Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Biztanleriaren zahartzea

Biztanleria adin-talde hauen arabera sailkatzen da:

• Gazteak: 0-14 urte.
• Helduak: 15-64 urte.
• Adinekoak: 65 urtetik gora.

Espainian, biztanleria zahartuta dago, gazteen ehunekoa txikia delako eta adinekoena % 12tik gorakoa delako. Zahartzearen arrazoi nagusiak hauek dira:

• Jaiotza-tasaren beherakada.
• Heriotza-tasaren murrizketa.
• Bizi-itxaropenaren igoera.

Migrazio-saldoa

Migrazioak biztanleriak espazioan egiten dituen mugimenduak dira. Bi mota bereizten dira:

• Emigrazioa: Biztanleria jatorrizko lurraldetik irteten denean.
• Immigrazioa: Biztanleria beste lurralde batetik helmugara iristen denean.

Migrazio-saldoa immigrazioaren eta emigrazioaren arteko balantzea da. Honela kalkulatzen da:

Migrazio-saldoa = Immigranteak - Emigranteak

Landa-

Espainiako Turismoaren Banaketa Geografikoa

Koropleta mapa honek Espainiako turismo-inguruen eta puntu turistikoen berri ematen digu. Turismo-inguruak turista-dentsitate handia duten espazio zabalak dira. Turismo-puntuak, berriz, turista-foku bakartuak dira (eski-estazioak, hiri historikoak...).

Turista-guneen sailkapena (Dentsitatearen arabera)

Mapak dentsitatearen arabera ezberdintzen ditu turista-guneak, kolore ezberdinekin:

• Dentsitate handikoak (arrosa)
• Dentsitate ertainekoak (urdina)
• Dentsitate txikikoak (berdea)
• Ez-turistikoak (horia)

Bestalde, eremu turistikoak (lerro bertikalak) Andaluzian eta uharteetan daude, eta denboraldiko turismo-inguruak (lerro horizontalak) Katalunian eta Valentzian. Barruko hiri turistikoak eta kostako turismo-zentroak...

EAEko klima eta landaredia

Euskadi eremu berezia da: ipar mendebaldeko haizeen eta fronte polarreko borraskenen eraginpean dago. Behe lainoak sarritan sortzen dira (irradiazioz edo adbekzioz), eguzki-orduak urriak izaten dira eta urteko egunen %65ean zerua estalita egoten da; beraz, hodei ugari daude lurraldean. Gainera, bertako klima ez da homogeneoa: eremu ezberdinak bakoitza ezaugarri bereziekin bereizten baitira. Guzti honek, erliebe bereizgarriarekin batera, paisaia anitzeko erkidegoa bihurtzen du, ahaztu gabe itsasoarekiko hurbiltasunak duen eragin nabarmena. EAEn, beraz, lau klima mota bereizten ditugu: klima ozeaniarra, trantsiziozko klima ozeaniarra, klima mediterraneo-kontinentalizatua eta, azkenik, mendiko klima.

Klima ozeaniarra

Lehenik...

1.4 Espainiako arro hidrografikoak

Topografiak eta klimak hiru isurialde hidrografiko handi mugatzen dituzte.

Kantauriar isurialdea (Bidasoa, Nalón, Navia)

• Iparraldean eta ipar-mendebaldean dago.
• Lurraldearen %4 hartzen du.
• Ibaiek guztira drainatzen duten emariaren %40,8.
• Prezipitazioen ondorioz, ibai emaritsu eta erregularrak eragiten dituzte.
• Ibaiak normalean laburrak dira eta arro hidrografikoak txikiak izaten dira.
• Sorburutik kostaraino (100 km) duten garaiera-alde handiaren ondorioz (2.000 m batzuetan) uholdezkoak izaten dira.
• Haran sakonak sortu dira.

Isurialde atlantikoa

Penintsulako %65 drainatzen dute.

• Klima-mediterraneoa du, tenperatura-alde handiekin eta udako agorraldiarekin.
• Malda gutxikoak dira, eta sorburutik ozeanora distantzia handia egoten

Garraio Azpiegituren Ezaugarriak eta Helburuak

Errepide Sarearen Ezaugarriak

Sarearen ezaugarriak honako hauek dira:

• Homogeneoagoa errepide arruntei dagokienez.
• Handiagoa ahalmen handiko korridore erradialetan.
• Ahalmen handiko zenbait bidek bat egiten duten guneetan (Madril, Bartzelona, Zaragoza).
• Txikiagoa Frantziarekin eta Portugalekin mugakide diren eremuetan.
• Txikiagoa ere ardatz erradialen artean dauden tokietan.

Europar Batasunarekiko Integrazioa

• Frantziarekin eta Portugalekin komunikazioak hobetzea.
• Europa barneko garraio sarean ahalmen handiko korridoreen bitartez integratzea.

Ingurumen Jardueren Xedea

• Kutsadura murriztea.
• «Errepide berdeak» ezartzea (ibilgailu astunentzat mugatuak).
• Garraio kolektiboa eta motor efizienteak sustatzea.

Turismoaren

Lehen sektorea: Abeltzaintza eta Arrantza

Txerrien eta hegaztien hazkuntza garrantzi handia hartzen ari da, biztanleriaren eskari handiagoaren ondorioz.

Baso-azalerak: isurialde kantauriarrean baino hedadura txikiagoa dauka.

Arrantza

Euskadiko arrantza mota hauek daude:

• Baxurako arrantza: ontzien %79,1 okupatzen ditu, eta enpleguaren %58,8 ematen du. Kostaldean edo hurbileko kaletan egiten da; ontzi txikiak dira, eta legatzak, antxoak, hegaluzeak eta bisiguak harrapatzen dituzte. Bermeoko, Getariako, Orioko, Pasaiako eta Donostiako portuak nabarmentzen dira.
• Alturako arrantza: ontziek %9 okupatzen ditu, eta enpleguaren %10,9 ematen du. Urruneko kaletan asteak ematen ditu. Ontziek edukiera handiagoa dute. Ondarroako eta Pasaiako portuak nabarmentzen

Demografia Kontzeptuak

A) Errolda

Populazio estatistiko bat osatzen duten biztanle guztien zerrendaren osaketa da, zenbaketa teknika ezberdinak erabiliz lortzen dena. Hiritarren gaineko datu demografikoak, ekonomikoak eta gizartekoak biltzen ditu.

B) Biztanleria-dentsitatea

Tokian tokiko biztanle kopuruaren eta azaleraren arteko lotura da. (D = Bizt. / Azalera Km²-tan = Bizt./Km²)

C) Biztanleriaren benetako hazkundea

Leku batean eta epealdi zehatz batean gertaturiko biztanleriaren hazkundea da, hau da, hazkunde begetatiboaren eta migrazio-saldoaren arteko balantzea. Kalkulua: (Jaiotzak - Heriotzak) + (Immigrazioa - Emigrazioa). Hazkunde errealean jaiotakoak, hildakoak, joandakoak eta etorriak kontuan hartzen dira.

E) Bizi-itxaropena

Giza bizitzaren...

1. Industriaurreko urbanizazioa

Hirien hasieratik XIX. mendeko industrializazioaren hasierara arteko garaia hartzen du.

Ezaugarri nagusiak

• Urbanizazio-tasa: Ehunekoa txikia eta egonkorra zen. Hirien batez besteko tamaina 5.000-10.000 biztanle ingurukoa zen, eta gutxik zituzten 50.000 edo 100.000 biztanle baino gehiago.
• Faktoreak: Estrategiko-militarrak, politiko-administratiboak, ekonomikoak, erlijiosoak eta kulturalak.
• Espazioari dagokionez: Urbanizatutako eremua murritza zen.

Bilakaera historikoaren etapak

Antzinaroa

Espainiako lehen hiriak agertu ziren, K.a. VIII. mendeko feniziarren eta greziarren kolonizazioarekin lotuta. Herri horiek merkataritza-postuak sortu zituzten, eta postu batzuetan hiriak garatu ziren, Cadiz eta Ampurias, adibidez.

• Erromanizazioarekin

Euskadiko turismoaren historia eta testuingurua

XIX. mendean, klase dirudunen artean itsasoko bainuen eta bainuetxeen moda ezarri zenean abiatu zen turismoa. Ondorioz, establezimendu ugari sortu ziren eta errege-familiak, nobleziak eta goi-burgesiak uda igarotzeko hautatu zituen hainbat herri (Donostia, Zarautz eta Lekeitio).

Turismoa beste autonomia-erkidego batzuetan baino gutxiago garatu da, klima-baldintzak ez direlako beti oso egokiak izan tradiziozko eredurako.

Turismoaren ezaugarri nagusiak

• Turismo-potentzialtasuna: Kokapen geografikoa, komunikazio onak eta tradiziozko turismo ereduarekin alderatuta beste turismo modalitate batzuk aipatu behar dira. Bitarteko hauek nabarmentzen dira:
  • Baliabide naturalak: espazio naturalak eta kosta ederrak.