Europako paisaia epelak: klima, landaredia eta ezaugarriak

1. Klima Beroetako Paisaia Motak

1.1. Klima Beroetako Paisaien Ezaugarriak

Klima beroetako paisaiak, berez, Kantzer eta Kaprikornio tropikoen arteko lurraldeetakoak dira, hiru mota nagusi bereizten direlarik: oihana, sabana eta basamortua.

Oihana

Klima ekuatorialeko eremuan kokatzen da. Tenperaturak 25 °C ingurukoak dira, eta prezipitazioak ugariak. Landaretza joria da. Ura ugaria da, eta ibaiak emaritsuak. Zuhaitz-mozketa neurrigabearen ondorioz, oihana atzera egiten ari da, eta hori arazo larria da.

Sabana

Klima tropikaleko eremuan dago. Tenperatura altua izaten da urte osoan, eta udan bakarrik egiten du euri ugaria. Landaretza belar garaiez osatuta dago. Zuhaitzak gutxi dira eta sakabanatuta daude.

Basamortua

Ekuatoretik urrundu ahala, landaretza urriagoa da. Ondotik, basamortua dator, eta han, ia ez dago landarerik. Airea lehorra denez, egun argiz beroa egiten du, eta gauez hotza. Harriz eta hareaz osatutako basamortuak eratzen dira.

2. Klima Epeleko Paisaia Motak

2.1. Klima Epeleko Paisaien Ezaugarriak

Klima epeleko paisaiak eremu beroetatik eremu hotzetara hedatzen dira. Klima epeleko eremu guztietan tenperaturak eta prezipitazioak moderatuak dira.

• Neguan, eremuok aire-masa polarraren eraginpean gelditzen dira.
• Uda partean, lurralde epelok aire-masa beroaren eraginpean geratzen dira.
• Udaberria eta udazkena tarteko bi urtaroak dira.

Eremu epeletako paisaiak askotarikoak dira, paisaia ozeaniko edo atlantikoa, paisaia mediterraneoa eta paisaia kontinentala bereizten direlarik.

3. Klima Hotzeko Paisaien Ezaugarriak

3.1. Klima Hotzeko Paisaien Kokapena

Klima hotzeko paisaiak bi hemisferioetako poloetako eremuetan daude eta Lurreko mendikaterik garaienetan ere. Lekuotan tenperaturak oso hotzak izaten dira urte osoan, eta prezipitazioak, berriz, urriak.

4. Europako Paisaia Epelak

4.1. Europako Hiru Klima Mota Nagusiak

Lurreko paisaia epelen adierazgarri dira.

Paisaia Ozeaniko edo Atlantikoa

Paisaia ozeanikoa Europa mendebaldeko paisaia bereizgarria da, bai eta Iberiar penintsularen iparraldekoa eta ipar-mendebaldekoa ere. Itsasoaren eraginez, klima ozeanikoaren ezaugarria tenperatura gozoa da, bai udan bai neguan. Urte osoan euri ugari egiten du, Atlantikotik datozen haizeek eraginda. Klima gozo eta hezearen ondorioz, baso hostogalkorrak (hariztiak, pagadiak eta gaztainadiak) eta larreak hazten dira. Larre edo belar-soroetan esnerako eta haragirako behi-azienda bazkatzen da. Alorretan, berriz, artoa, bazka-landareak, patata eta sagarrondoa lantzen dira. Abeltzaintzan diharduten eremu atlantikoetan jendea sakabanatuta bizi da. Gaur egun, ordea, paisaia oso gizatiartuta dago, eta hiri, kai, industrialde, komunikabide... nabarmenak daude.

Paisaia Mediterraneoa

Paisaia mediterraneoa, berez, Mediterraneo itsasoak bustitzen dituen Europako itsasertz eta uharteetakoa da (Espainia, Frantzia hegoaldea, Italia eta Grezia). Udak, beraz, beroak eta lehorrak izaten dira, aire-masa subtropikalaren ondorioz, eta neguak ez dira oso hotzak, Mediterraneoaren eraginez. Oro har, euri ugari egiten du udaberrian eta udazkenean. Landaretza bereizgarria baso hostoiraunkorrak izaten dira; artadia, adibidez. Artadirik hazten ez den lekuetan, pinudia, garrigak eta estepak ageri dira. Mediterraneo aldean, mendez mende, garia, mahatsondoa eta olibondoa landu dira. Oso lurralde jendetsuak dira, oro har, eta, gaur egun, turista asko erakartzen dituzte. Horren ondorioz, hiriak handitzeaz gain, urbanizazioek, hotelek, aisia-eremuek eta errepideek bazter guztiak hartu dituzte.

Paisaia Kontinentala

Paisaia kontinentala Europa barnealdeko lurraldeetakoa da. Hozberoan aldaketa handi-handia izaten da uda berotsuetatik negu hotzetara. Prezipitazioak, batez ere, udan izaten dira. Klima are latzagoa da, barnealderantz sartu ahala; Errusiako ordoki handirantz, alegia.

5. Iberiar Penintsulako Klima Ezaugarriak

5.1. Klima Alderdiak

Hainbat klima-alderdi izan behar ditugu kontuan, leku jakin bateko klima nolakoa den azaltzeko.

• Latitudea: Penintsularen azalera handia dela eta, latitudeak tenperaturaren aldaketan eragiten du. Horrela, tenperatura desberdina da Bizkaiko golkoko kostaldean eta Andaluzian. Euri kantitatea ere ezberdina da iparraldean eta hegoaldean.
• Itsasoarekiko distantzia: Itsasertzetako tenperaturak gozatzen ditu. Itsasoaren ondorioz, era berean, prezipitazioak ugariagoak izaten dira.
• Altitudea: Altitudearekin, tenperaturak behera egiten du (1 °C, 100 m bakoitzeko); prezipitazioak, ordea, ugariak izaten dira.

6. Espainia Ozeaniko eta Atlantikoa

6.1. Klima eta Landaredia

Espainia atlantikoko paisaiak, berez, Penintsularen iparraldeko eta ipar-mendebaldeko lurraldeetakoak dira.

Iparraldeko eta ipar-mendebaldeko paisaiak Atlantikoaren eraginpean daude, aire hezeak udako berotasuna freskatu eta neguko hotza eztitzen du. Udan 20 °C-ak, eta neguan, 10 °C. Euria ugari eta maiz egiten du urte osoan, baina udan gutxiago botatzen du. Espainia ozeanikoan baso hostogalkorra hazten da.

7. Espainia Mediterraneoa

7.1. Klima eta Landaredia

Espainia mediterraneoko paisaiak Penintsularen ekialdekoak eta hegoaldekoak dira, bai eta Balear uharteetakoak ere. Klima mediterraneoaren ezaugarriak uda beroak eta negu gozoak dira. Udan, batez besteko tenperatura 25 °C da, eta neguan, 10 °C. Euririk handienak udazkenean izaten dira.

8. Espainia Barnealdea

8.1. Klima eta Landaredia

Espainia barnealdeko paisaiak Iberiar goi-lautadan, Extremaduran, Ebroren Sakonunean eta Andaluzia barnealdean daude. Penintsularen barnealdeko lurraldeetan joera kontinentaleko klima mediterraneoa dago. Udak lehorrak eta beroak izaten dira, eta neguak hotzak. Udan ia ez du euririk egiten.