Hiriaren Definizioa eta Hirigintzaren Bilakaera Historikoa

Hiriaren Kontzeptua Definitzen

Kuantitatiboki, 10.000 biztanle baino gehiagoko biztanlegune bati deritzo. Ezaugarri morfologiko, funtzional, soziologiko eta espazialak ditu, mailaketa bat osatuz eta inguruetan eragina izanez.

Hirigintzaren Historiaren Laburpena eta Hiri Ereduak

Klasean ikusitako bideoak erabiliz, munduko hirigintzaren historiaren laburpen bat egingo dugu, momentu klabe desberdinak nabarmenduz eta hiri eredu nagusiak desberdinduz.

Pre-industrializazio Garaia

• Hiriek historia luzea dute. Lehen hirien sorrera Antzin Aroan kokatu zen, ekialdeko zibilizazioetan.
• Gure inguru hurbilean (Europan, Mediterraneo itsasoaren inguruan), gure hirietan eragina izan zuten bi kultura garrantzitsu Greziarrak eta Erromatarrak izan ziren. Haiengandik jaso genituen lehen hiri-ereduak.

Eredu oso zehatzak eraiki zituzten, gaur egun gure hiri modernoetako oinplanuetan aurki daitezkeen arrasto handia utziz.

Erdi Aroko Hirigintza

• Erdi Aroan, bi kultura nagusik izan zuten eragina hirien sorreran eta garapenean: kristauek eta musulmanek. Desberdintasun handiak zeuden haien artean.

Hiriak eraikitzeko planu oso zehatzak jarraitzen zituzten.

Aro Modernoko Urbanizazioa

• Aro Modernoan, urbanizazioak gorabeherak izan zituen Espainian.

  • XVI. mendea: Hazkundea

    XVI. mendean hiriak etengabe hasi ziren hazten, Ameriketako aurkikuntzak eta Austriako Etxearen politikek bultzatuta.

  • XVII. mendea: Geldialdia

    XVII. mendean urbanismoa gelditu zen, krisi ekonomiko eta demografikoaren ondorioz.

  • XVIII. mendea: Berpizkundea

    XVIII. mendean, Borboitarrak tronura iristean, prozesua berpiztu zen.

Industrializazio Garaia

• XIX. mendetik 1975era arte, urbanizazio tasa handia izan zen. Faktore administratiboek eta ekonomiko-sozialek eragin zuten horretan.

Hirietan demografia hazkundea kontzentratu zen, eta horrek hirien etengabeko aldaketa eragin zuen.

Industrializazio Osteko Garaia

• Hazkundea gelditu zen 1975etik aurrera, industriak garrantzia galdu eta hirugarren sektoreak garrantzia hartu zuelako.

Hiri Egituraren Hiru Atal Nagusiak (Espainian)

1. Alde Zaharra

   Industriaurreko gunea da, turismoari begira garrantzitsua, iraganeko "arrastoak" biltzen dituen gune kulturala baita.

2. Zabalgunea

   Industrializazio garaian garapena jasan zuten hiriek.

   1. Zabalgune burgesak

      Zona berriak ziren, burgesentzat eraikiak; beraz, eleganteak, eraikin itxurosoekin.

   2. Langile Auzoak

      Hirira etorritako langile eta familientzako etxe bloke zabalak ziren, kalitate baxukoak eta arin eraikiak.

   3. Lorategi Auzoak

      Ideia naturalistak eta higienistak martxan jartzeko biziguneak ziren.

3. Periferiak

   Hiriaren kanpoaldeko eremua da, XX. mendearen hasieratik gaur egunera arteko hiri-hedapenari dagokiona.