Iberiar Penintsulako Hiri-Sistemaren Egitura eta Ardatzak
Iberiar Penintsulako Hiri-Sistemaren Egitura eta Ezaugarriak
Iruzkin honetan, Iberiar penintsulako hiri-sistemaren ezaugarriak aztertuko ditugu, mapa batean irudikatutako hiri-kategoriak eta hiri-ardatzak oinarri hartuta. Garai industrialetik jasotako hiri-sistemaren ezaugarri nagusia da hiri-aglomerazio handiena (Madril) erdian dagoela, eta hiri-ardatz periferikoek eta gutxi urbanizatutako barrualdeek (ardatz integraturik gabekoa) inguratzen dutela.
Madril: Hirigune Nagusia
Madril, Iberiar penintsularen erdian kokatua, Espainiako hirigune nagusia da. Hirugarren sektoreko funtzio aurreratuak ditu, eta harreman estuak ditu mugakide dituen hiriekin zein Espainiako hiri nagusiekin.
Hiri-Ardatz Periferikoak
Hiri-ardatz periferikoak eraztun-erdi baten itxuran kokatzen dira hiriburuaren inguruan. Hauek dira nagusiak:
Ardatz Atlantiko-Galiziarra
Mapan kolore berde argiz irudikatua, Ferroltik Vigora hedatzen da. Merkataritzan eta garraioan espezializatuta dago. Galiziaren barneko hiriekin (Ourense eta Lugo) harremanak ditu, eta ahalegina egiten ari da Madrilekin eta Kantauriko ardatzekin dituen loturak hobetzeko.
Kantauriko Ardatza
Mapan kolore marroi argiz irudikatua, Asturiasko triangelua (Oviedo-Gijón-Avilés), Santander eta Euskadiko triangelua (Bilbo-Donostia-Gasteiz) hartzen ditu. Doikuntza-fasean dago: industria helduaren nagusitasuna gainbehera doa, eta jarduera berriak ezartzen ari dira. Barrualdeko gertuko hiriekin (León, Burgos, Logroño) du harremana, eta beste ardatz batzuekin dituen loturak areagotzen ahalegintzen ari da.
Mediterraneoko Ardatza
Mapan kolore more argiz irudikatua, Gironatik Cartagenara hedatzen da. Ardatz dinamikoena da: industria oso dibertsifikatua du, eta eraikuntzak eta turismoak garrantzi handia dute ardatz honetan. Ebroko ardatzarekin lotzen da (Tarragonatik), bai eta Madrilekin (Albaceteren bidez), Andaluziarekin (Granadaren bidez) eta Balearrekin ere (Valentziatik eta Bartzelonatik).
Ebroren Ibarreko Ardatza
Mapan kolore more ilunez irudikatua, Gasteiz eta Tarragona artekoa da. Zaragoza du hiri nagusia. Ardatz dinamikoa da, eta oreka du industriaren eta zerbitzuen artean. Garrantzitsuak dira batez ere garraioarekin, logistikarekin eta banaketarekin lotutako zerbitzuak. Kantauriko ardatza eta Mediterraneokoa lotzen dituela ikus dezakegu. Gainera, harreman garrantzitsuak ditu Madrilekin.
Andaluziako Ardatz Bikoitza
Mapan kolore grisez irudikatua, bi azpi-ardatz ditu: bata itsasertzekoa, Almeriaren eta Huelvaren artekoa, dinamikoa da eta harremana du Mediterraneoko ardatzarekin. Turismoan, merkataritzan, nekazaritza teknifikatuan eta oinarrizko industrietan dago espezializatuta. Beste ardatza Guadalquivirren ibarrekoa da, hain zuzen ere kosta atlantikoaren eta Jaenen artekoa; ez da hain dinamikoa, eta nekazaritza-jardueretan, turismoan eta tokiko industrietan dago espezializatuta. Madrilekin ditu harremanak (Sevillatik), eta Extremadurako ardatz hasiberriarekin.
Barnealdeko Eremuak eta Ardatz Hasiberriak
Mapan ikus dezakegun moduan, Iberiar penintsularen barnealdeak ez du hiri-ardatz integraturik. Gehienak hiri txikiak eta probintzietako hiriburu txikiak dira, jarduera tradizionaletan espezializatutakoak. Hala ere, ardatz hasiberriak eratzen ari dira garraio-azpiegitura berrien alboetan zehar.
Uharteetako Hiri-Sistemak
Balear eta Kanariar uharteetan, hiri-ardatzak eratzeko zailtasunak argiak dira. Hiri garrantzitsuenak autonomia erkidegoetako hiriburuak dira, jarduera turistikoan espezializatuta. Balearrek lotura nabarmenak dituzte Madrilekin, Valentziarekin eta Bartzelonarekin.