Merkataritza eta Zerga Legeak: Gida Praktikoa

Merkataritza Legea

Enpresa baten ekonomia jarduera arautzen du.

• Kontabilitate arauak: Enpresek diru kontuak nola eraman/apuntatu behar dituen arautzen du.
• Lehiakortasuna eta publizitatearen inguruko arauak.
• Industria-jabetza (patenteak) eta kontsumitzaileen defentsa.

Zerga Legedia

Tributuak eta Zerga-Motak

Tributuak Estatuaren diru sarrera nagusiak dira. Tributuak ordaintzea nahitaezkoa da. Beren helburua: gastu publikoa finantzatzeko beharrezko diren baliabideak lortzea eta herrialdeko jarduera ekonomikoa kontrolatzea.

Tributu Motak:

• TASAK: Zerbitzu publiko bat jasotzearen ondorioz ordaintzen dena. (EGA matrikula, museoetarako sarrera, EHUko matrikula...)
• KONTRIBUZIOAK: Zerga hauekin lortzen den onura, ez da pertsona partikular batentzat bakarrik. (Kaleetako argiak, hiri hobekuntzak...) Udalari ordaintzen zaizkio.
• ZERGAK: Erakunde publikoek eskatutako ordainketak dira zergadunarentzat kontraprestazio zuzenik ez dutenak.

Zergak eta Zerga-Motak

Zuzeneko Zergak

Enpresek eta pertsona fisikoek ordaindu behar dituzte diru sarrerak edo mozkinak izateagatik. Zerga nagusiak:

Pertsona fisikoen gaineko zerga (PFGZ/IRPF): Bere lanetik, bere kapitaletik, edo beste diru sarrera batzuetatik, errentak lortu dituzten pertsonek ordaintzen diete Foru Aldundiari (azienadari/ogasunari). Pertsona fisikoaren zirkunstantziak kontuan izaten dira (seme-alaba kopurua, alokairuan dugun etxean bizi al garen...)

Sozietateen gaineko zerga (SZ): Merkataritza sozietateek ordaintzen dute lortu dituzten etekinengatik. Kontuan izaten da enpresak inbertsioak egin dituen, langileak kontratatu dituen...

Espainian: %30eko zerga tasa aplikatzen da.

EAE: %28ko zerga tasa aplikatzen da. Enpresa txikietan %24.

Foru Aldundiari.

Ekonomia jardueren gaineko zerga (EJZ): Enpresa jarduera, jarduera profesionala edo jarduera artistikoa egiten duten pertsonek ordaintzen diete udalari. Gaur egun 1.000.000 € baino gehiago fakturatzen duten enpresek bakarrik ordaintzen dute.

Ondasun higiezinen gaineko zerga (OHZ): Udal-mugartearen barruan dauden higiezinak zergapetzen ditu (pabiloiak, lur-sailak, etxeak, eraikuntzak, lokalak…). Udalari.

Zeharkako Zergak

Pertsonen ondasunen eta zerbitzuen kontsumoa zergapetzen dute.

Balio erantsiaren gaineko zerga (BEZ/IVA):

• Aplikatzen diren tasa desberdinak:

• Tasa oso murriztua %4 → Premiazko ondasunei aplikatzen zaie (barazki, esne, ogi, frutuei…)
• Tasa murriztua %10 → Elikagaiei orokorrean aplikatzen zaie (bidaiarien garraioa, etxebizitzak…)
• Tasa orokorra %21 → Gainerako ondasunei eta zerbitzuei ezartzen zaie (antzerkia, zinea, telefonia, ile-apaindegia, arropa, oinetakoak, tabakoa, alkohola…)