DBH mailako Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Arrantza

Itsaso, ibai, aintzira eta uretako beste animalia batzuk arrantzatzea da, adibidez, arrainak eta moluskuak.

Arrantza motak

Kostaldeko arrantza

Kostaldean egiten da, ontzi txikietan eta artisau-metodoekin. Ordu 1 iraun dezake.

Itsasbazterreko arrantza

Kostaldetik gertu egiten da, ontzi txiki edo ertainetan. Arrantzaldiak 1-3 egun iraun ditzake.

Itsas zabaleko arrantza

Itsas zabalean egiten da, ontzi handiekin, faktoria ontziak barne. 3-5 hilabete iraun ditzake.

Kalak

Arrantza-espezieak biltzen diren eremuak dira, itsaslaster hotz eta beroen guneetan, 370 km-ra arteko eremuan.

Planktona

Organismo txikiz osatuta dago, eta arrain askoren elikagaia da.

Akuikultura

Uretako animalia- eta landare-organismoak itxian haztea da.

Natura Baliabideak eta Energia

Gizakiontzat...

Merkatuko Nekazaritza

XVIII. mendean, Nekazaritza Iraultza gertatu zen Erresuma Batuan.

Nola da Merkatuko Nekazaritza?

Helburu nagusia ekoizpena saltzea da, ahalik eta etekin handiena lortzeko. Horretarako, honako hauek erabiltzen dira:

• Ekoizpenaren espezializazioa: Monolaborantza egiten da, lana eta makinen erabilera optimizatuz.
• Landako lanen mekanizazioa: Makinek lana azkarrago eta merkeago egiten dute.
• Laborantza teknika modernoak: Ongarriak erabiltzea, haziak hautatzea eta bioteknologiaren bidez labore transgenikoak garatzea.
• Diru asko inbertitu behar da produktibitatea hobetzeko.

Merkatuko Nekazaritzaren Eragina

• Produktibitate handiak prezioak jaistea ahalbidetzen du.
• Produktu kantitate handiak ekoizten dira, arinago merkaturatzeko.
• Garraio bereziak

Nekazaritzak garrantzi handia du eskualde horietan.

Nekazaritza mota nagusiak

Herrialde horietan bi nekazaritza mota daude aldi berean:

• Nekazaritza tradizionala: Baliabide gutxiko nekazariek jarduten dute.
• Plantazio handiak: Multinazional boteretsuen interesei lotuta daude.

Iraupenezko nekazaritza

Iraupenezko nekazaritzaren ezaugarriak:

• Helburu nagusia da elikagaiak lortzea nekazari-familiarentzat.
• Ustiategi txikietan egiten da (minifundioa).
• Zenbait produktu hazten dituzte aldi berean (polilaborantza).
• Teknikak eta tresnak zaharkituak dira.
• Produktibitatea oso txikia da.
• Faktore fisikoen oso mende dago nekazaritza.

Lurberri-nekazaritza edo nekazaritza ibiltaria

Nekazaritza mota hori Ekuatore Afrikako eskualdeetan, Amazonas ibaiaren arroan, Erdialdeko Amerikan...

Zerbitzuen Sektorea: Definizioa eta Sailkapena

Hirugarren sektorean pertsonen edo beste produkzio-sektore batzuen beharrak asetzera bideratutako zerbitzuak ematen dituzten jarduerak biltzen dira.

Zerbitzuen Sailkapena

Ematen Duenaren Arabera

• Zerbitzu publikoak: Estatuak eta administrazio publikoek ematen dituzte, zergen bitartez bildutako diruarekin. Helburu nagusia gizartearen ongizatea da.
• Zerbitzu pribatuak: Enpresa pribatuek kudeatzen dituzte, zerbitzu-eskatzaileek ordaintzen duten diruarekin. Helburu nagusia etekin ekonomikoak lortzea da.

Funtzioaren Arabera

Zerbitzuak honelakoak izan daitezke: merkataritzakoak, garraiokoak, turismokoak, informaziokoak, sozialak...

Espezializazioaren Arabera

• Hutsalak: Prestakuntza urria eskatzen dutenak (adb. salmenta

BIGARREN SEKTOREA

Pertsonek naturako baliabideak, lehengaiak, erabiltzen ditugu, gure beharrak asebetetzeko. Industriak natura-baliabideak eraldatu eta produktu landu bihurtzen ditu. Eraldaketa prozesuan, gure bizitzako beste alorretan bezala (garraioa, etxebizitza…) energia beharrezkoa da. Energia lortzeko jarduerak ere bigarren sektoreko jarduerak dira.

Lehengaiak

Aipatu ditugun natura baliabide horiek, lehengaiak, bi motatakoak izan daitezke:

• Animalia eta landare jatorrikoak (lehen sektorea ikastean ikusi ditugu)

• Mineral jatorrikoak: meatzaritza da mineral hauek lurretik ateratzen arduratzen den jarduera. Meatzaritzako jarduerak bigarren sektorean daude.

Mineral jatorriko lehengaiak energetikoak eta ez energetikoak izan daitezek. Energetikoak...

Espainiako Hiri Hierarkia

Sarrera

• Espainiako hiri sistema

  Hiriak sistema bat dira, herrialdeko hiri multzoak eta haien arteko harremanek osatua. Espazioan, hiri-sistemak nodoz eta lerroz osatutako sareak marrazten ditu.

• Hiri sistemaren antolaketa

  Sistema osatzen duten hiriak hierarkikoki antolatuta daude, eta dinamismo eta integrazio-maila desberdineko hiri-ardatzak eratzen dituzte. Ardatz hauek garai industrialetik, 1980ko hamarkadatik aurrera izandako aldaketekin, autonomien estatua ezartzearekin eta Espainia nazioarteko testuinguruan sartzearekin lotuak daude gehienbat.

Hirien hierarkizazioan bereizten diren bost kategoriak

• Metropoli nazionalak

  Madrilen eta Bartzelonaren metropoli-inguru handiak dira. Biztanleria milioi batetik gorakoa da. Eginkizun

Eremu Hezea (Iparraldea)

• Erliebea: Gorabeheratsua.
• Klima: Ozeanikoa.
• Biztanleria: Urria, emigrazioaren ondorioz zaharkituta.
• Populaketa: Sakabanatuta, herrixka, parrokia eta herrietan.
• Ustiapena: Minifundioa, lursail txikiak, mekanizazio gutxi, autokontsumoa, etekin gutxi.
• Laborantza:
  • Azalera txikia, lehorreko nekazaritza.
  • Iraganean: Polilaborantza, artoa, patata, abereak.
  • Gaur egun: Baratzezaintza eta bazka laborantza.
• Abeltzaintza: Garrantzitsua, ustiategi txiki edo ertainak, behiak.
• Basogintza: Altzariak, paper-orea.
• Etorkizuna: Arazoak.

Eremu Lehorra (Hegoaldea)

• Erliebea: Bi goi-lautada eta Ebroren sakonunea, erliebe laua.
• Klima: Mediterraneo kontinentalizatua.
• Biztanleria: Urria eta zaharkitua, 1950-75 emigrazioa.
• Populaketa: Pilatua, herri txiki eta handietan.

Nekazaritza-ustiategia

Enpresaburu baten erantzukizunpean nekazaritza-produktuak ematen dituen unitate tekniko-ekonomikoa da. Neurriaren arabera txikia (minifundio, 10 ha. baino gutxiagokoa), ertaina (10-100 ha. bitartekoa) edo handia (latifundio, 100 ha. baino gehiagokoa) izan daiteke.

Goi-mailako Teknologiako Industria

Material elektriko eta elektronikoa, tresna informatikoak, telematikoak, tresna optikoak, doitasun-tresnak, automatizazioak (robotika, ofimatika, lagundutako diseinua), bioteknologia eta material berriak biltzen ditu. Espainia herrialde industrializatuekiko atzeratuta dago eta menpekotasuna dauka; enpresa txikiak eta ertainak dira nagusi, eta hezkuntza-sistema ez dago egokituta enpresa-eskaeretara. Enpresak parke teknologikoetan...