Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

1. Klima Beroetako Paisaia Motak

1.1. Klima Beroetako Paisaien Ezaugarriak

Klima beroetako paisaiak, berez, Kantzer eta Kaprikornio tropikoen arteko lurraldeetakoak dira, hiru mota nagusi bereizten direlarik: oihana, sabana eta basamortua.

Oihana

Klima ekuatorialeko eremuan kokatzen da. Tenperaturak 25 °C ingurukoak dira, eta prezipitazioak ugariak. Landaretza joria da. Ura ugaria da, eta ibaiak emaritsuak. Zuhaitz-mozketa neurrigabearen ondorioz, oihana atzera egiten ari da, eta hori arazo larria da.

Sabana

Klima tropikaleko eremuan dago. Tenperatura altua izaten da urte osoan, eta udan bakarrik egiten du euri ugaria. Landaretza belar garaiez osatuta dago. Zuhaitzak gutxi dira eta sakabanatuta daude.

Basamortua

Ekuatoretik urrundu ahala, landaretza...

Bilbo Euskal Autonomia Erkidegoko Bizkaiko lurralde historikoaren hiriburua da. Hiria haran estu baten eta erliebe altu baten artean kokatzen da, itsasotik 13 km-ra.

1. Alde Zaharra: Hasierako Nukleoa

Bilboko hasierako nukleoa Nerbioi ibaiaren ezkerreko ibaiertzean zegoen, Bilbao La Vieja izeneko gunean. Diego Lopez de Harok hiri bezala sortu zuen 1300. urtean.

XIV. eta XV. mendeak: Hazkundea eta Harresia

• XIV. mendea: Bilboren lurzatiketa uniformea zen. San Antoneko zubiak hegoaldean Bilbao La Viejarekin komunikatzen zuen. Gaur egungo Erriberako plaza kai-gunea zen eta espazio zabal bakarra. Iparraldean, Santiagoko katedrala eta harresitik kanpo San Nikolas eliza zeuden. Ibaiak Bilbo ia guztiz inguratzen zuen.
• XV. mendea: Harresidun zonaldean, kale

Nekazaritza: Faktore Fisikoak eta Giza Faktoreak

Nekazaritza lurra lantzea da, giza eta animalia kontsumorako elikagaiak eta industriarako lehengaiak eskuratzeko.

Zenbait faktore fisikok eta giza faktorek eragina dute nekazaritzan.

Nekazaritzaren Faktore Fisikoak

Hiru dira nekazaritzan eragina duten faktore fisiko nagusiak:

• Klima. Landare bakoitzak tenperatura, eguzkialdi eta hezetasun jakin batzuk behar ditu hazi ahal izateko. Horregatik, klima-zona bakoitzean, labore batzuk hobeto hazten dira beste batzuk baino.
• Zenbait klima-faktorek nekazaritza oztopatzen dute. Laboreak ez dira hazten oso tenperatura altuko lekuetan, tenperatura baxukoetan edota oso euri gutxi edo euri gehiegi egiten badu.
• Erliebea. Altitudean igo ahala, tenperaturak behera egiten

Espainiako Hiri Sistema: Iruzkina

Mapak Espainiako hiri nagusien kokapena erakusten du, beren hierarkia azalduz (garrantzia handienetik txikienera), neurri demografikoen eta eragin-esparruaren arabera.

Espainiako Hiri Hierarkia

Metropoliak hierarkiaren gailurrean daude eta 250.000 biztanle baino gehiago dituzte. Horien barruan, Espainian hainbat sailka daitezke:

• Nazio Metropoliak

  Madril, Bartzelona (3 milioi biztanle baino gehiago). Funtzio dibertsifikatuak: zerbitzuak, nazio-enpresen eta multinazionalen bulegoak. Eragin-esparrua nazio mailakoa da, eta nazioarteko beste metropoliekin harremanak dituzte. Madrilek lotura handiak ditu gainerako metropoliekin, batez ere Bartzelonarekin. Bartzelonak ekialdean eta Balearretan du eragina.

• Eskualdeko Metropoliak

  Bilbo,

Turismoaren Bilakaera eta Garrantzia Espainian

1. Turismoaren Bilakaera

1960ko hamarkadan "eguzkia eta hondartza" eredua garatu zen. Eredu tradizional honen ezaugarri nagusiak eskaintza ugaria eta merkea izatea, eta eskari homogeneo eta masiboari zuzenduta egotea ziren, udan pilatzen zena, batez ere Kanarietan, Balearretan eta kostalde mediterraneoan.

Bigarren Mundu Gerraren ostean garapen ekonomiko handia gertatu zen Europako mendebaldean; klase ertainek gora egin zuten eta langileen bizimodua hobetu zen, eta garraioetan aurrerapen handiak egon ziren: hegazkinak merketu, trenbide eta errepide sareak hobetu eta automobilaren erabilera orokortu. Gainera, Espainia frankista nazioarteko harremanak normalizatzen hasi zen, azpiegiturak eraiki... Turismoa...

EAEko Hiri Hierarkiaren Mapa: Iruzkina (2006)

Aurrean dugun mapak EAEko hiriek 2006an zuten hierarkia erakusten digu. Honako ezaugarri hauek ditu:

a) Hirien Garrantzia eta Eragin-Eremua

Hirien garrantzi demografiko, funtzional eta eragin-eremuaren arabera, hierarkia bat ezagutzen da:

Euskal Sistema Polinuklearra

Hierarkia horren barruan Euskal Sistema Polinuklearra dago, Bilboko metropoli-eremuak eta Gasteizek osatzen dutena. Mapan ikur handienekin adierazita ageri dira.

Bilboko Metropoli-Eremua

Bilboko metropoli-ingurua EAEko pilaketa demografiko handiena da. Industria-eginkizunak, merkataritza eta negozioak ditu. Inguru honen eragin-esparrua autonomia erkidego osoan hedatzen da, eta nazioarteko lotura aipagarriak ditu Bilboko portuko salgaien trafikoaren...

Espainiako Erregimen Demografikoak

Espainiako biztanleriak hiru etapa demografiko bizi ditu: zaharra, trantsiziozkoa eta modernoa. Aldaketak Europako beste herrialde batzuetan baino beranduago hasi ziren.

Erregimen Demografiko Zaharra: XX. Mendearen Hasiera Arte

Erregimen demografiko zaharrak XX. mendearen hasiera arte iraun zuen Espainian; haren ezaugarri nagusiak jaiotza- eta heriotza-tasa altuak eta hazkunde natural txikia izan ziren.

• Jaiotza-tasa batez ere bi arrazoigatik zen altua: Nekazaritza-ekonomia eta -gizarte baten nagusitasunagatik eta jaiotzak kontrolatzeko sistema eraginkorrik ez egoteagatik.
• Heriotza-tasa orokorra altua eta gorabeheratsua zen, bizi-maila apala zelako eta medikuntza- eta osasun-baldintzak kaskarrak zirelako. Elikadura-

Nekazaritza ibiltaria edo luberritzea:

Eremu tropikaletako lurzoruak, oso pobre denez, denbora asko behar du leheneratzeko uzta bakoitzaren ondoren. Horrenbestez, nekazariek laborantza-eremuz aldatu behar izaten dute aldian-aldian.Nekazaritza-lanean, lehenik eta behin, baso-eremu bat mozten da, eta landaredia erre. Ondoren, lurra luberritu egiten da, errautsekin nahasteko, haiek baitira nekazaritza-mota honetan erabiltzen den ongarri bakarra. Gero, produktu ugari ereiten dira.

Nekazaritza ureztatu estentsiboa:

Laborantza ureztatuaren oinarria da laboreei ura botatzea, euri uraz gain, produktibitate handiagoko uzta lortzeko.Asia montzonikoko paisaia ureztatua da paisaia tradizionaletako bat. Ibaietatik gertu dauden eremuetan egiten da, eta haietan...