Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Demografia: Oinarrizko Kontzeptuak

Errolda

Udalerri bateko biztanleen erregistroa da. Datu demografikoak, ekonomikoak eta sozialak biltzen ditu. Agiri dinamikoa da eta urtero, urtarrilaren 1ean, berritzen da.

Biztanleriaren Berezko Hazkundea

Toki bateko biztanleriak arrazoi naturalengatik izaten duen aldaketa da, hau da, jaiotzen eta heriotzen ondorioz. Jaiotza-tasaren eta heriotza-tasaren arteko aldeak eragiten du.

Formulazioa:

• Berezko hazkundea zenbaki absolututan: Jaiotzen guztizkoa – Heriotzen guztizkoa.
• Berezko hazkundea zenbaki erlatibotan (Berezko hazkundeko tasa): JT – HT = ‰.

Biztanleriaren Benetako Hazkundea

Biztanleriaren benetako hazkundea berezko mugimenduaren eta migrazio-saldoaren batura da.

Formulazioa:

Benetako Hazkundea = Berezko...

Landa Eremuaren Egitura eta Elementu Nagusiak

Baserri Biztanleria eta Demografia

Baserri-biztanleria gaur egun urria eta zahartua dago, leku batetik bestera aldeak dauden arren. Nekazaritza-exodoa izan da kausa nagusia, landaren mekanizazioak, industriak eta hiri-zerbitzuek gazte eta emakumeentzat lan-aukera hobeak eskaintzen zituztelako.

Eremu Mota desberdinak:

• Baserri Eremu Atzeratuak: Biztanleria beherantz doa eta zahartzen ari da. Hazkunde negatiboa, emigrazioa, erretiroak eta errentagarritasun gutxiko jarduerak direla medio.
• Baserri Eremu Dinamikoak: Biztanle kopuruari eusten diote, etorkinen etorrerari eta bizitegi, industria eta zerbitzu jarduera berriei esker.

Jabetza eta Ustiapen Sistemak

Ustiapen-sistema jabe batenak diren lur-sailen multzoa...

Lurreko Garraioa

1. Errepide Bidezko Garraioa

Osaketa: Autoak, Autobusak, Kamioiak.

Erabilera: Pertsonak lekuz mugitzeko gehien erabiliena; distantzia laburretan batez ere. Salgaiak garraiatzeko garraio garrantzitsuenetakoa.

Abantailak

• Erosotasuna.
• Malgutasuna: garraiobide bakarra abiapuntutik helmugara zuzenean joateko.

Desabantailak

• Azpiegitura garestiak.
• Istripu asko eragiten ditu.
• Garraiobide kutsagarriena.
• Auto ilarak sortzen ditu, hiri handietan gehienbat.

2. Trenbide Bidezko Garraioa

Osaketa: Trena, Metroa, Tranbia.

Erabilera: Hiri handietan oso garrantzitsua, ezinbestekoa baita metroen eta aldiriko trenen sare on bat izatea. Abiadura handiko trenak garapen handia izan du.

Abantailak

• Oso baliagarria salgaiak garraiatzeko, bolumen handiak garraia ditzake

Atlantikoko Isurialdea

• Eremua: Gipuzkoa, Bizkaia eta Arabako iparraldea. Ingurune fisikoa erliebe malkartsukoa da eta klima ozeanikoa du.
• Biztanleria: Landa-inguruneko biztanleria urria da Bizkaian eta Gipuzkoan, eta sakabanatuta dago. Hiri nagusiak eta herrixkak daude.
• Nekazaritza: Ustiapen intentsiboa da, batez ere barazkiak eta esnekiak ekoizteko.
• Basogintza: Eremu malkartsuak, zati batean, basogintzarako erabiltzen dira.
• Abeltzaintza: Behi-hazkuntza da nagusi, eta mendi-inguruetan artzaintza.

Mediterraneoko Isurialdea

Zereal-nekazaritzako paisaia

• Eremua: Arabako iparraldea, lautada eta mendebaldea. Trantsizioko klima ozeaniarra du.
• Biztanleria: Landa-biztanleria handiagoa da Bizkaian eta Gipuzkoan baino. Populazio gehiena herrietan pilatuta dago.

Espainiako turismoaren ezaugarriak: a) Turismo esakintza turistaren esku jarritako zerbitzuen multzoa da. -produktuaren saltzailea turismoa nazioarteko azkoetan sustatzen duten erakundeak dira.- Turismo instalazioek turismoooen beharrizanei erantzuten diete. Osatatu badaude eta mantendu eskaintzak eta aisia eskaintzak daude. b) Turismo eskaria, turismo mota hau udakoa da. Gehienbat iparraldeko Europatik iristen da: Britaniar, aleman, frntses, italiar... - Nazioko eskaria, Madril, Katalunia, Andaluzia eta Valentziatik, batez ere. Turismo hau urtean zehar hobeto garatzen da.

Euskal Industriaren Egitura: Sarrera

Industria, energia iturri bat erabiliz lehengaiak produktu eraldatu/landu bihurtzen dituen jarduera da. Oinarrizko funtsak: lehengaiak + energia iturriak.

Euskal Herriko Industria Guneen Ezaugarri Nagusiak

• Desoreka. Hiri industrial nagusiak: alderantzizko triangelua (Donostia, Bilbo, Gasteiz). Donostia-Bilbo lotura sendoagoa Donostia-Gasteiz/Bilbo-Gasteiz baino.
• Kostaldeko industria ardatzak dentsitate handia du. Gasteiz inguruan industria kontzentratuta. Gasteizen makrozefalia nabarmena probintzia mailan.
• Euskal industriak ETEak (Enpresa Txiki eta Ertainak) nagusi ditu. Enpresak esportaziorako ekoizten dute. Kooperatiben indarra.
• Industria gune nagusiak: Bilbo Handia, Nerbioi, Ibaizabal, Deba, Urola, Oria, Donostialdea,

Hiriaren Kontzeptua Definitzen

Kuantitatiboki, 10.000 biztanle baino gehiagoko biztanlegune bati deritzo. Ezaugarri morfologiko, funtzional, soziologiko eta espazialak ditu, mailaketa bat osatuz eta inguruetan eragina izanez.

Hirigintzaren Historiaren Laburpena eta Hiri Ereduak

Klasean ikusitako bideoak erabiliz, munduko hirigintzaren historiaren laburpen bat egingo dugu, momentu klabe desberdinak nabarmenduz eta hiri eredu nagusiak desberdinduz.

Pre-industrializazio Garaia

• Hiriek historia luzea dute. Lehen hirien sorrera Antzin Aroan kokatu zen, ekialdeko zibilizazioetan.
• Gure inguru hurbilean (Europan, Mediterraneo itsasoaren inguruan), gure hirietan eragina izan zuten bi kultura garrantzitsu Greziarrak eta Erromatarrak izan ziren. Haiengandik

Nekazaritza eta Abeltzaintza

Nekazaritza estentsiboa

Lur hedadura handiak behar dituen nekazaritza da, etekin txikiak dituena teknika atzeratuak erabiltzeagatik.

Nekazaritza intentsiboa

Lur hedadura txikiko ustiapena da. Etekin handiak ditu, teknika aurreratuetan inbertitzen duelako.

Abeltzaintza estentsiboa

Inguru fisikoaren arabera egiten den abeltzaintza mota da, arraza autoktonoei eta lan-teknika tradizionalei loturik agertzen dena.

Abeltzaintza intentsiboa

Ikuiluetan ematen den abeltzaintza mota da, atzerriko animaliak eta teknika aurreratuak erabiltzen dituena.

Nekazaritza politika

Landa-munduari ematen zaizkion laguntzak kudeatzen dituen Europar Batasuneko politika.

Nekazaritza ustiapena

Jabe baten erantzukizunaren menpe dagoen nekazaritzarako ekoizpen-...

Behi-azienda da nagusi

Haragietakoa zekorrak ekoizteko erabiltzen da, bai ustiapen estentsiboan, bai ustiapen erdiestentsiboan; esnetarakoa, berriz, esnea eta esnekiak ekoziteko erabiltzen da, ustiapen intentsiboan.

Basogintza

Beste jarduera garrantzitsu bat da. Ekoizpena altzarigintzarako edo paper orea lortzeko erabiltzen da.

BARRUALDEKO BASERRI-PAISAIA MEDITERRANEOA

Iparraldeko eta hegoaldeko goi-lautadak zein Ebroren eta Gaudalquivirren sakonuneen zati handiena hartzen ditu.

Ingurune fisikoak

Erliebe laua du, eta altitude handia du Iberiae¡r goi-lautadan. Klima mediterraneo kontinentalizatua dago: udan prezipitazioak urriak dira, eta tenperatura-alde handiak daude urtaro batetik bestera.

Populaketari dagokionez

Dueronren eta Ebroren haranetan,...

Demografia erregimen modernoa:

Honako ezaugarri hauek ditu: jaiotza- eta heriotza-tasak gero eta baxuagoak izatea, ugalkortasuna ere jaitsiz joatea eta medikuntza eta higienea inoiz baino gehiago hobetzea.

70eko hamarkadaren erdialdean hasi zen jaiotza-tasen beherakada nabarmena, mendebaldeko Europako gainerako herrialdeetan baino modu zakarragoan gainera. 1975. urteko ekonomia krisiaren eta trantsizio politikoarekin batera Espainiako gizartean gertatu zen aldaketa sozioekonomikoaren ondorio izan zen.

Heriotza-tasari dagokionez ere, beheraldia Europako beste herrialde batzuetara baino beranduago iritsi zen.

Jaiotza-tasaren eta ugalkortasunaren jaitsierak, heriotza tasaren igoera txikiarekin batera, biztanleen zahartzea ekar dezake ondorioz, eta...