kuwait, Libia, Nigeria, Qatar, Saudi Arabia, Arabiar Emirerri Batuak eta Venezuela).