Beste ikastaroak mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Epikuro (341-270 K.a.)

Epikurok ezkutuan bizitzeko aholkatzen du, estoikoen bertute exhibizionistatik urruti.

Lorategiak eta Errudizio Toxikoa

Platonen akademian agintariak bakarrik, kutsu intelektuala; Epikuroren lorategietan (bere bizilekua) berriz klase guztietako jendea: esklaboak, ezkondurik gabekoak, etorkinak... Errudizio toxikoa (jakitea kulturagatik) da.

Atomismoa eta Heriotza

Atomismoa nagusi: doktrina bat, non errealitatearen azken funtsa atomoa dela defendatzen duena. Arima atomikoa da. Heriotza betirako loaldia. Ondorioz: liburu materialisten desagerpena.

Askatasuna eta Atomismoa

Ezin da aurreikusi atomoaren mugimendu arraroak, askatasunak garrantzia baitu.

Abstentzio Politikoa eta Erretiroa

Epikuroren abstentzio politikoa herritartzetik...

Aristotelesen Teoria: Zoriontasuna eta Arima

Testu honetan, Aristotelesek zorionari buruz hitz egiten du; zehazki, zoriona perfekzioa dela dio, eta gizakiek berezko lana ongi eginez lortuko dutela. Beraz, gizakiari bakarrik dagokion eginkizuna zein den jakin behar dugu.

Arima Mailak

Hiru arima maila daude, baina bakarrik azkena dagokio gizakiari:

• Lehenengoa: Izaki bizidun guztiei dagokigu, baina landareek duten arima maila da eta bizitzea da bere eginkizuna.
• Bigarrena: Animalia guztiek dugun arima maila da, eta bere eginkizunak hautematea eta mugikortasuna dira.
• Hirugarrena (Arima arrazoiduna): Bakarrik arima arrazoiduna da gizakion eginkizuna; beraz, honetan ongia lortu behar dugu eta bertuteak jarraitasunez praktikatu behar ditugu zoriona lortzeko.

Kant-en Kritizismoa eta Hiru Galdera Nagusiak

Kantentzat, filosofia oro galdera hauei erantzutea helburu duen ekintza espekulatiboa da:

1. Zer ezagut dezaket?

Sentsibilitatea pasiboa da eta inpresioak jasotzen ditu. Adimena, berriz, aktiboa da eta ideiak nahiz kontzeptuak sortzen ditu, esperientziatik eratortzen ez direnak (hala nola substantzia, kausa, existentzia, etab.). Kontzeptu hauek esperientzia-objektuak ezagutzeko, ordenatzeko eta bateratzeko erabiltzen ditu.

Horregatik, Kanten Kritizismoaren ustez, subjektuak ez du objektuaren argazki hutsa egiten; datu sentigarriak antolatu, ordenatu eta egituratzen ditu. Beraz, gauzak ez ditugu diren bezala ezagutzen (noumenoa), garen bezala baizik; hots, subjektuak objektua eraikitzen du, ezagutza...

Zentzumenen itzalak ala ideien argia: errealitatearen egiazko izaera

Platonen ustez, ideiak dira benetako errealitatea.

Sarrera: Zer da benetan existitzen dena? Gure begiekin ikusten dugun mundu aldakorra ala gure adimenak atzematen dituen kontzeptu aldaezinak? Platonek errealitatearen azterketa sakona egin zuen bere dualismo ontologikoaren bidez. Bere ustez, zentzumenek erakusten diguten mundu fisikoa itxura hutsa da (doxa), eta ideiak dira benetako errealitate aldaezina (episteme). Baina, zentzuzkoa al da ukitu ezin daitekeen ideien mundu bati benetako izaera ematea?

Garapena

Platonen tesiaren alde egiteko, Parmenides presokratikoaren pentsamendua azpimarratu behar da. Parmenidesen ustez, zentzumenek engainatu egiten gaituzte eta ezagutza egiazkoa...

Metafisika eta Ezagutza

Metafisika. Kanten, irakurketa objektu ikerketa. Ezagutza lortzeko baldintzak zein dira (barne, esperientzia gabe, kanpo)? Bi judizio mota daude: analitikoak (arrazoimen bidez informazio berria ematen ez dutenak, aprioriak) eta sintetikoak (informazio berria ematen dutenak).

Zientzia judizioak ezagutzeko, behar dira metafisikaren zientzia jakitea. Arrazoimen hutsaren kritikaren lanen hiru atal:

1. Estetika transzendentala

Sentsibilitatearen baldintza translakoak eta a priori judizio sintetikoak (matematikoak, geometrikoak) aztertzen ditu: nola inor eta nola inoren barruan.

2. Analitika transzendentala

Adimenaren baldintza transzendentalak eta kategoriak. Hauek a priori judizio sintetikoak ematen dituzte fisikan: nola inor?...

Erlijioa Gizartean: Baliagarria ala Faltsukeria?

Antzinatik gaur egun arte, Jainkoak eta erlijioak kezka handiak ekarri dizkie gizarte eta filosofo ezberdinei. Zehazki, erlijioa gure gizartean baliagarria edota mespretxagarria den izan da kezkarik handiena, eta horrek filosofo ezberdinen arteko eztabaida ekarri du. Esate baterako, Nietzschek zioen erlijioa herri xeheak sortutako tresna bat zela, iraultza egin eta menperatzaileen (burgesen) aurka egiteko. Aldiz, Agustin Hiponakoak zioen zoriontsu izateko egia gorena, hau da, Jainkoa, lortu behar zela. Baina, eztabaida hauek alde batera utzita, erlijioa gizartean baliagarria den tresna bat al da? Nola dakigu erlijioa ez dela gizarteko estamentu batek bere onerako sortutako tresna?

Erlijioaren baliozkotasuna

Alde...

Filosofia-ingurunea: Arrazoi Ilustratuaren Krisialdia eta XX. Mendeko Totalitarismoak

XVIII. mendeko Ilustrazioak tradizioa eta erlijioaren dogmak baztertu eta arrazoiaren erabilera askea aldarrikatu zuen, gizartearen aurrerapena helburu. Kant filosofoak “Sapere Aude” (ausartu zaitez jakintzaz) leloa proposatu zuen Ilustrazioaren sinbolo gisa. Ilustratuen ustez, arrazoiaren bidezko askatasunak aurrerapen zientifiko, politiko eta etikoa ekarriko zuen, eta horrek gizartea utopiarantz eramango zuen.

Hala ere, XX. mendeko bi mundu gerrak, eta bereziki bonba atomikoa eta heriotz-zelaiak, amets horren porrota agerian utzi zuten. Ilustrazioaren proiektu aurrerakoiak nola bihurtu zen horren gehiegikeria latzetan? Galdera horri erantzuten saiatu zen...

Sofistak: Eszeptizismoa, Erlatibismoa eta Konbentzionaltasuna

Sofistak Atenasen bizi ziren atzerritar jakintsu batzuk ziren. Kanpotarrak izateagatik ez zuten batzarretan parte hartzeko eskubiderik. Atenastarrak irakatsi egiten zituzten diruaren truke. Lantzen zituzten edukiak honako hauek ziren: dialektika (eztabaidaren artea) eta erretorika (diskurtsoaren artea). Horretaz arduratzen ziren; alegia, atenastarrak politikari bezala hezteaz.

Ideiari dagokionez, eszeptizismo epistemologikoa aldarrikatzen zuten, hau da, ezinezkoa da egia aurkitzea, ez baitago nahikoa frogarik egiak egia direla frogatzeko. Gauzen eta gizakien gaineko egiarik ez dagoenez, egia horiek ezin dira ezagutu. Gainera, erabaki moralen justifikazioak erlatiboak direla aldarrikatzen...