Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Espainiako Baserri Paisaiak: Tipologia eta Ezaugarriak

Penintsulako Iparraldeko Baserri Paisaia Ozeanikoa

Iberiar penintsulako iparraldea eta ipar-mendebaldea hartzen du.

• Ingurune fisikoa: Erliebe malkartsua, klima ozeaniko euritsua.
• Populamendua: Sakabanatua, tartekatua, herrixkak eta parrokia erdigune. Iraganean, biztanleria ugaria; gaur egun, urria eta zahartua.
• Baserri-ustiategiak: Minifundistak, lursail txikiak, elkarrengandik urrun. Errentagarritasuna murriztua, mekanizazio zailtasunak. Konpontzeko, partzela-kontzentrazioa bultzatzen da.
• Lurzoruaren erabilerak: Abeltzaintzakoak, batez ere.
  • Nekazaritza-azalera txikia: Lehorreko nekazaritza, prezipitazio erregularrak direla eta. Iraganean, polilaborantza, nork bere burua hornitzeko: artoa, patata,

Mediterraneoko Barrualdeko Nekazal Paisaia

Barrualdeko Baserri-Paisaia Mediterraneoa

Barrualdeko baserri-paisaia mediterraneoa iparraldeko eta hegoaldeko goi-lautadak hartzen ditu, baita Ebroren eta Guadalquivirren sakonuneen zatiak ere. Ingurune fisikoari dagokionez, erliebe laua eta altitude handia ditu, klima mediterraneo kontinentalizatua nagusi delarik, prezipitazio urriak eta tenperatura-alde handiak urtaroen artean.

Populazioa herri txikietan kontzentratzen da Dueroren eta Ebroren haranetan; hegoaldean, aldiz, herriak urrunago daude elkarrengandik. Emigrazio handiaren ondorioz, biztanleria urria eta zahartua da.

Minifundioa nagusi da ureztatutako laborantzan, eta jabetza handiak lehorreko laborantzan. Lehorreko laborantzan zerealak (garia...

Euskal Industria 1850 eta 1975 Bitartean

Euskal Industrializazioaren Hasiera

Euskal industrializazioaren hasiera goiztiarra izan zen Espainiako beste eskualde batzuekin alderatuz gero. Hainbat arrazoi egon ziren:

• Eskulangintza-tradizio luzea.
• Merkataritza-burgesia ekintzailea.
• Hazkunde demografikoaren eraginez, eskulanaren eta industria-produktuen merkatuen gorakada.

Industrializazioaren Garapena Probintzia Bakoitzean

Bizkaia

Bizkaian, industriak XIX. mendearen azken laurdenean egin zuen gora, faktore mesedegarriei esker:

• Fosforo gutxiko burdina-meategiek balioa irabazi zuten, oso ona baitzen Bessemer eta Martin Siemens bihurgailuetan erabiltzeko.
• 1868ko meatze-legeak minerala Britainia Handira esportatzea bultzatu zuen, eta horri esker, kapitalak pilatu

Espainiako Ibai Nagusiak eta Arro Hidrografikoak

Ibaiak arro hidrografikoen arabera sailkatuta:

• Miño, Duero, Tajo, Guadiana, Guadalquivir, Ebro, Turia, Júcar, Segura
• Bizkaiko Golkoko Arroak (Iparra)
• Isurialde Atlantikoko Arroak (Iparra-Duero-Tajo-Guadiana-Guadalquivir)
• Isurialde Mediterraneoko Arroak (Ebro-Ekialdeko Pirinioa-Júcar-Segura-Hegoa)

Ibaien Banaketa Arroka Hidrografikoetan

1. Kantauriar Isurialdea: Jallas, Tambre, Ulla, Sil, Eo, Navia, Narcea, Nalón, Deva, Ibaizabal, Nerbioi, Deba, Oria, Bidasoa
2. Duero Arroa:
   • Goialdea: Esla, Pisuerga (Carrión, Arlanzón)
   • Behealdea: Tormes, Adaja, Eresma
3. Tajo Arroa:
   • Goialdea: Alagón, Tiétar, Alberche, Jarama, Henares
4. Guadiana Arroa:
   • Goialdea: Cigüela, Záncara
   • Behealdea: Zújar
5. 3-4 (Tajo-Guadiana artean): Odiel,

Azpigarapenaren Arrazoiak

Munduko azpigarapena fenomeno konplexua da, hainbat faktorek eragindakoa. Jarraian, herrialde askoren garapena oztopatzen duten arrazoi nagusiak aztertuko ditugu:

Kolonialismoaren Ondarearen Zama

Europako herrialdeek ia mundu osoa konkistatu zuten. Europako gobernuek beren mesederako ustiatu zituzten konkistatutako lurrak. Metropoliek kolonietatik ateratzen zituzten industriarako behar zituzten lehengaiak eta, ondoren, kolonietan saltzen zituzten egindako produktuak. Koloniek independentzia lortu zutenean, askok finantza-, industria- eta teknologia-mendekotasuna izaten jarraitu zuten.

Kanpo Zorraren Zama

Urteetan zehar, kanpo-zor handia egin dute zenbait herrialde pobrek. Zor horiek, gainera, herrialde horien garapena oztopatzen...

2008ko Errepide Sarea eta Maparen Interpretazioa

Aurrean dugun mapak 2008ko Espainiako errepide sarea adierazten du, Anaya Touring Club-aren datuen arabera. Mapa lineala dela esan daiteke, mota desberdinetako errepideak kolorezko lerroen bidez adierazita daudelako: autobideak eta autobiak lerro jarraitu urdinez; eraikitzen ari direnak borobilez osatutako lerroekin; eta, azkenik, bestelako errepideak lerro jarraitu gorriaz irudikatuta.

Sarearen Banaketa Irregularra eta Hobekuntza

Lehenik eta behin, esan beharra dago Espainiako lurraldeetako garraio sarearen banaketa irregularra dela, biztanleriaren dentsitatearekin eta industria sektoreen garapenarekin lotuta dagoena. Horregatik, Madril eta Bartzelona metropoliak dira sare dentsitate handienekoak...

Geografia Orokorra eta Klima

Munduko Kontinenteak

Gure planetak hainbat kontinente ditu, eta hauek dira nagusiak:

• Amerika
• Afrika
• Asia
• Ozeania
• Antartika

Kliman eragiten duten faktoreak

• Altitudea: Mendi-tontorretan tenperatura hotzagoa da, atmosferak bero gutxiago atxikitzen duelako.
• Latitudea: Ekuatoretik hurbil, tenperatura beroagoa da.
• Itsasoarekiko distantzia: Itsasoa lehorraldea baino astiroago berotu eta hozten da, kostaldeko tenperaturak leunduz.
• Tenperatura: Eguzki-orduen, itsasoarekiko distantziaren eta altitudearen arabera aldatzen da.
• Presio atmosferikoa: Aldatzen denean, depresioak eta antizikloiak sortzen ditu.
• Haizea: Aire-masen mugimendua da.
• Hodeiak: Prezipitazioak baldintzatzen dituzte.
• Prezipitazioak: Hezetasun-maila adierazten dute eta funtsezkoak

Faktore Antropikoak eta Ingurumen Eragina

Faktore antropikoak: Giza jarduerek ingurumenean sortzen dituzten eraginak dira, gehienbat jarduera ekonomikoekin lotuak, eta horrek aztarna ekologikoa handitzen du.

Kutsadura Atmosferikoa

Kutsadura atmosferikoa airean substantzia kaltegarriak egotea da, batez ere gizakiaren jardueren ondorioz, hala nola industria, garraioa eta erregai fosilen erretzea. Kutsadura honek osasunari kalte egiten dio eta klima aldaketan laguntzen du.

Berokuntza Globala

Berokuntza globala Lurraren batez besteko tenperatura handitzea da, atmosferan berotegi efektuko gasen, hala nola karbono dioxidoaren, metanoaren eta beste gasen pilaketa dela eta. Fenomeno honek gizakiaren jarduerak ditu arrazoi nagusi.

Kutsadura Motak

Kutsadura...

Nekazaritza intentsiboa

Laboreen ekoizpen guztiz kontrolatua da, ahalik eta uzta handiena lortzeko.

Nekazaritza estentsiboa

Tokiko baliabide naturalak erabiliz, teknologia handirik gabe (mekanizazioa salbu) eta lan indar gutxirekin antolatutako nekazaritza sistema da.

Abeltzaintza intentsiboa

Abere kopuru handiak ikuilu, etxalde eta eremu itxietan hazten dituen abeltzaintza mota, pentsua, kontrola eta haien hazkuntza eta ugalketa azkartuz, ekoizpena maximotzeko.

Abeltzaintza estentsiboa

Urtearen zati handi batean abereak kanpoko eremu zabaletan, bazkaleku gisa, hazten dituen abeltzaintza da.

Nekazaritza ustiapena

Nekazaritza jarduerak burutzen dituen unitate ekonomikoa da, instalakuntza eta lur-eremu jakin batzuetan garatzen dena. EH-n, baserria.

ENA

Turismoaren Ezaugarriak

Turismo-eskaintza turisten esku jarritako zerbitzuen multzoa da. Besteak beste, produktuaren saltzaileak eta turismo-instalazioak aipatu behar dira:

• Produktuaren saltzaileak turismoa sustatu eta turistentzako zerbitzuak kontratatzen dituzten erakundeak eta enpresak dira.
• Turismo-instalazioek turisten ostatu- eta aisia-beharrizanei erantzuten diete.

Turismo-eskaria turismo-zerbitzuak behar dituen taldea da. Espainiako turismoaren arazo nagusia gehiegizko urtarokotasuna da, udako oporretan pilatzen baita, batez ere kostaldean eta Kanarietan. Hala ere, oporrak urtean zehar zabaldu dira, eta urtarokotasuna murriztu egin da. Atzerriko eta nazioko eskaria bereizi behar da:

• Atzerriko eskaria batez ere udan eta Mediterraneoko kostaldean,