Beste ikastaroak mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Ezagutzaren Galderak Modernitatean

Testuak Modernitatean ezagutzaren interesa areagotzea aipatzen du, filosofiaren oinarrizko galderak berriro jorratuz: Egia ezagutzea posible al da? Zein gaitasunek bermatzen dute egiara iristea?

Arrazionalismoa: Arrazoiaren eta Metodoaren Garrantzia

Testuak Modernitateko arrazionalismoaren ikuspegia islatzen du, bereziki Descartesek bultzatutako ideia filosofikoetan oinarrituta. Arrazionalismoak adierazten du arrazoia dela egia ezagutzeko eta egiarako sarbidea bermatzeko tresna nagusia. Descartesen pentsamenduan, zalantza metodikoa erabiltzen da oinarrizko egiak aurkitzeko eta ezagutzaren ziurtasuna lortzeko.

Testuan aipatzen diren galderak arrazionalismoaren ardatz diren arazo nagusiak dira:

• Posiblea al da egia

Arrazionalismoa: Ezagutzaren jatorria

Filosofian, epistemologia izeneko adarra arduratu da ezagutzaren jatorria edo iturria zein den argitzen. “Nola ezagutzen dugu?” edo “zerren bitartez eskuratzen dugu ezagutza?” bezalako galderak filosofiaren historian zehar hainbat autore erantzuten saiatu dira. Arrazionalisten ustez, arrazoia da ezagutza eskuratzeko iturri baliagarri bakarra.

René Descartes eta arrazionalismoaren ordezkariak

René Descartes (1596-1650) Frantzian jaio zen eta arrazionalismoaren sortzaile moduan ezagutzeaz gain, filosofia modernoaren aitatzat ere hartzen da. Edonola ere, korronte epistemologiko horren baitan beste bi filosofo hauek ere aipagarriak dira: Spinoza eta Leibniz.

Zalantza metodikoa

Descartesek, zentzumenek...

Descartesen Arrazionalismoaren Ezaugarri Orokorrak

Arrazionalismoa korronte filosofiko moduan XVII. mendean ematen bada ere (arrazoiaren indarra eta lehentasuna ezagutza iturri gisa), ez da berria. Arrazionalismoa enpirismoaren gainetik dago. Jarrera hau aro modernoko filosofian ematen da (Descartes, Spinoza), baina, batez ere, Berpizkundetik aurrera indartuko da.

Arrazionalismoaren tesi nagusia: arrazoiaren buruaskitasuna (autosufizientea) ezagutza iturri gisa. Arrazoiaren jarduera hori ezin du ezerk mugatu.

Hona ezaugarri nagusiak:

1. Giza arrazoimenean erabateko konfiantza. Arrazoimena gizakiak egia aurkitzeko duen fakultate bakarra da. Hori da ezagutza berri fidagarriak lortzeko erabili behar den bidea. Egiazko ezagutza arrazoiak, adimenak, ematen

1. Mundu Ulergarria

Platonek dioenez, ongia ulertzea zaila da; munduan antzematen den azken gauza da. Ongia gauza guztietan dagoen zuzentasuna eta edertasuna da. Gainera, Platonek testu honetan adierazten du argiak eta bere iturriek mundua argitzen dutela, eta egia dela ongiaren oinarria. Azkenik, bizitza pribatuan zein publikoan zentzuz jokatu nahi duenak Ongiaren ideia ulertu behar du.

Mundu Ikusgaia

Mundu ikusgarri edo sentikorra gure zentzumenen bidez hautematen dugun mundua da: ikusten, ukitzen edo entzuten duguna. Mundu hau egunerokoan bizitzen duguna da. Platonek bi mundu bereizten ditu: mundu ikusgarria eta mundu ulergarria. Mundu ikusgaia mundu fisikoa eta zentzumenez hautemangarria da, baina Platonen ustez, hori errealitate apalago eta...

Grezia: -Sofistak:Eszeptikoak: ezin da egia absoluturik ezagutu, beraz, pertsona bakoitzaren iritzi pertsonalak baino ez daude. Relatibistak: ezin denez jakin egia zer den edo unibertsalki ona zer den, bakoitzarentzat egia izango da berak uste duena. Jarrera: gizarte bakoitzeko legeak errespetatu behar dira, baina horiek alda daitezke, arau arbitrarioak baitira. -Socrates:Egia ezagutu daiteke, horretarako dialektika jarraitu behar da. Egi unibertsalak ezagutu daitezke. Gure baitan dauden egiak berdinak dira denontzak. Unibertsalak dira. Intelektualismo morala→gaizki jokatzen dutenek ez dute gaiztakeriagatik egiten, ezjakintasunagatik baizik.-Platon:Agustin Hiponakoa :-Izaera eudemonista du: zoriontasuna=maitasuna. -Zorion hori jainkoarengan...

Feminismoa emakumezkoen diskriminazio historikoa abiapuntutzat hartuz, pertsonen arteko eskubide berdintasuna aldarrikatzen duen pentsamendu korrontea da. Ez da korronte homogeneo bat, historian zehar eboluzio nabarmena izan baitu:

1. Aintzindari ilustratuak (XVI. mende amaiera)

Olympe de Gouges frantsesak eta Mary Wollstonecraft ingelesak pentsalari ilustratuen berdintasun politikoa salatu zuten, gizon zuri, burges eta heterosexualak bakarrik hartzen baitzituen kontuan.

2. Mugimendu sufragistak (1850-1930)

Balio demokratiko eta eskubide liberalen unibertsalizazioa aldarrikatu zuten, bozka eskubidetik hasita.

3. Emakumearen eraikuntza soziala: Simone de Beauvoir (1949)

Bigarren Mundu Gerraren hondamendi demografikoa konpentsatzeko amatasuna indartu...

1. Biografia

Friedrich Nietzsche (1844-1900) filosofo alemaniarra izan zen, moraltasun tradizionalari egindako kritikagatik eta gaingizonaren kontzeptuagatik ezaguna. Filologia klasikoko irakasle karrera baten ondoren, osasun arazoengatik erretiratu zen. Horrela hitz egin zuen Zaratustrak eta Moralaren genealogia bezalako eragin handiko lanak idatzi zituen, non betiereko itzulera bezalako ideiak garatu eta ezarritako balio moralak zalantzan jarri zituen.

2. Apolineoa eta Dionisiakoa

Nietzschek Apolo eta Dionisos jainkoen bidez adierazten ditu arrazoia eta sentimenduak:

• Apolok: Arrazoia, ordena eta perfekzioa sinbolizatzen ditu.
• Dionisosek: Sentimendu tragikoak, iluntasuna eta grina.

Filosofiak ikuspegi estetikoa hartu behar du, arrazoia eta pasioa...

Ontologia eta antropologia

San Agustinek bi eratako izakiak bereizten ditu: alde batetik, Izaki Absolutua, eta bestetik, sortutako izaki kontingenteak.

Izaki Absolutua eta kontingenteak

Izaki Absolutua Jainkoa da: betierekoa, perfektua, guztiz ona eta justua. Fedearen bidez ezagutzen dugu. Izaki kontingenteak, aldiz, munduko izaki guztiak dira; ezerezetik (ex nihilo) sortuak dira, finkotasunik ez dutelako.

Ideia eredugarriak

Agustindar frogapena ideia eredugarrietan datza. Gizakiak egia mugagabeak hautematen ditu, adimenaren gainetik daudenak. Jainkoak ideia horiek ariman jarri ditu, eta adimenak ezin ditu aldatu.

Antropologia eta bekatua

Gizakia arima hilezkorrak eta gorputz hilkorrak osatutako izaki konposatua da. Arimak gorputza gobernatzen du....

Testuak iradokitzen du Ilustrazioa gizakia berezko adingabetasunetik askatzea dela. Adingabetasun gisa definitzen da norberaren adimena erabiltzeko ezintasuna, besteen gidaritzapean egon gabe —alferkeriagatik edo koldarkeriagatik—. Autonomia intelektualaren garrantzia nabarmentzen da eta jendea bere adimena erabiltzen ausartzera animatzen da.

Sapere Aude: Jakitera Ausartu

Sapere aude "jakitera ausartu" esan nahi duen latinezko esaldia da, nahiz eta normalean "pentsatzera ausartu" gisa ere interpretatzen den. Haren zabalkundea Immanuel Kant filosofoari zor zaio, "Zer da Ilustrazioa? galderari erantzuna" saiakeran, nahiz eta jatorrizko erabilera Horazioren II. Epistolan agertzen den. Horaziok hau esaten du: "Hasi denak, erdia egin du jada:...

1. GAIA: Jakintza eta haren iturriak

1.1 Zer da jakitea?

"Jakin" hitzari latinez sapere esaten zaio, eta bai "jakin", bai "dastatu" esan nahi du. Hori horrela, jakitea gauzak aho-gozatzea, dastatzea eta haien osagaiak bereiztea da.

1.2 Jakintza-iturriak

Eragiketa horiei esker, errealitatearen eremu batez jabetzen gara, haren kontzientzia hartzen dugu, sistematizatu egiten dugu eta beste pertsona batzuen aurrean azaltzen dugu.

2.1 Jakintza mitikoa

Mitoak izan ziren gure kulturan sortu ziren errealitatearen lehen azalpenak; narrazio miragarriak ziren, eta pertsonaia jainkozkoak edo heroikoak izaten ziren protagonistak. Poetek egin zituzten mitoak, eta bi ezaugarri zituzten:

2.2 Literatura-jakintza

"Literatura" hitza latinezko littera hitzetik dator....