EAEko klima eta landaredia: eremu eta ezaugarriak

EAEko klima eta landaredia

Euskadi eremu berezia da: ipar mendebaldeko haizeen eta fronte polarreko borraskenen eraginpean dago. Behe lainoak sarritan sortzen dira (irradiazioz edo adbekzioz), eguzki-orduak urriak izaten dira eta urteko egunen %65ean zerua estalita egoten da; beraz, hodei ugari daude lurraldean. Gainera, bertako klima ez da homogeneoa: eremu ezberdinak bakoitza ezaugarri bereziekin bereizten baitira. Guzti honek, erliebe bereizgarriarekin batera, paisaia anitzeko erkidegoa bihurtzen du, ahaztu gabe itsasoarekiko hurbiltasunak duen eragin nabarmena. EAEn, beraz, lau klima mota bereizten ditugu: klima ozeaniarra, trantsiziozko klima ozeaniarra, klima mediterraneo-kontinentalizatua eta, azkenik, mendiko klima.

Klima ozeaniarra

Lehenik eta behin, erkidegoaren iparraldean aurkitzen dugu klima ozeaniarra: uren banalerroaren iparraldean, Gipuzkoan, Bizkaian eta iparraldeko arabar haranetan, hain zuzen. Hemen prezipitazioak ugariak dira eta erregularrak.

Prezipitazioak eta haizeak

• Prezipitazioak: 1000–2000 mm-tik gora izaten dira, eta ez dago urtaro lehorrik.
• Maximoak: neguan (fronte polarra dela eta) eta udazkenean izaten dira; minimoak: udan, Azoreetako antizikloiaren eraginez.
• Haizeak: itsasotik datozen haize hezeek eta borrasken joan-etorriak eragin handia dute (batzuetan 50 km/h-ra iristen diren haizeak).
• Oro har, ekialderago joan ahala prezipitazioak gehiago izaten dira.

Tenperatura

• Batez bestekoak: moderatuak, 12.5 ºC eta 15 ºC bitartean.
• Bitarte termikoa: txikia (inguru 9 ºC–12 ºC).
• Neguak moderatuak dira (inoiz ez dute 6 ºC baino beherako tenperaturarik izaten) eta udak epelak dira (ez dira normalean 22 ºC-ra heltzen), batez beste 19 ºC inguruko tenperaturekin.
• Udazkenean eta neguaren hasieran hegoaldeko haizeak ohikoak dira, tenperaturak leuntzen dituztenak.

Landaredia

700 metrotik gorako altueretan haritzak eta pagoak ikus daitezke, baso hosto-erorkorrak osatuz. Lurraren haitzari erreparatuz, eremu silizeoan gaztainondo ugari daude, eta kareharrizko eremuetan, ordea, kantauriarrak edo kantabriar arteak aurki daitezke. Hala ere, azken boladan kareharrizkoen hedadura mugatu egin da, beste espezie errentagarriago batzuen (hala nola pinua eta eukaliptoa) onurako. Horrez gain, larre eta sastraka ugari daude.

Trantsiziozko klima ozeaniarra

Beste alde batetik, trantsiziozko klima ozeaniarra dugu, Arabako erdiguneko sakonunetik hedatzen dena (Arabako Lautada). Hau klima ozeaniarra eta mediterraneoaren artekoa da, eta horregatik kontinentalizazioaren eragin arina ikusten da: uren banalerroen mendikateek itsasoaren eragina murrizten laguntzen dute.

Prezipitazioak eta tenperatura

• Prezipitazioak: iparraldean baino urriagoak, Foehn efektuagatik; 600–900 mm ingurukoak.
• Maximoak: udazkenean eta neguan; minimoak: udan.
• Batez besteko tenperaturak: freskoagoak, 10 ºC–12.5 ºC bitartean.
• Neguan tenperaturak askotan 0 ºCtik beherakoak izaten dira (gutxi gorabehera 5 hilabete inguru), beraz izozteak ohikoak dira, batez ere Arabako lautadan; neguak hotzak dira.

Landaredia

Eremu honetako landaretzan baso mistoak nabarmentzen dira: pagoak, haritzak, pinuak eta arteak osatzen dituzte.

Klima mediterraneo-kontinentalizatua

EAEko hegoalderantz joanda, klima mediterraneo-kontinentalizatua aurkitzen dugu, Ebroko sakonuneko lurraldeetatik hedatzen dena. Trantsiziozko klimarekin alderatuta, honek itsasoaren eraginik ez du eta, ondorioz, kontinentalizazioa nabarmenagoa da.

Prezipitazioak eta tenperatura

• Prezipitazioak: urte osoko totalak urriak (300–600 mm) eta irregularrak; hilabete lehorrak udakoak izaten dira.
• Maximoak: udazkenean (aurrekoekin antzerako joera).
• Batez besteko tenperatura: 13 ºC–16 ºC ingurukoa.
• Uda: epelak edo beroak (22 ºC–26 ºC-ra iritsi daitezke).
• Negua: hotzak, izozte askorekin (gutxienekoak aldakorrak izan daitezke), eta bitarte termikoa handia (inguru 17 ºC–20 ºC artean).

Landaredia

Baso hosto iraunkorrak bereizten dira, arteaz eta bestelako zuhaitz eta zuhaixkez osatuak; baita sastraka eta maki eremuak (makia, garriga eta estepa) ere.

Mendiko klima

Mendiko klima mendikateen altuera handietan (1000 m-tik gora) soilik kokatzen da (adibidez Aizkorri, Aralar). Hau da, eremu altuenetan bakarrik nagusitzen den klima mota.

Prezipitazioak eta tenperatura

• Prezipitazioak: oso ugariak, 1500–1800 mm ingurukoak, eta erregularrak; neguan askotan elur formakoak izaten dira.
• Batez besteko tenperatura: baxua, normalean 10 ºC baino gutxiago; udak freskoak eta neguak hotzak.

Landaredia

Mendien oinaldean arteak eta haritzak nagusi dira; pixka bat gorago, koniferoak (izeia, mendi-pinua eta pinu gorria) agertzen dira. Bestalde, pagoek eta izeiek baso mistoak osa ditzakete.