Zein dira EAEko metropoli-eremu nagusiak 2006an?

Testuaren arabera, Bilboko eta Donostiako metropoli-eremuak eta Gasteizkoa dira nagusiak. Bilbok EAEko pilaketa demografiko handiena du.

Zergatik da desorekatua Arabako hiri-sistema?

Hiriburuak Arabako biztanleen %75etik gora hartzen ditu, eta Laudio eta Amurrio soilik konpara daitezke. Gainera, ertzeko udalerri batzuk EAEtik kanpoko nukleoekin lotuta daude.

EAEko hiri-hierarkia 2006an: metropoli-eremuak, azpisistemak eta kanpo-loturak

Laburpena

Dokumentu honek 2006an EAEko hiri-hierarkia nola zen azaltzen du, hiri-garrantziaren eta eragin-eremuaren arabera. Bilbo, Donostia eta Gasteizko metropoli-eremuak, eskualdeko hiri txikiagoak eta hiri-sistemaren banaketa desorekatua aztertzen dira. Azkenik, erkidegoko eta kanpoko loturak laburbiltzen dira.

Funtsezko puntuak

EAEko hiri-sistema Euskal Sistema Polinuklearra da, Bilbo eta Gasteizko metropoli-eremuek osatua.
Bilboko metropoli-eremua da pilaketa demografiko handiena, industria, merkataritza eta negozioetan oinarrituta.
Donostiak eginkizun dibertsifikatuak ditu: industriakoak, turistikoak, merkataritzakoak eta kulturalak.
Gasteiz EAEko hiriburua da eta administrazio-eginkizun nagusiak betetzen ditu.
Hiri-sistema kostaldeko eta barrualdeko azpisistemetan banatzen da, banaketa desorekatuarekin.
Arabako barrualdeko sistema makrozefalikoa da: hiriburuak biztanleen %75etik gora hartzen ditu.
Gipuzkoako hiri-sistema orekatuagoa da, neurri ertaineko industria-hirien multzo garrantzitsuarekin.

Frogatu zeure burua

EAEko Hiri Hierarkiaren Mapa: Iruzkina (2006)

Aurrean dugun mapak EAEko hiriek 2006an zuten hierarkia erakusten digu. Honako ezaugarri hauek ditu:

a) Hirien Garrantzia eta Eragin-Eremua

Hirien garrantzi demografiko, funtzional eta eragin-eremuaren arabera, hierarkia bat ezagutzen da:

Euskal Sistema Polinuklearra

Hierarkia horren barruan Euskal Sistema Polinuklearra dago, Bilboko metropoli-eremuak eta Gasteizek osatzen dutena. Mapan ikur handienekin adierazita ageri dira.

Bilboko Metropoli-Eremua

Bilboko metropoli-ingurua EAEko pilaketa demografiko handiena da. Industria-eginkizunak, merkataritza eta negozioak ditu. Inguru honen eragin-esparrua autonomia erkidego osoan hedatzen da, eta nazioarteko lotura aipagarriak ditu Bilboko portuko salgaien trafikoaren eta Loiuko aireportuko bidaiarien trafikoaren bidez.

Donostiako Metropoli-Eremua

Donostia metropoli-inguru baten erdigunea da. Eginkizun dibertsifikatuak garatzen ditu: industriakoak, turistikoak, merkataritzakoak eta kulturalak. Nazioarteko lotura aipagarriak ditu.

Gasteizko Metropoli-Eremua

Gasteizek administrazio-eginkizunak ditu, EAEko hiriburua eta erakunde nagusien egoitza delako. Industria- eta merkataritza-eginkizunak betetzen ditu. Nazioko eta nazioarteko loturei mesede egin die aireportuak salgaien garraioari lotuta duen funtzioak.

Eskualdeko Hiri Txikiagoak

Hiriburuen azpitik hiri txikiagoak daude, eskualdeko betekizun administratiboak, industrialak edo zerbitzu-betekizunak dituztenak.

b) Hiri Sistemaren Espazio Banaketa Desorekatua

EAEko hiri-sistemak banaketa desorekatua du espazioaren ikuspuntutik: kostaldeko eta barrualdeko azpisistemak bereiz daitezke, ezaugarri desberdinekin:

Kostaldeko Azpisistema

Kostaldeko azpisistema Bilbo eta Donostiaren arteko jarraipena da, Baionaraino luzatzen dena. Bilbo eta Donostiako metropoli-inguruak nabarmentzen dira. Kantauri itsasoko haranetan hirigintza handia dago: hiri txikien pilaketak dira nagusi.

Bizkaiko Hiri-Sistema

Bizkaiari begiratzen badiogu, 3 sistema desorekatu dituela ohartu gaitezke. Bilbo Handiaren metropoli-inguruak eginkizun industrial eta tertziarioak pilatzen ditu. Hurbil dauden espazioetan ez dago eskualde-esparruko eginkizunak gidatzeko behar den besteko neurri funtzionala duen hiri-nukleorik. Bilbok industrializazioaren hasieratik xurgatze-efektua izan duelako. Gainerako lurraldeetako hiriak haranen erdialdean kokatuta daude, hiri-garapen eta irisgarritasun handiko ardatzetan. Hiri horiek funtzio zentralak eta nolabaiteko eragina dute sakabanatutako landa-inguruekiko.

Gipuzkoako Hiri-Sistema

Gipuzkoako banaketari begiratzen badiogu, sistema orekatuagoa dela ikus dezakegu. Donostiaren ondoan neurri ertaineko industria-hirien multzo garrantzitsua dago, lurraldean modu nahiko orekatuan kokatuta. Biztanle-nukleo gehienek laguntza ematen dien buru funtzionalen bat dute.

Barrualdeko Azpisistema (Araba)

Barrualdeko azpisistema Gasteizen inguruan biltzen da. Sistema makrozefaliko eta desorekatua da. Hiriburuak Arabako biztanleen %75etik gora hartzen ditu. Bestela, Laudio eta Amurrio soilik konpara daitezke. Arabako hiri-sistemak beste ahultasun batzuk ditu: Errioxa arabarra erkidegotik kanpoko nukleo bati lotuta egotea, ertzeko udalerri batzuk EAEtik kanpoko nukleoarekin lotuta egotea eta Trebiñu Burgosekoa izatea.

c) Kanpoko Harremanak eta Loturak

Hiri-sistemaren harremanak indartsuak dira EAEko hirien artean, eta erkidegoaz kanpoko beste sistema batzuekin ere harreman sakonak ditu:

Iparraldeko eta Ekialdeko Loturak

Kantauri itsasoko erlaitzekin, Nafarroarekin eta Errioxarekin dauden harremanek garrantzi berezia dute. Europari dagokionez, Euskal hiri-sistemaren kokapen estrategikoari esker, hiri-ardatz handiekin lotu daiteke.

Ardatz Nagusiekiko Konexioak

Mediterraneoko ardatzarekin, Ebro haranean zehar, eta Paris-Madril-Lisboa lotzen dituen ipar-hegoaldeko ardatzarekin.

Amaitzeko, EAEko hiri-sistema hierarkizatua eta desorekatua dela esan daiteke, eta harreman sendoak dituela erkidego barruko zein kanpoko beste sistema batzuekin.