Euskal Herriko eta Espainiako Nekazaritza Paisaiak

Geografia5,37 KB

Atlantikoko Isurialdea

  • Eremua: Gipuzkoa, Bizkaia eta Arabako iparraldea. Ingurune fisikoa erliebe malkartsukoa da eta klima ozeanikoa du.
  • Biztanleria: Landa-inguruneko biztanleria urria da Bizkaian eta Gipuzkoan, eta sakabanatuta dago. Hiri nagusiak eta herrixkak daude.
  • Nekazaritza: Ustiapen intentsiboa da, batez ere barazkiak eta esnekiak ekoizteko.
  • Basogintza: Eremu malkartsuak, zati batean, basogintzarako erabiltzen dira.
  • Abeltzaintza: Behi-hazkuntza da nagusi, eta mendi-inguruetan artzaintza.

Mediterraneoko Isurialdea

Zereal-nekazaritzako paisaia

  • Eremua: Arabako iparraldea, lautada eta mendebaldea. Trantsizioko klima ozeaniarra du.
  • Biztanleria: Landa-biztanleria handiagoa da Bizkaian eta Gipuzkoan baino. Populazio gehiena herrietan pilatuta dago.
  • Jabetza: Lehen lurrak jabetza txikikoak ziren; gaur egun, handikoak dira.
  • Modernizazioa: Ustiategiak handitu eta lursailak kontzentratu egin dira, nekazaritza modernizatuz.
  • Laborantza: Lehorreko lurretan openfield edo lursail irekiak nagusitu dira, zerealen eta patataren ekoizpenerako. Ureztapeneko nekazaritza ere garrantzitsua da.
  • Abeltzaintza: Garrantzi txikia du Araban.
  • Basogintza: Araban, baso-ustiapena pinuetan oinarritzen da.

Mahasti-nekazaritzako paisaia

  • Eremua: Arabako Errioxa. Klima mediterraneo kontinentala du.
  • Biztanleria: Ugaria da eta herrietan antolatuta dago.
  • Jabetza: Lursailen tamaina Araba osoko batez bestekoaren erdia da.
  • Laborantza: Mahastiak dira nagusi, ia monolabore bihurtzeraino. Ardogintza Euskadiko jarduera errentagarrienetakoa da, eta mahastiak asko garatu dira esportazioetara bideratuta.

Paisaia Ozeanikoa

  • Eremua: Penintsulako iparraldea eta ipar-mendebaldea hartzen ditu. Ingurune fisikoa erliebe malkartsukoa da eta klima ozeanikoa du.
  • Biztanleria: Nekazaritza-eremua atzeraka doa. Populazioa ugaria da, gehienbat adinekoa, eta sakabanatuta bizi da.
  • Jabetza: Lursail txikiak dira nagusi (minifundioa), eta gutxi ustiatuta daude.
  • Lurzoruaren erabilera: Ez du azalera handirik hartzen. Lehen polilaborantza egiten zen; orain, espezializaziora jo da.
  • Abeltzaintza: Jarduera ekonomiko nagusia da. Ustiapen estentsiboa egiten da, ganadu askearekin.
  • Basogintza: Altzarien industriara eta paper-orearentzat bideratzen da.

Mediterraneoko Kostaldeko Paisaia

  • Eremua: Mediterraneo itsasoaren kostaldea, Guadalquivir ibaiaren harana eta Balear uharteak. Ingurune fisikoa laua da itsasertzetik hurbil, eta menditsua kostaldean. Klima mediterraneoa du.
  • Biztanleria: Nekazaritzari lotutako biztanleria ugaria zen, baina gaur egun murrizten ari da.
  • Jabetza: Murtzian eta Valentzian minifundioak dira nagusi; Andaluzian, berriz, latifundioak.
  • Lurzoruaren erabilera: Bi motatakoa da:
    • Laborantza ureztatua: Lurpeko edo urtegitako ura erabiltzen da. Uzta jaso eta lekuz aldatzen da (arroza, loreak, barazkiak).
    • Lehorreko laborantza: Kostalde inguruko eremu menditsu eta malkartsuetan (zerealak, almendrondoak...).
  • Abeltzaintza: Behi-, ardi- eta txerri-aziendak dira nagusi. Guadalquivirren, korridetako zezenak hazten dira.

Mendiko Paisaia

  • Eremua: Kantauriar mendikatea, Pirinioak, Iberiar sistema, Sistema Zentrala eta Mendikate Betikoak. Ingurune fisikoa erliebe eta malda handikoa da. Klima hotza eta landaredi mailakatua ditu.
  • Biztanleria: Txikia da eta despopulazioa dago. Lehen sakabanatuta bizi zen; orain, nukleo handitan bilduta.
  • Lurzoruaren erabilera: Iparraldean haranak baliatzen dira; hegoaldean, bankalak eta terrazak.
  • Abeltzaintza: Estentsiboa da. Iparraldean, behiak eta ardiak; hegoaldean, ardien transhumantzia.
  • Basogintza: Zura eta egurraren erabilera.

Kanariar Uharteetako Paisaia

  • Eremua: Kanariar uharteak. Ingurune fisikoa sumendi-erliebekoa da. Klima epela du urte osoan, prezipitazio urriekin.
  • Biztanleria: Landa-inguruneko biztanleria beherantz doa, turismoak eraginda. Populazioa herrietan kontzentratzen da.
  • Jabetza: Kontraste handia dago: goi-inguruetako lursailak txikiak dira; kostaldekoak, berriz, ustiategi handiak.
  • Nekazaritza:
    • Kostaldean: Monolaborantza (platanoa, tomatea), negutegiko produktuak (pepinoa, piperra) eta produktu berritzaileak (papaia, mangoa).
    • Barrualdean: Nekazaritza tradizionala.
  • Abeltzaintza: Gutxi garatuta dago, gehienbat ardiak eta ahuntzak.
  • Basogintza: Pinudien egurra nekazaritza-laboreentzat zuzentzen da.

Deskargatu

PDF Word HTML