Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Sarrera eta Ezaugarri Kartografikoak

Mapa honek iturri kartografikoa du, Espainiako hiri-hierarkia irudikatzen du, proportzioandoa irudiaren tamaina eta irudikatzen duen garrantzia, eta hierarkia gorenean dauden hiriak posizio periferikoa dute, Madril ezik.

Garapen Demografikoa eta Banaketa

Garapenari dagokionez, esan behar da hiri tamainan tamaina demografiko handiena 500.000 biztanletik gorako hamabost hiri-aglomeraziorako dagokiola. Ondoren, 800.000 biztanle gainditzen dituzten bost hiri-aglomerazio daude:

• Valentzia
• Sevilla
• Bilbo
• Asturiasko hiria
• Málaga

Horien ostean, hiri askok 400.000 eta 150.000 biztanle bitartean izaten dituzte, bai eta neurriaren arabeko hirien lurralde-banaketari dagokionez, Iberiar penintsularen barrualdean hiri-aglomeraziorik...

Gaur egungo barruko migrazio motak

1. Laneko migrazioen motibazioa lana izaten da, eta gazte helduak dira protagonistak. Emigrazioa inguru zaharretatik, gainbeheran dauden hiri industrializatuetatik eta hiri-nukleoetatik dator, eta beste eskualde edo probintzia bereko dinamismo ekonomiko handiagoko guneetara jotzen dute.

   • Beste eskualde batzuetako probintzietara egindako migrazioak gutxitu egin dira, migrazio-saldoak eraginda.
   • Saldo positiboak dituzte Mediterraneoko eta Ebro haraneko inmigrazio eremu nagusiek.
   • Saldo positiboak eta negatiboak txandakatzen dituzte emigrazio-probintzia askok.
   • 1975etik aurrera, urtaroko edo zenbait urtetarako izaera duten migrazioak egiten dira, koiuntura ekonomikoari eta lan-merkatuaren gaur egungo malgutasunari lotuta.

Hirigintzaren bilakaera historikoa

1. Industrializazio aurreko hiria

Hiri zaharra eta bere ezaugarriak.

1.1 Industrializazio aurreko herrien ezaugarriak

Industrializazio aurreko hiriak kale estu, harresi eta lur erabilera anitzeko gizarte-eremu trinkoz osatuta zeuden.

• Erromatar garaia: plano erregularra, kanpamenduen eredua, cardus eta decumanus ardatzak eta foroa.
• Erdi Aroa: musulman harresia hiria barrurantz zabaltzen zen kale estuekin, eta kristau harresia elizak, gazteluak eta gazte plaza merkatuarekin.
• Errenazimentua: kale berriak, udaletxea, jauregiak eta plaza nagusia.
• Barrokoa: kale zabalak, jauregi eta lorategiak eta plaza berriak irekitzea.

1.2 Industria garaiko aldaketak

Industrializazioak hiria aldatu zuen: planoak antolatu, kaleak zuzendu...

Espainiako arro hidrografikoak

Espainiako arro hidrografikoak: topografiak eta klimak hiru isurialde hidrografiko handi mugatzen dituzte.

a) Isurialde kantauriarra

Ipar-mendebaldean dago eta lurraldearen %4 hartzen du. Prezipitazioen erregulartasunak eta ugaritasunak (urtean 1.350 mm batez beste), gorabehera handirik gabeko tenperaturekin batera, ibai emaritsu eta erregularrak eragiten dituzte. Itsasotik hurbil dauden mendietan jaiotzen dira. Sorburutik kostaraino (100 km) garaiera-aldea handia denez (batzuetan 2.000 m), uholdeak ohikoak dira. Haran sakonak sortu dira, emariek eta aldapek uraren higatzeko gaitasuna areagotu dutelako.

Ibai nagusiak: Bidasoa, Deba, Ibaizabal, Sella, Nalón eta Navia.

b) Isurialde atlantikoa

Goi-lautadako ibai handiek...

ES:

Turismo-eredu tradizionala eta bilakaera

Turismo-bilakaera: Turismo-eredu tradizionala: turismo-eskaintza merkea eta ugaria, tamaina handiko pilaketarekin.

Eredua sendotzen duten faktoreak

• Kanpokoak: ekonomia eta garraioaren aurrerapenak.
• Barnekoak: baliabide natural bikainak, kultur baliabideak, kostu txikia, azpiegitura eta zerbitzuen existentzia, eta nazioarteko harreman normalizatuak.

Eredu tradizionalaren krisia (1973-1985)

Arrazoia: turismo-eskaintzaren arazoak eta bestelako jomuga berrien agerpena.

Turismo-eredu berrirantz aldaketa (1985etik aurrera)

Arrazoia: EEn sartzea eta barne-turismoaren gorakada, kalitatezko turismo-eskaintzaren bidez. Helburuak: kalitate handiagoa eskaintzea, eskaintza dibertsifikatzea, gobernu-autonomia sustatzea....

Kontzeptu nagusiak

Arrantza handian:

Portutik urrun eta denbora luzez egiten den arrantza mota da. Arrain migratzaileak harrapatzeko edo kostaldetik urrun dauden arrainak harrapatzeko erabiltzen da.

BGP:

Europar Ekonomia Elkartek herrialdeei 1962tik aurrera nekazaritza eraldatzeko eta errentagarritasuna bermatzeko hartutako erabakien multzoa da. Hainbat helburu ditu, besteak beste, bizi-maila egokia bermatzea. Azken erreforma sakona 2006an egin zen.

Jurisdikziopeko urak:

XVI. mendean holandarrek sortutako kontzeptua da. Itsas eremu batean, estatuaren subiranotasun-eskubidea estatu hori inguratzen duten 200 miliatan finkatzen du.

Laborantza-uraztatzea:

Laboreak behar duen ura izan dezaten burutzen diren ekintza multzoa da: lurrean ur kantitate mugatua...

Espainiako industria-sektoreak

Espainiako industriak krisi ekonomikoaren ondorioz eragin handia jasan du (lehia, eskariaren beherakada eta berrantolatze-prozesuaren beharra). Sektore nagusiak hauek dira:

• Oinarrizko metalurgia eta metal-eraldaketa:
  • Industria siderurgikoa: altzairua burdin mineraletik lortzen da, labe garaian, multinazionalen eskutik. Altzairu-txatarretik lortzen da, labe elektrikoetan, enpresa txikiagoen eskutik.
  • Metal-eraldaketako industria: produktu metalikoak eta makineria fabrikatzen dira.
• Etxetresna elektrikoen fabrikazioa: enpresa-kopurua murrizten ari da, ekoizpena espezializatuagoa da eta merkatua handiagoa eta dibertsifikatuagoa. Prozesu honek berrantolaketa sakona eragin du.
• Ontzigintza: birmolde gogorra jasan du, eta konponketetan

Zentsu-errolda