Beste ikastaroak mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Nietzscheren Botere-nahia

Nietzscheren arabera, mundua etengabe aldatzen ari den zerbait da. Izateen fluxu amaigabea baino ez da errealitatea, eta gizakia ere fluxu horren zati da. Azken finean, errealitatea eta bizia botere-nahia baino ez dira. Izatearen funtsa botere-nahia da: etengabeko bilakaera, sorkuntza eta suntsipena.

Mundua indarren borrokaleku gisa

Mundua etengabeko norgehiagokan dauden indarren borrokalekua da. Beraz, munduak ez du xede edo helbururik, baina, aldi berean, edozer posibilitate gauza daiteke etengabeko bilakaera horretan.

Gizakia eta botere-nahia

Gizakia ere botere-nahiaren emaitza da. Gizakia librea da, eta hobetzeko borondatea eta nahia dira giza biziaren funtsa. Gizakia etengabe hobetzen saiatuko da, eta horrek gizabanakoen...

Askatasun motak: Kanpokoa eta barnekoa

Kanpoko askatasuna: Nahi dugun lekura oztoporik gabe joatean eta nahi duguna egiteko aukera izatean datza. Baina, betiere legeek eta gizarteko ohiturek onartzen dutenean.

Barneko askatasuna: Gauza bat edo bestea nahi izateko aukeran datza; hau da, nahimenean. Nahimenaren askatasuna ere deitu izan zaio. Norbaiti bere askatasuna kentzeko teknika batzuk erabiltzen dira, adibidez, drogak edo hipnosia.

Etika motak: Uste osoa eta erantzukizuna

• Uste osoaren etika: Moralaren aldetik nork bere printzipioen eta balioen arabera jokatzea, ekintza horrek edukiko dituen ondorioei erreparatu gabe.
• Erantzukizunaren etika: Ekintza batek izan ditzakeen ondorioak aurreikusten ditu eta haien arabera jokatzen du, printzipioak eta

1. Zientzia eta Lengoaia

Zientzia lengoaia zehatz baten bitartez adierazi daiteke. Etika, aldiz, ezin daiteke lengoaiaren bidez adierazi, ezin delako konprobatu.

Zentzu naturalak

Wittgensteinen arabera, zientziak gertakari errealak adierazten dituzte; hau da, atzean erreferente bat dute, enpirikoki egiaztatu daitekeena. Gertakari horiek objektuen konbinaketak dira, eta hitzen bidez adierazten ditugu; horrek sortzen ditu objektuen arteko harremanak. Hitzen konbinaketek, berriz, proposizioak sortzen dituzte.

Etika

Giza espirituaren joera sakoneko dokumentu baliotsua da. Ez da zientzia bat eta ezin da irakatsi hitzen bidez, hitzek egiaztatu daitekeena adieraztean soilik dutelako zentzua. Honek ez du esan nahi garrantzitsua ez denik; ezagutza bat ez...

1) Egoera Soziokulturala

XVII. Mendea Europan krisiaren mendea da. Krisi horren zergatiak hurrengoak dira:

• Kristautasunaren banatzea.
• Potentziaren arteko etengabeko gerrak.
• Merkataritza eta ekonomiaren ezegonkortasuna.
• Aurkakotasun (antagonismo) soziala.

Krisi hori arteetan (pintura, literatura, arkitektura...) islatzen da.

Politika

Monarkiaren absolutismo zentralista eta hirien handitzea suertatzen da.

Zientzia

Zientzien susperraldia gertatzen da:

• Fisika (Kepler), astronomia (Galileo), medikuntza (Harvey).
• Unibertsitateko ezagutza ofizialetik kanpo eta kontra egiten zituzten ikerketak.
• Fisika aristotelikoaren gainbeherakada suertatzen da eta Heliozentrismoaren ezartzea.

Filosofia Modernoa: Arrazionalismoa

XVII. mendeko pentsalariek arrazoian aurkituko dute...

Bi Tradizioren Elkartea: Kristau Ikuskera Berria

Erromatar Inperioaren sustrai kulturala grekoa da, Greziako filosofia tradizioarena hain zuzen. Kristautasuna berritasuna zen, eta ez zetorren bat greko-latindarrek sortutako filosofia eta erlijioarekin.

Kristautasunak Ekarritako Ikuskera Berria

Kristautasunak hainbat arlotan ekarri zuen ikuskera berri bat:

• Ezagutza

  Jainkoa ezagutzeko ezinbestekoa da fedea. Kristautasunean, errealitatea Jainkoaren bidez bakarrik uler daiteke. Greziarrentzat, ezagutzaren muga esperientzia da; arrazoiaren bidez ezagut daiteke arrazionala den mundua.

• Antropologia

  Gorputza ez da kartzela. Jainkoa haragitu zenez, gorputzak balio handiagoa lortu zuen. Gizaki guztiak berdinak dira. Giza duintasunak erro sakratuak ditu, ez

Platonen Haitzuloaren Mitoaren Analisia

Haitzuloaren mitoaren bidez, Platonek bi munduen existentzia azaltzen digu:

• Kobazuloaren barnealdea: Zentzumenen mundua da, hau da, mundu faltsua.
• Kobazuloaren kanpoaldea: Ideien mundua da, benetako mundua (egiazkoa). Bertan, eguzkia —ongiaren ideia— da gorena.

Kobazuloaren barneko presoek itzal batzuk baino ez dituzte ikusi beren bizitzan, eta horiek benetakoak direla uste dute. Dena den, horietako batek kobazuloaren kanpoaldera joaterakoan benetako mundua ezagutzen du: ideiena. Pertsona hori filosofoa izango da, eta bere betebeharra engainatuta bizi diren presoek ideien mundua ezagutzea da, nahiz eta hasieran ez dioten sinetsiko.

Platonen Testuinguru Historikoa eta Filosofikoa

Platon Atenasen jaio zen...

1. Gauza materialak eta inmaterialak existitzen al dira? (A4 + A6)

Metafisikaren oinarrizko galdera da hau: zer existitzen da benetan? Gauza materialak (ukitu eta neur ditzakegunak) ala baita inmaterialak ere (ideiak, balioak)? Antzinako Grezian hasi zen eztabaida hau, eta gaur arte iraun du, mundu birtualaren testuinguruan. Aristotelesek ondo laburbildu zuen: "Platonen laguna naiz, baina gehiago egiarena".

Alde batetik, biak existitzen direla esan dezakegu, eta gainera elkarri lotuak daudela. Platonen ustez, Ideien Mundua da benetako errealitatea: gauza materialak ideia perfektuen kopia inperfektuak baino ez dira. Ideiarik gabe ezingo genuke ezer ezagutu edo komunikatu, ideiak baitira gauzen esentzia unibertsala. Zuhaitz bat ikusten dudanean,...

1. Ilustrazioa: Arrazoiaren Garaia

Ilustrazioa XVIII. mendeko Europan garatutako mugimendu intelektuala izan zen, Aro Modernoaren gailurtzat hartua. Bere helburua gizakia aurreiritzi, sineskeria eta dogmetatik askatzea zen. Ilustratuen ustez, gizakia arrazoia erabiliz adin nagusiko bihurtu behar zen. Filosofo nagusien artean Voltaire, John Locke, Rousseau, Diderot eta Kant nabarmendu ziren.

Ezaugarri nagusiak:

• Arrazoiaren nagusitasuna: Zientzia Iraultzaren ondorioz sortutako eredu berria.
• Aurrerapena eta baikortasuna: Politikan, zientzian eta gizartean.
• Absolutismoaren aurkako jarrera: Eskubide naturalen aldarrikapena.
• Emakumeen eskubideak: Mary Wollstonecraft eta Olympe de Gouges bezalako pentsalarien ekarpenak.

Kanten arabera, Ilustrazioaren lema...

1. Ilustrazioa eta genero-kontraesanak

Immanuel Kant-ek Ilustrazioa gizakiak bere kabuz pentsatzeko ausardia izatea dela dio, “Sapere aude” ideiarekin. Hau da, pertsonak ez luke besteek esaten dutena itsu-itsuan jarraitu behar, baizik eta bere arrazoia erabili behar du modu autonomoan. Bere ustez, gizaki guztiak gai dira horretarako, baina askotan ez dute pausoa ematen erosotasunagatik edo beldurragatik.

Hala ere, teoria hori ez zen praktikan guztientzat berdin aplikatu. Ilustrazioaren garaian emakumeak baztertuta geratu ziren, eta pentsalari askok uste zuten haien lekua etxean zegoela, hezkuntzan eta politikan parte hartu gabe. Horregatik, Mary Wollstonecraft edo Olympe de Gouges bezalakoek emakumeen eskubideak defendatu zituzten, batez...

Fedea eta arrazoia

FEDEA ETA ARRAZOIA Agustin Hiponakoarentzat Jainkoa ezagutzeko fedea eta arrazoimenaren elkarlana beharrezkoa da. Bere esaldi ospetsuarekin esaten duen bezala, «sinesten dut ulertzeko, ulertzen dut sinesteko». Jainkoa ezagutzeko bideak hiru pauso ditu:

1. Lehenik, arrazoia bere mugak konturatzen da eta fedearen beharra onartzen du, arrazoia bakarrik ez delako nahikoa.
2. Bigarrenik, fedeak arrazoiari edukiak argitzen dizkio; hau da, fedea badugu, edukiak argituko ditu.
3. Azkenik, fedeak argitutakoa arrazoimenak ulertuko eta azalduko du.

Bide hau egiteko Jainkoaren argiztapena behar da ezagutza osoa lortzeko, eta barneko bide bat da, gure baitan Jainkoa aurkitzea suposatzen duena. Ezagutza bi modutan bana daiteke:

• Sentikorra: zentzumen