Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

XX. mendeko eztanda demografikoa

XX. mendean zehar, izugarrizko eztanda demografikoa izan zen. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, hazkunde-prozesu azkar bat hasi zen mundu osoan, eta gaur egun prozesu horrek aurrera jarraitzen du. XX. mendeko azken hamarkadan, hazkundea guztiz azkartu zen:

• Herrialde garatuak: Biztanleria gutxi hazten zen eta, zenbaitetan, hazi beharrean jaitsi egin zen.
• Herrialde azpigaratuak: Biztanleria etengabe ari da hazten.

Migrazio-mugimenduak

Migrazioa jendea lurralde batetik beste batera mugitzea da. Bi kontzeptu nagusi bereizten dira:

• Emigrazioa: Jendea lurralde batetik beste batera joatea.
• Immigrazioa: Beste lurralde batetik biztanleak etortzea.

Migrazio motak

• Behartutako migrazioak eta borondatezkoak: Migrazio ekonomikoak borondatezkoak

Espainiako Immigrazioaren Testuingurua

Mapa honek Espainiak jasotzen dituen immigranteen kopurua erakusten du, estatu barruan nora mugitzen diren ere kontuan hartuta.

Espainia etorkinak igortzen zituen herrialdea izatetik, azken hamarkadetan etorkinen hartzaile izatera pasatu da. Demokraziaren etorrerak, 80ko hamarkadan, dinamismo ekonomikoa ekarri zuen, eta horrek etorkin asko erakarri zituen Espainiara. Gehienak langileak ziren, baina baita iheslariak edo asiloa bilatzen zutenak ere.

Immigrazio Tasa eta Lan Sektoreak

2001. urtean hasita, Espainiak munduko immigrazio tasa handienetako bat izan du, AEBen atzetik bigarrena. Langile gehienak kualifikazio txikikoak dira, eta honako sektore hauetan aritzen dira:

• Eraikuntza
• Lehen sektorea
• Turismo lanak
• Etxeko

Euskadiko Biztanleriaren Dentsitatea

Mapa hau mapa tematikoa da, Euskadiko biztanleriaren dentsitatea adierazteko. Informazioa koloreen eskala baten bidez erakusten da; dentsitate handiagoa duten probintziek tonu biziagoak dituzte, hortaz, kloropleta mapa bat da. Datuak interpretatzeko, mapak legenda bat du, biztanleriaren dentsitate-tarteak ehunekoetan adierazten dituena.

Biztanleria-dentsitateak toki jakin batean kilometro karratuko zenbat pertsona bizi diren batez beste adierazten du. Euskadik 2,2 milioi biztanle ditu gaur egun, eta biztanleriaren dentsitatea handituz joan da, 311 biztanle/km²-ra iritsi arte (Espainiakoa eta Europakoa baino handiagoa).

Hala ere, desorekak daude Euskadi barruan:

• Bizkaiak: 518,4 biztanle/km²
• Gipuzkoak: 365,8

Prezipitazioen Kantitatea

• Oso ugaria: 1200 mm baino gehiago. Mendiko klima edo klima ozeanikoa.
• Ugaria: 800-1000 mm. Klima ozeanikoa, Mediterranear klima kontinentalerako trantsiziozko klima.
• Eskasa: 300-800 mm. Mediterranear kostaldeko klima, kontinental mediterranearra, Mediterranear klima kontinentalerako trantsiziozko klima.
• Oso eskasa: 300 mm baino gutxiago. Klima subdesertikoa.
• Idorra: 150 mm baino gutxiago. Klima desertikoa.

Prezipitazioen Erregulartasuna

(Hile lehorra: 30 mm baino gutxiago)

• Erregularra: Bi hilabete lehor baino gutxiago. Klima ozeanikoa, Mediterranear klima kontinentalerako trantsiziozko klima.
• Irregularra: Bi hilabete lehor baino gehiago. Urtaro heze eta lehorrak argi bereizten dira. Mediterranear klima, klima subdesertikoa,

POPULAZIO PIRAMIDEAREN IRUZKINA

Zer da? Leku batean urtean zehar izandako populazioaren bilakaera.

Iruzkina egiteko urratsak

1. Nondik aterata dago informazioa?
2. Noizkoa eta nongoa?
3. Biztanleria totala
4. Piramidea aztertu:
   • Piramidea hiru zatitan banatuta dago: 1.a (0-16 urte), 2.a (16-65 urte, herriaren iturri ekonomikoa) eta 3.a (65 urtetik gorakoak, estatuaren menpekoak).
   • Mapa bi ikuspuntutatik ikus dezakegu: adina eta sexua.
   • Barra horizontal bakoitzak lau urteko epea du, ezkerrean gizonena eta eskuinetara emakumeena.
5. Mapa azaldu:

   Kasu honetan, gizon gehiago jaiotzen dira, baina lehenengo 7 urteetan egoera parekatzen da.

   Emakumeen bizi-itxaropena handiagoa da gizonena baino, gizonezkoen bizitza eta bizi-ohiturak gogorragoak direlako. Gaur egun ez da hainbeste

Hirigintza eta Espazio Antolamenduko Oinarrizko Kontzeptuak

Hiria

10 mila biztanletik gorako populazio-gunea da, honako ezaugarri hauekin:

• Biztanle eta eraikin dentsitate handia.
• Etxebizitza kolektiboa.
• Bigarren eta hirugarren sektoreko jarduera ekonomikoen nagusitasuna.
• Espazioa antolatzeko gaitasuna.

Urbanizazio Prozesua

Hirien hedapen-prozesua da, zeinaren bidez gero eta biztanle, jarduera ekonomiko nagusi eta berrikuntza gehiago hirietan kontzentratzen diren. Ondoren, elementu horiek ingurunera zabaltzen dira.

Espainian hiru garai bereizten dira prozesu honetan: industriaurrekoa, industriala eta industria ondorengoa.

Metropolialdea

Hiri garrantzitsuen inguruan sortzen den hiri-aglomerazioa da. Hiri nagusiak eta inguruko hiri txikiagoek osatzen duten...

Arro eta isurialde hidrografikoak

Arro hidrografikoa ibai, aintzira edo itsaso berera isurtzen den eremua da.

Arroen ezaugarri nagusiak

Isurialdeen banalerroek bereizten dituzte arroak; banalerro horiek mendi-erliebeetako gailurrek osatzen dituzte. Arroetan, urak ibilgu batetik igarotzen dira eta hierarkikoki antolatutako sare bat osatzen dute, adarretatik ibai nagusiraino iritsi arte.

Isurialde hidrografikoak

Isurialde hidrografiko bat itsaso berera isurtzen diren arroen multzoa da. Espainian disimetria handia dago isurialde atlantikoaren (% 69) eta isurialde mediterraneoaren (% 31) artean.

Isurialde kantauriarreko ibaiak

Ibai hauek laburrak dira, kostaldetik gertu dauden mendietan sortzen baitira. Garaiera-alde handia dagoenez, higadura-indar handia...

Errolda

Udalerri bateko biztanleen erregistroa da. Biztanleriari buruzko datu demografikoak, ekonomikoak eta sozialak biltzen ditu (zentsuak baino neurri txikiagoan). Agiri dinamikoa da, etengabe berritzen dena (alta, baja, jaiotza eta heriotzekin), eta urte bakoitzeko urtarrilaren 1ean eguneratzen da publikoki.

Biztanleriaren Berezko Hazkundea (Begetatiboa)

Jaiotza-tasaren (urte bateko jaiotzen kopurua) eta heriotza-tasaren (urte bateko heriotzen kopurua) arteko aldea da. Jaiotzak ugariagoak badira, positiboa izango da; heriotzak ugariagoak badira, negatiboa.

Berezko Hazkundea = Jaiotza-Tasa - Heriotza-Tasa

Biztanleriaren Benetako Hazkundea

Leku eta epealdi zehatz batean (urte batean, normalean) gertaturiko biztanleriaren benetako hazkundea da,...

Hiri eta Landa Eremuak

Landa Eremua

• Biztanleriaren dentsitatea 150 bizt./km² baino txikiagoa da.

Hiri Eremuaren Ezaugarriak

• Hiriaren definizioa: Espainian, 10.000 biztanletik gorako guneak.
• Eraikinen tipologia: Dentsitate handiko eraikinak.
• Jarduera ekonomikoak: Hirugarren sektoreko (zerbitzuak) eta industriako jarduerak nagusi (adibidez, osasuna, hezkuntza).
• Ingurunean duten eragina: Espazioa eraldatzeko gaitasun handia.

Hirien Funtzioa eta Barne-Egitura

Hirien Funtzio Nagusiak

• Industria funtzioa
• Kultura eta hezkuntza funtzioa
• Funtzio politiko eta administratiboa
• Turismo-funtzioa

Hirian funtzio bakoitzak duen kokapenak hiriaren barne-egitura osatzen du:

Hiriaren Barne-Egitura

• Hirigunea: Europako hirietan, gunerik zaharrena da, erakunde politikoak, udaletxea

Turismoaren Ezaugarriak Euskadin

Turismo eskaintza nabarmen handitu egin da, batez ere ostatuen kopuruan, goi-kategoriakoak eta ostatuetatik kanpoko eskaintzak barne. Lurralde osoan zehar daude ostalaritza-establezimenduak.

Eskariaren Analisia

Turismoaren eskaria turistek eta txangolaritzek osatzen dute. Bisitarien %50 baino gehiago estatukoak dira, bereziki Madril eta Kataluniakoak. Atzerriko bisitariak (Frantzia eta besteak) eta autonomia-erkidegoko turistak ere aipatzekoak dira. Turismoa maila altukoa edo ertainekoa da, eta gehienbat aisialdirako edo lan-arrazoiengatik etortzen dira. Egonaldiak, oro har, laburrak izaten dira, eta gehienetan kostaldera bideratzen dira.

Denboraldia eta Joerak

Turista gehienak udako oporretan etortzen dira, ondoren...