Demografiaren Oinarrizko Kontzeptuak: Gida Laburra

Biztanleriaren zahartzea

Biztanleria adin-talde hauen arabera sailkatzen da:

• Gazteak: 0-14 urte.
• Helduak: 15-64 urte.
• Adinekoak: 65 urtetik gora.

Espainian, biztanleria zahartuta dago, gazteen ehunekoa txikia delako eta adinekoena % 12tik gorakoa delako. Zahartzearen arrazoi nagusiak hauek dira:

• Jaiotza-tasaren beherakada.
• Heriotza-tasaren murrizketa.
• Bizi-itxaropenaren igoera.

Migrazio-saldoa

Migrazioak biztanleriak espazioan egiten dituen mugimenduak dira. Bi mota bereizten dira:

• Emigrazioa: Biztanleria jatorrizko lurraldetik irteten denean.
• Immigrazioa: Biztanleria beste lurralde batetik helmugara iristen denean.

Migrazio-saldoa immigrazioaren eta emigrazioaren arteko balantzea da. Honela kalkulatzen da:

Migrazio-saldoa = Immigranteak - Emigranteak

Landa-exodoa

Landa-eremutik (herrietatik, nekazaritza-girotik) hirietara egiten den migrazio-prozesu iraunkorra da. Espainian, batez ere 1900 eta 1975 urteen artean gertatu zen. Arrazoi nagusiak honako hauek izan ziren:

• Lan-aukera hobeak bilatzea.
• Diru-sarrera handiagoak lortzea.
• Zerbitzu hobeak eskuratzea (osasuna, kultura, hezkuntza).

Bizi-itxaropena

Pertsona batek, jaiotzean, batez beste bizitzea espero duen urte kopurua da. Lurralde bateko bizi-kalitatearen adierazle garrantzitsua da. Hiru mailatan sailka daiteke:

• Handia: 70 urtetik gora.
• Ertaina: 60-70 urte artean.
• Txikia: 60 urtetik behera.

Biztanleria aktiboa

Lanean aritzeko adina (16 urte edo gehiago) eta gaitasuna duten pertsonen multzoa da. Bi taldetan banatzen da:

• Biztanleria okupatua: Ordainsari baten truke lan egiten duten pertsonak.
• Biztanleria langabetua: Lanik ez izan arren, lan bila dabiltzan pertsonak.

Biztanleriaren hazkunde erreala

Lurralde bateko biztanleriaren aldaketa osoa adierazten du, bi faktore batuz: berezko hazkundea eta migrazio-saldoa.

Hazkunde erreala = Berezko hazkundea + Migrazio-saldoa

Espainian, hazkunde erreal handiena artxipelagoetan (Balearrak eta Kanariak), Madrilen eta Mediterraneoko kostaldean gertatzen da.

Biztanleriaren berezko hazkundea

Hazkunde naturala ere deitzen zaio. Denbora-tarte jakin batean (normalean, urtebete) izandako jaiotzen eta heriotzen arteko aldea da.

• Jaiotzak heriotzak baino gehiago badira, hazkundea positiboa da.
• Heriotzak jaiotzak baino gehiago badira, hazkundea negatiboa da.
• Bi kopuruak berdinak badira, hazkundea nulua da.

Errolda

Udalerri bateko biztanleen zenbaketa ofiziala da, une jakin batean egiten dena. Biztanleriari buruzko oinarrizko datu demografikoak, ekonomikoak eta sozialak biltzen ditu. Datu horiek publikoak dira eta estatistikak egiteko funtsezkoak dira.