Bilboko hiri planoaren iruzkina: Alde Zaharra eta Zabalgunea

Laburpena

Testuak Bilboko hiri-garapena azaltzen du, Alde Zaharraren jatorritik hasi eta XIX. mendeko Zabalgunearen sorrerara arte. Bilboren harresia, Zazpi Kaleak, Loredo plana eta Gran Vía bezalako elementuak aztertzen ditu. Ikasleak hiriaren hazkundearen faseak eta funtzio aldaketak ulertuko dituzte.

Funtsezko puntuak

Bilbo 1300. urtean sortu zuen Diego Lopez de Harok, Nerbioi ibaiaren ezkerreko ibaiertzean.
XV. mendean Zazpi Kaleak eraiki ziren harresidun zonaldean.
XVIII. mendean Bilboren pisua Zazpi Kaleetatik Areatzara aldatu zen eta harresiaren azken zatia bota zen.
1983ko uholdeak ondoren Zazpi Kaleak guztiz berritu zituzten.
XIX. mendean Bilbok Abando anexionatu zuen eta Alzola, Achúcarro eta Hoffmeyerren proiektua onartu zen.
Zabalgunearen ardatz nagusia Gran Vía da, finantza eta merkataritzakoa.

Frogatu zeure burua

Bilbo Euskal Autonomia Erkidegoko Bizkaiko lurralde historikoaren hiriburua da. Hiria haran estu baten eta erliebe altu baten artean kokatzen da, itsasotik 13 km-ra.

1. Alde Zaharra: Hasierako Nukleoa

Bilboko hasierako nukleoa Nerbioi ibaiaren ezkerreko ibaiertzean zegoen, Bilbao La Vieja izeneko gunean. Diego Lopez de Harok hiri bezala sortu zuen 1300. urtean.

XIV. eta XV. mendeak: Hazkundea eta Harresia

XIV. mendea: Bilboren lurzatiketa uniformea zen. San Antoneko zubiak hegoaldean Bilbao La Viejarekin komunikatzen zuen. Gaur egungo Erriberako plaza kai-gunea zen eta espazio zabal bakarra. Iparraldean, Santiagoko katedrala eta harresitik kanpo San Nikolas eliza zeuden. Ibaiak Bilbo ia guztiz inguratzen zuen.
XV. mendea: Harresidun zonaldean, kale estuak zituzten Zazpi Kaleak eraiki zituzten.

XVI. eta XVIII. mendeak: Oparotasuna eta Eraldaketa

XVI. mendean, Bilbo hiri aktibo eta oparoa zen. Hiri-hazkundea handia izan zen, baina segurtasun falta zela eta, harresia dorretxez bete zen. XVII. mendetik aurrera, hiria harresiaren inguruan hazten joan zen, Erribera eta Areatzako zabalguneak sortuz.

XVIII. mendean, Bilboren pisua Zazpi Kaleetatik Areatzara aldatu zen. Mende honetan harresiaren azken zatia bota zen. Leku faltari aurre egiteko, burgesiak plan ezberdinak bultzatu zituen, hala nola Loredo plana (orubeak hobeto aprobetxatu eta etxebizitzen kalitatea hobetzeko).

Alde Zaharraren bilbea itxia da, eta eraikinak altuera txikikoak dira. XVIII. mendeko eraikinak, aldiz, hobeak dira. Lurzoruaren erabilerak askotarikoak ziren: etxebizitza, eraikin publikoak, etab. Eremu hau gainbeheran zegoen 1983ko uholdeak arte; ondoren, Zazpi Kaleak guztiz berritu zituzten.

2. Zabalgunea: XIX. Mendeko Jauzia

XIX. mendean, Alde Zaharrak gainbehera ezagutu zuen. Bilbok Abando anexionatu zuen, eta zabaltze plan desberdinak proposatu ziren. Horien artean, Alzola, Achúcarro eta Hoffmeyerren proiektua izan zen onartua. Horrela, ibaiaren beste ertzera egin zen jauzia, eta bere ardatz nagusia Gran Vía da.

Urte hauek Bilboko burgesiaren gorakadakoak izan ziren, merkataritzak eta burdinaren esplotazioak aberastu zutena. Bilbo industrial bihurtzen hasi zen, eta zonalde berriek funtzio espezifikoak hartu zituzten:

Abando: Luxuzko egoitza-gunea.
Gran Vía: Finantza- eta merkataritza-ardatza.
Indautxu: Egoitza- eta merkataritza-gunea.

Ohiko galderak

Noiz sortu zen Bilbo?

Testuaren arabera, Diego Lopez de Harok sortu zuen hiri bezala 1300. urtean. Hasierako nukleoa Nerbioi ibaiaren ezkerreko ibaiertzean zegoen, Bilbao La Vieja izeneko gunean.

Zer da Zabalgunea?

XIX. mendean Bilbok Abando anexionatu zuenean sortutako hiri-zabalkundea da, ibaiaren beste ertzean. Ardatz nagusia Gran Vía da, eta Abando, Gran Vía eta Indautxu funtzio ezberdinetarako gune bihurtu ziren.

Zergatik aldatu zen Bilboren pisua Areatzara XVIII. mendean?

Testuaren arabera, XVIII. mendean Bilboren pisua Zazpi Kaleetatik Areatzara aldatu zen. Leku faltak eragin zuen burgesiak plan ezberdinak bultzatzea, hala nola Loredo plana.