DBH mailako Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

1. Alde Zaharra

1.1 Industria Aurretik

Ezaugarri erkide batzuk:

• Hiri gehienak harresiz inguratuta daude, gehienetan defentsa-arrazoiengatik.
• Planoa irregularra izan ohi da, hau da, kale estuak eta bihurriak dira.
• Hiri-bilbea itxia zen.
• Eraikuntzan, familia bakarreko etxebizitzak ziren nagusi, eta altuera txikikoak.
• Lurzoruaren erabilerak askotarikoak ziren, hau da, etxebizitzekin batera lantegiak, dendak, biltegiak eta eraikin publikoak zeuden.

Historian zehar:

• a) Erromatar hiriak: Plano erregularrekoak eta kanpamendu militarretatik eratorriak.
• b) Erdi Aroa: Espainiako hiri gehienetan alde zaharrak sortu ziren. Bi talde bereizten ziren:
  • Hiri musulmanak: Nukleo nagusiaren inguruan antolatzen ziren.
  • Hiri kristaua: Harresiz inguratuta, eta erdialdean gaztelua

Barruko Migrazioak

Biztanleen mugimenduak dira herrialdeko mugen artean.

Mota honetako migrazioak 1975 inguruko ekonomia krisian garatu ziren. Migrazioaren motibazio nagusia lana izan zen. Fluxuak norabide bakarrekoak izan ziren emigrazio- eta inmigrazio-inguruetan. Emigranteen profila prestakuntza-maila txikiko pertsona gazteak ziren.

Barruko Migrazio Mota Tradizionalak

Bi tipologia:

1. Urtaroko eta aldi baterako migrazioen loraldia: XIX. mendeko azken herenaren eta 1960ko hamarkadaren artean izan zen, eta itzultzeko askoz egiten zen. Beste landa-inguru batzuetara egindako urtaroko desplazamenduak ziren, landa gutxi mekanizatuta zegoen aldian nekazaritza-eginkizunak egiteko.
2. Nekazaritza-Exodoa: 1900 eta 1975 urteen bitartean garatu zen. Landa eta hiri-

Industrializazio Garaiko eta Osteko Hiria

Industrializazio prozesuak garraio eta bide sareen garapena bultzatu zuen. Azpiegitura horiek, espazio fisiko berrien okupazioa ekartzeaz gain, komunikazioa erraztu eta barrutien espezializazio funtzionala eragin zuten. Hiriak sakon aldatu ziren, industria fabriken kokapenagatik eta hauek erakarritako jende uholdeagatik. Landa inguruetatik hiriburuetara eta zona industrialetara abiatutako exodoa gero eta nabarmenago bilakatu zen.

XIX. Mendeko Hiri Garapena

• XIX. mende hasieran ez zegoen hiri kontzentrazio handiegirik. Espainia 1833an probintzietan banatzeak hiriburuen hazkundea erraztu zuen.
• Mende erditik aurrera, ordea, industrializatzen ari ziren eremuek landa inguruko lagun asko erakarri zituzten (Bizkaia,

Malthusen arabera, biztanleria janari hornikuntza baino azkarrago haziko da, hauek muga bat daukatelako. Populazioa igotzen bada, baliabideak jaitsiko dira, beraz, populazioaren krisia egongo da eta ondorioz biztanleriaren jaitsiera. Baina errealitatean, populazioa ez da hainbeste hazi eta baliabideak, berriz, asko handitu dira. Malthusek ez zuen kontutan izan teknologiaren aurrerapena, gizakia ez dela uste bezain beste ugaltzen eta migrazioa. Baina trantsizio demografikoan 5 etapa nabarmentzen dira:

1. Jaiotza tasa altua zen, familiek ez zuten planifikaziorik baina heriotza tasa ere altua zen, medikuntza baxuagatik. Beraz, hazkundea txikia zen.
2. Heriotza tasa baxua zen, medikuntzak aurrera egin baitzuen, uraren kalitatea hobetu… Beraz, populazioaren

Espainiako Lurraldeetara Etorritako Atzerritarren Mapa

Atzerriko Immigranteen Lurralde Banaketa

Espainian, atzerritarren banaketa modu desorekatuan egiten da. Jomuga nagusiak hiriguneak eta zerbitzugune handiak diren autonomia erkidegoetako probintziak dira (Katalunia, Madril, Andaluziako kostaldea, Valentziako Erkidegoa, Murtzia, Balearrak eta Kanariak), atzerritarrek lurralde horietan lana errazago aurkitzen baitute.

Ehuneko Handiak eta Ertainak Dituzten Probintziak (% 10etik Gora)

Madril eta Kataluniako erkidegoak dira atzerritarren ehuneko handienak dituztenak, bertan kokatzen baitira lanpostu gehien sortzen duten Espainiako bi metropoli handienak:

• Bartzelona eta Madril finantza eta negozio gune garrantzitsuak direnez, lan eskari handia dute,

Kanpoko Migrazioen Ondorioak

A) Ondorio Demografikoak

Espainiako biztanleak gutxitzea eta biztanleriaren banaketa desorekatua izan ziren ondorio nagusiak. Izan ere, eskualdeek hainbat eratako parte-hartzeak izan dituzte migrazio-joeretan, eta horren eraginez, gaur egun, biztanleriaren banaketa espazialean desorekak daude.

B) Ondorio Ekonomikoak

Batetik, positiboak izan ziren, berezko hazkunde indartsua eta langabezia leundu zituztelako. Horrez gain, emigranteek bidalitako dibisei esker Espainiako garapen ekonomikoa finantzatu eta merkataritza-defizita murriztu zen.

Baina, bestetik, ondorio negatiboak ere egon ziren, aurrezki askok ez zietelako mesede egin emigranteen sorlekuei, bankuek inguru garatuenetan inbertitu zituzten eta. Itzuli ziren asko...

Euskal Herriko Industrializazioa

Elikagaien Industria eta Garraio Sarea

Elikagaien industria: Sektore garrantzitsua izan zen. Errotagintza: lurrun-makina eta txilindro metalikoa ezarriz modernizatzen joan zen. Ardo industriak eta olio industriak ziren nagusi.

Garraio sarea: Nekazaritzaren atzerapenak industri produktuen kontsumo eza ekarri zuen, honekin batera barne merkatu eza. Honek espezializazioa eta prezioen baterakuntza oztopatu zuen.

Errepide Sarea

Penintsulako eta EHko ezaugarri orografikoek asko zaildu zuten errepide onak eraikitzea. Hala ere, kapital publikoz eta pribatuz abiatu ziren errepide berriak: 1772 Bilbo-Meseta Orduinatik. 1840 9000km errepide. Mende bukaera 36000km. Paraleloki gurdietara ere hobetzen, bidaia denbora laburtuz....

Klima Beroak

Klima Ekuatoriala

Tenperaturak beti beroak dira, 25°C inguruan, ia aldaketarik gabe urtean zehar. Prezipitazioak oso ugariak dira, 1500-2000 mm baino gehiago. Landaredia: baso trinkoa eta beti berdea.

Klima Tropikala

Tenperaturak beti beroak dira (ez dira 18°C-tik jaisten). Anplitude termikoa ekuatoriala baino handiagoa da (3°C-10°C bitartekoa). Prezipitazioak ugariak dira (750-1500 mm bitartean), bi urtarorekin: lehorra eta euritsua.

Basamortuko Klima Beroa

Batez besteko tenperatura 18°C ingurukoa da. Tenperatura kontraste handiak daude. Prezipitazioak eta landaredia urri dira.

Klima Epelak

Klima Ozeanikoa

Itsasoaren eraginez, tenperatura kontraste txikiak daude. Neguak ez dira gogorrak (ez dira -3°C-tik jaisten) eta udak beroak...

Hirugarren Sektorea

Ondasun materialak sortzen ez dituzten, baina pertsonen edo beste produkzio-sektore batzuen beharrak asetzen dituzten zerbitzuak sartzen dira.

Zerbitzuen Sailkapena

• Banaketa-zerbitzuak: Ondasunak, aldaketarik egin gabe, ekoizlearengandik kontsumitzailearengana eramaten dituztenak dira.
• Enpresa-zerbitzuak: Enpresa batek beste enpresa batzuei ematen dizkienak dira.
• Gizarte-zerbitzuak: Pertsonentzat direnak dira.

Merkataritza eta Merkataritza-Tresnak

Ekoizleen eta kontsumitzaileen arteko salgaien eta zerbitzuen salerosketa da.

• Salerosketa: Erosteko edo saltzeko egintza da.
• Merkatua: Merkataritza-salerosketak egiten diren lekua da.

Barruko Merkataritza

• Handizkakoa: Salgai-kantitate handiak erosten dizkiete ekoizleei.
• Txikizkakoa: Kontsumitzaileei

Nekazaritza Tradizionala Herrialde Azpigaratuetan

Nekazaritza tradizionalean, jarduten duten nekazariek baliabide gutxi izaten dituzte, eta familiaren mantenua eskuratzea da helburua. Toki askotan, ordea, enpresa multinazionalek sail handiak sortu dituzte, beren interes ekonomikoekin lotuta.

Nolakoa da Nekazaritza Tradizionala? Ezaugarriak

• Biziraupeneko nekazaritza da, jabetza txikiekin, eta nekazari familia elikatzea da bere helburua.
• Urte osoan elikagaiak izateko, polilaborantza erabiltzen dute, elikagai ugariak lortzeko.
• Teknika nahiz lanabesak oso oinarrizkoak dira, eta produktibitate txikia lortzen da.
• Faktore fisikoek eragin izugarria dute, teknologia aurrerapenak eskueran ez izateagatik.

Nolakoa da Sail Handietako Nekazaritza?

Oro har, herrialde...