Industriaurreko Urbanizazioaren Historia eta Etapak

1. Industriaurreko urbanizazioa

Hirien hasieratik XIX. mendeko industrializazioaren hasierara arteko garaia hartzen du.

Ezaugarri nagusiak

• Urbanizazio-tasa: Ehunekoa txikia eta egonkorra zen. Hirien batez besteko tamaina 5.000-10.000 biztanle ingurukoa zen, eta gutxik zituzten 50.000 edo 100.000 biztanle baino gehiago.
• Faktoreak: Estrategiko-militarrak, politiko-administratiboak, ekonomikoak, erlijiosoak eta kulturalak.
• Espazioari dagokionez: Urbanizatutako eremua murritza zen.

Bilakaera historikoaren etapak

Antzinaroa

Espainiako lehen hiriak agertu ziren, K.a. VIII. mendeko feniziarren eta greziarren kolonizazioarekin lotuta. Herri horiek merkataritza-postuak sortu zituzten, eta postu batzuetan hiriak garatu ziren, Cadiz eta Ampurias, adibidez.

• Erromanizazioarekin hiri asko sortu ziren. Hauen funtzioak lurraldea kontrolatzea, administratiboak eta ekonomikoak ziren.
• Eremu urbanizatuenak erromanizatuenak izan ziren: kosta mediterraneoa eta Ebroren ibarra.
• Erromatarren boterearen gainbeherak eta germaniarren inbasioek desurbanizatze-fase bat ekarri zuten hiri askotara III. mendetik aurrera. Batzuk desagertu egin ziren eta beste batzuk landa-eremuetako kokaleku edo erlijio nahiz jauregi-egoitza bihurtu ziren.

Erdi Aroa

Hirigintza-fase berri bat gertatu zen, bi motatako espazioetan:

• Espazio musulmana: 711. urteko inbasioaren ondoren, Iberiar penintsulako hegoaldetik iparraldeko mendietaraino hedatzen zen. Batzuetan musulmanek hiri berriak sortu zituzten: Madril, Murtzia eta Almeria.
• Espazio kristaua: Hasieran Iberiar penintsulako mendi-eremuetara mugatzen zen, eta hiri-bizimodu urria zuen. X. mendean hedatu zen, hiri berriak edo musulmanei errekonkistatuak oinarri hartuta, eta udalerriak sortu ziren. Merkataritzak portu handietan zeuden hiriei lagundu zien.

Aro Modernoa

Urbanizazioak gorabeherak izan zituen egoera demografikoaren, ekonomikoaren eta politikoaren arabera:

• XVI. mendean: Hiriak etengabe hazi ziren.
• XVII. mendean: Urbanizazioa geratu egin zen, krisi demografikoa eta ekonomikoa, eta lurralde-galera handiak zirela eta.
• XVIII. mendean: Gehien hazi ziren hiriak itsas merkataritzan espezializatutako Kantauriko eta Mediterraneoko hiriak izan ziren, eta baita hiriburua ere.