Itsasaldeko klima mediterraneoa

Kokapena

Iberiar penintsularen kosta mediterraneotik (hego-ekialdea izan ezik), Andaluziako kostatik, Balearretatik eta Ceuta eta Melillatik hedatzen da.

Prezipitazioak

Urte osoko prezipitazio-kopurua 300-800 mm artean dago.

• Kosta mediterraneoan: Prezipitazioak urriak dira, borraska atlantikoek Iberiar penintsula eta kosta mediterraneoaren paraleloak diren eremu menditsuak zeharkatzean hezetasuna galtzen dutelako. Maximoak udazkenean izaten dira, honako arrazoiengatik: itsasoaren tenperatura beroaren eta lurreko tenperatura hotzaren arteko kontrastea, eta altuerako tanta hotzen eragina.
• Andaluziako kostan: Ugariak dira, borraska atlantikoek eragin handiagoa dutelako. Maximoak neguan eta udazkenean izaten dira.

Tenperatura

Batez...

Itsasaldeko Klima Mediterraneoa: Ezaugarri Nagusiak

Kokapena

Iberiar Penintsularen kosta mediterraneotik (Hego-ekialdea izan ezik), Andaluziako kostatik, Balearretatik eta Ceuta eta Melillatik hedatzen da.

Prezipitazioak

• Urte osoko prezipitazio kopurua 300-800 mm artean dago.
• Kosta mediterraneoan prezipitazioak urriak dira, borraska atlantikoek hezetasuna galtzen dutelako Iberiar Penintsula eta kosta mediterraneoaren paraleloak diren mendi-eremuak zeharkatzean.
  • Maximoak udazkenean izaten dira:
    • Itsasoaren tenperatura beroaren eta lurreko tenperatura hotzaren kontrastearen ondorioz.
    • Altuerako tanta hotzen eraginez.
• Andaluziako kostan ugariak dira, borraska atlantikoek eragin handiagoa dutelako.
  • Maximoak neguko eta udazkeneko hilabeteetan izaten dira.

Tenperatura

• Batez

Sarrera: Frankismoaren Krisialdia eta Garapena

Historiako aldaketa sakonetakoen garaia izan zen, demografikoki eta ekonomikoki, «Espainiar miraria» izenez ezaguna. Askatasun demokratikorik ez zegoenez, oposizioa handitu zen, eta horrek Frankismoaren krisialdia eta heriotza ekarri zituen.

Ekonomia-garapena eta Hazkundea

Autarkiaren Porrota eta 1957ko Krisia

1957an, ekonomiaren kolapsoa eta finantza-porrota gertatzeko arriskua zegoen. Egoera horren arrazoiak honako hauek ziren:

• Nekazaritza eta industria ekoizpen urria.
• Ordainketa-balantza negatiboa.
• Urre-erreserben falta.
• Inflazioak eta bizitza kostuak gora egin zuten, eta gizarte-protestak areagotu ziren.

Egoera horren aurrean, laguntza eskatu zitzaien ELGEri (Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundea)...

Euskal Herriko Industria: Definizioak eta Eskualdeak

Oinarrizko Definizioak

• Abeltzaintza Intentsiboa: Denbora gutxienean ekoizpen handiena ziurtatzen duen hazkuntza-sistema. Inbertsio handiak eskatzen ditu azpiegituran, teknologian, eskulanean eta abereen elikaduran. Abereek ez dute ingurune naturalarekin harremanik (leku itxietan hazten dira).
• Abeltzaintza Estentsiboa: Ingurune naturalarekin lotuta dagoen hazkuntza-sistema. Abereak kanpoan aske bizi dira, kontrol zorrotzik gabe; bazka landareak ematen zaizkie.
• Goi-teknologiako Industria: Berrikuntza teknologiko etengabea duen industria mota, zientziaren eta ingeniaritzaren partaidetza eta ahalegin ekonomiko handiak behar dituena. Azken hamarkadetan sortutako industrigune berriekin (parke teknologikoak)

Industriaurreko urbanizazioa:

Urbanizazio tasa edo hiriko biztanleen ehunekoa txikia zen %10 baina handiagoa ez da eta egonkorra da. Hirien batez besteko tamaina 5000-10000 biztanle ingurukoa. Urbanizazioari laguntzen zioten faktoreak hauek ziren: estrategiko-militarrak, politiko administratiboak, ekonomikoak, erlijiozkoak eta kulturalak. Espazioari dagokionez urbanizatutako eremua murritza zen. Normalean harresi baten bidez.

Industriaurreko urbanizazio-prozesuaren etapak Antzinaroan, Erdi Aroan eta Aro modernoan. Antzinaroan espainiako lehen hiriak agertu ziren.

Erromanizazioarekin k.a.3.mendean hiri asko sortu ziren, Bartzelona, Tarragona; Sevilla, Valentzia eta Zaragoza. Funtzioak politiko militarrak, administratiboak eta ekonomikoak.
Erromatarrek...

Kanpo-migrazioak herrialde baten mugetatik kanpo izaten diren biztanleria-mugimenduak dira. Bi motatakoak bereizten dira: tradizionalak eta gaur egungoak.

Kanpo-Migrazio Tradizionalak (XIX. mende erdialdetik 1975era)

XIX. mendearen erdialdearen eta 1975eko krisi ekonomikoaren artean izan ziren. Garai horretan, emigrante kopuru handia irten zen Espainiatik itsasoz bestaldera eta mendebaldeko Europara.

Ozeanoz Bestalderako Emigrazio Tradizionala

Ozeanoz edo itsasoz bestalderako emigrazioa Latinoamerikara joan zen nagusiki, eta, neurri txikiagoan, Estatu Batuetara, Kanadara eta Australiara. Bi goren-aldi eta bi krisialdi bereiz daitezke:

A) Lehenengo Goren-Aldia (XIX. mende erdialdetik Lehen Mundu Gerrara, 1914)

Arrazoi nagusiak:

• Latinoamerikako herrialdeek

Iberiar Penintsulako Hiri-Sistemaren Egitura eta Ezaugarriak

Iruzkin honetan, Iberiar penintsulako hiri-sistemaren ezaugarriak aztertuko ditugu, mapa batean irudikatutako hiri-kategoriak eta hiri-ardatzak oinarri hartuta. Garai industrialetik jasotako hiri-sistemaren ezaugarri nagusia da hiri-aglomerazio handiena (Madril) erdian dagoela, eta hiri-ardatz periferikoek eta gutxi urbanizatutako barrualdeek (ardatz integraturik gabekoa) inguratzen dutela.

Madril: Hirigune Nagusia

Madril, Iberiar penintsularen erdian kokatua, Espainiako hirigune nagusia da. Hirugarren sektoreko funtzio aurreratuak ditu, eta harreman estuak ditu mugakide dituen hiriekin zein Espainiako hiri nagusiekin.

Hiri-Ardatz Periferikoak

Hiri-ardatz periferikoak eraztun-erdi baten...

Gasteiz hiriaren bilakaera historikoa eta egungo erronkak

Kokapena eta Klima

Arabako lautadaren erdian kokatua, Gasteiz kokapen estrategiko batean dago, Kantauriko Erlaitza eta Penintsularen barnealdearen arteko pasabidean. Kokapen horrek trantsiziozko klima ozeanikoa dakar, urtean zehar hezetasunarekin, uda epelarekin eta negu hotzarekin.

Sorrera eta Bilakaera Historikoa

XII. mendearen amaieran, Antso VI.a Jakitunak Gasteiz izeneko herrixkaren gainean, elipse itxurako muino batean, Victoria hiria sortu zuen. Hasiera batean funtzio militarra zuen, Gaztela defendatzeko. Historian zehar, merkataritzak garrantzia handia izan du eta azken hamarkadetan industriak.

Hiriaren Planoa eta Unitate Morfologikoak

Alde zaharrak plano erradiozentrukide nahiko erregularra...

Holding

Holdinga beste enpresen akzioen jabe den elkartea da. Beste enpresa edo enpresen jarduerak ekonomikoki kontrolatzeko, enpresaren akzio guztiak edo gehienak erosi behar ditu. Partaidetzak lortzen diren enpresak sektore berekoak edo askotakoak izan daitezke; holdingek, enpresetako partaidetzen bitartez lortzen duten kontrolari esker, inbertsio kopuru txikiago baten bidez, hainbat konpainiaren kontrol bateratua lor dezakete.

Deslokalizazioa

Eskulana merkeagoa den tokira industria aldatzeari deritzo. Prestakuntza gutxiko eskulan ugari behar duten industrien kasuan gertatu ohi da, baina gaur egun beste sektore batzuetara ere hedatu da, soldata merkeagoak bilatzearen ondorioz.

Goi Teknologiako Industria

Intentsitate teknologiko handia, produktuen...

URBANIZAZIO INDUSTRIALA

Industrazioaren hasieratik 1975eko krisi ekonomikora arte ● Urbanizazio tasan hazkunde handia izan zen ● Faktoreak:​ Administratiboak,​ 1833an egindako probintzia banaketa berriak hiriburu izateko hautatutako hirien hazkundea bultzatu zuen.​ Ekonomiko sozialak,​ industria modernoa hirietan sortu eta garatu izana. ● Espazioaren ikuspegitik,​ hiri handietan kontzentratu zen demografia hazkundea; gainera, hiriak espazioan hedatu ziren eta periferia zabalak heddatu zituzten. ● Etapak:​ XIX. mendearen erdialdera arte, ​hirietako demografia kontzentrazioa txikia izan zen ➔ XIX. mendearen erdialdetik Espainiako Gerra Zibilera arte (1936)​, hiri hazkundea nabarmena izan zen. Honen faktore nagusia industria...