Gizarte-segregazioaren areagotzea hiri-eremuan

Antzina, hiri bateko auzo berean, zenbait gizarte-taldetako pertsonak bizi ziren. Eraikin bakoitzean, tamaina eta kalitate desberdineko etxebizitzak zeuden, eta ekonomia-maila ezberdineko pertsonak elkarrekin bizi ziren.

Gaur egun, etxebizitza homogeneoz betetako eremu handiak eraikitzen dira. Prezioaren eta kalitatearen arabera, behe-klaseko, klase ertaineko eta klase altuko jendearentzat bereizten dira; ondorioz, gizarte-segregazioa gertatu da hiri-eremuan. Lurzoruaren prezioa da biztanleriaren banaketa zehazten duen faktore nagusia: ekonomia-maila txikia dutenak eremurik merkeenetan bizi dira, txartoago komunikaturik eta zerbitzu eskasenak dituzten tokietan.

Hiriak herrialde garatuetan

Europako...

Nekazaritza eta Abeltzaintza

• Nekazaritza intentsiboa: Produktibitate handia lortzea helburu duen nekazaritza da. Lur-sail txikia modu jarraian lantzen da, lan eta inbertsio handia eskatzen du.
• Nekazaritza estentsiboa: Lur-sail handiak lantzen dituen nekazaritza da; etekin txikiak ematen ditu, inbertsio gutxi duelako eta teknika tradizionalak erabiltzen direlako.
• Abeltzaintza intentsiboa: Produktibitate handia lortzea helburu duen abeltzaintza da; horretarako, eremu txikian ahalik eta animalia gehien hazten dira.
• Abeltzaintza estentsiboa: Eremu zabalean, belardietan, elikatzen den ganaduaren hazkuntza da.

Nekazaritza-ustiapena eta Paisaia

• Nekazaritza-ustiapena: Enpresaburu baten esku dagoen nekazaritza-ekoizpenerako unitate ekonomikoa da, nekazariak

Klimogramaren Aurkezpena

Klimograma bat grafiko mota bat da, leku bateko urte bateko prezipitazioak eta tenperaturak hilabeteka ematen dizkiguna. Prezipitazioak mm-tan ematen dira eta tenperatura gradu °C-tan. Normalean, tenperaturaren balioa prezipitazioaren erdia izaten da. Prezipitazioak zutabe urdinekin margotzen dira eta tenperatura marra gorri batekin. Marra gorria zutabe urdinen gainetik dagoenean, hilabete horiek lehorrak izango dira.

EAEko Klima

Klimaren Faktoreak

Latitudea

EAEko klima gehien baldintzatzen duen faktore geografikoa latitudea izango da. Lehenik eta behin, tenperatura, eguzki energia intzidentea zenbatekoa izango den eta urtean zehar urtaroen arabera zenbat aldatuko den baldintzatzen du. Bigarrenik, inguru horretako haizeen...

Nekazaritza: Lursailak eta Paisaiak

Lursaila nekazaritza-lurraren zati bat da; hau da, nekazaritzarako erabiltzen den lur-eremua. Lursailak elkarren artean bereizteko tamainari, itxurari eta mugei erreparatzen zaie:

• Soro itxien paisaia (bocage): Lursail txiki eta irregularrez osatuta dago, hormen eta landare-hesien bidez itxiak. Europa atlantikoan ohikoa da.
• Soro irekien paisaia (openfield): Lursail irekiz osatua, zedarri eta hesirik gabea. Tamainaz handiak eta erregularrak dira, Europa erdialdeko bereizgarria.

Ekoizpen Ereduak

• Polilaborantza: Nekazaritza-eremua lursail txiki askotan banatuta dago, hainbat espezie lantzeko.
• Monolaborantza: Nekazaritza-eremuan produktu bakarra lantzen da (zereala, olibondoa, etab.).

Ureztapena eta Ingurune Baldintzak

• Paisaia

Gaur egungo migrazioen ondorioak

Laneko migrazioaren eraginez

• Eskualdeen arteko eta barruko desorekak: Laneko migrazioaren eraginez, eskualdeen arteko, autonomia erkidegoen eta probintzien barruko desoreka demografikoak eta ekonomikoak areagotzen dira.
• Hiri-egitura eta periferia: Hiri barruko migrazioek igorle diren hiriguneak gehiegi zahartzen dituzte eta periferian biztanleria handitzen da; ondorioz, ekipamendu eta zerbitzu gehiago behar izaten dira.
• Emigranteen itzulera: Emigranteen itzulerak gehiegizko zahartzea eragin dezake; bestalde, gazteek negozio berriak sortzen badituzte, hori abantaila izan daiteke eta emigrante potentzial batzuk bertan geratzea bultzatu dezake. Herri eta udalerri txikiagoetan seme-alabekin ezartzeak eskoletan eta jarduera

Biztanleriaren Zahartzea, Migrazioak eta Urbanizazioa

Biztanleriaren adin-egitura: Biztanleria adin-taldeen arabera nola osatuta dagoen da.

Migrazio Mugimenduak eta Ondorioak

Barruko Migrazio Tradizionalen Ondorioak

Eragin handia izan zuten nekazaritza-exodoan:

• Alderdi demografikoa: Biztanleriaren banaketa desorekatzearen arduraduna da.
• Alderdi ekonomikoa: Hasieran landa-inguruan baliabideak handitu zituen, baina ondoren desoreka ekonomikoa sortu zen.
• Gizarte-alderdia: Asimilazio arazoak eta integrazio zailtasunak.
• Ingurumen-alderdia: Emigrazio-sorlekuetako ekosistemak bertan behera geratu ziren.

Ozeanoz Bestaldeko Migrazioa

1. 19. mendea: Indartsua.
2. Bi Gerren artean: Ozeanoz gaindiko migrazioak behera egin zuen.
3. 1950-1960: Berreskurapena. Galizia eta Kanariak.

Zentsu-errolda: herrialde bateko biztanleriaren une zehatz bateko zenbaketa da eta biztanleriaren datu demografikoak, ekonomikoak eta sozialak biltzen ditu:egitezko eta zuzenbidezko gizabanakoen kopuru osoa, sexua, adina, egoera zibila, jaioterria,heziketa-maila, hizkuntza... Espainian hamar urtetik behin egiten da, azkena 2011an izanik. Lehen biztanleria osoa erabiltzen zen, baina orain lagin bat hartzen da. Trantsizio demografiko: erregimen demografiko zaharretik gaur egungo erregimenera pasatzeko, erdian gertatzen den erregimen demografikoa, Espainian 1900etik 1975era dena. Trantsizio honetan heriotza tasa indarrez jaitsi zen bizi-maila handitu eta osasun-aurrerapenak egon zirelako. Jaiotza-tasa modu leunean jaitsi zen beherakada handiko...

Kanpo migrazioak herrialdeko mugatik kanpo egindako biztanleriaren mugimenduak dira. XIX. mendetik 1975eko krisi ekonomikora arte, Espainia emigrazioen herrialdea izan zen. Ordutik aurrera, kanpora egindako emigrazioa gelditu eta Espainia immigrazio herrialde bihurtu da.

Ozeanoz Bestaldeko Emigrazioa

Ozeanoz bestaldeko emigrazioa Latinoamerikara joan zen emigrazio aldi iraunkor eta lagundua izan zen, baina lan egiteko aldi baterako irteerak ere egon ziren.

Hainbat Etapa Bereiz Ditzakegu:

• a) Loraldiaren Lehen Etapa (XIX. mendearen erdialdetik 1914ra)

  Amerikako emigrazioa XVI. mendean konkistarekin hasi zena, asko murriztu zen. XVIII. mendean borboitarrek populatzearen aldeko politika egin eta emigrazioari oztopoak jarri zituzten. 1853tik aurrera

Espainiako Sare Hidrografikoak

Faktoreak Ibaien Traza, Emari eta Erregimenean

Espainiako ibaien trazatuan, emarian eta erregimenean eragiten duten faktoreak honako hauek dira:

• Klima: Eragin handia du; prezipitazioek ibaien emaria eta urte osoan dituen aldaketak zehazten dituzte. Tenperaturak ura gehiago edo gutxiago leuntzen du.
• Erliebea eta Topografia: Arro eta isurialde hidrografikoen antolaketan dute eragina.
• Litologiak: Uraren lurrazaleko nagusitasuna zehazten du.
• Landareak: Lurruntzea, higadura eta uholdeen arriskua gutxitzen du.
• Gizakia: Ura hornitzeko eta ibaiak erregulatzeko lanak egiten ditu.

Ebroko Ibaiaren Arroa

Ebro ibaia Nafarroako ibai nagusiena da. Kantabrian jaiotzen da eta Errioxa pasatuz, Nafarroaraino iristen da, Castejón eta Tutera...