Mendebaldeko eta Japoniako Ekonomia Mirariak: Gerraosteko Hazkundea

Mendebaldeko ekonomien hazkundea: Europako ekonomia-mirariak

• Noiz? Bigarren Mundu Gerraren ondoren, 50. eta 60. hamarkadetan.
• Non? Europako Mendebaldeko ekonomia kapitalistetan.
• Zelako hazkundea? BPG-aren % 4-5 (1973ko krisiaren ondoren, % 2,5).
• Zergatik?
  • a) Eskaintza:
    • Erregaien eta lehengaien prezio merkea.
    • Berrikuntza teknologikoak – hirugarren industria iraultza (informatika, mikroelektronika, telekomunikazioa...) - herrialdeen arteko transferentzia teknologikoak.
  • b) Eskaria:
    • Ekonomiaren irekiera-maila altuagoa: NDF & GATT.
    • Keynesianismoaren hasiera eta garapena.
    • Keynesianismoa:
      • Zer da? Politika ekonomiko bat.
      • Zeintzuk dira bere helburuak? Enplegu osoa eta egonkortze soziala.
      • Non? Merkatu libreko sistemetan, hau da, mendebaldeko ekonomia kapitalistetan.
      • Eredua? Ekonomia mistoa, erlatiboki planifikatutako hazkunde ekonomiko batekin.
      • Zeintzuk dira bere tresnak? Estatuaren parte-hartzea ekonomian (enpresen nazionalizazioa, enpresa publikoen tamaina handitzea, gastu publikoa handitzea defizitera helduz...). Aurrekontu publikoen orekaren mitoa bertan behera!
    • Merkatu Masiboa: kontsumo pribatuaren handitzea estandarizaturiko kontsumo-ondasun iraunkorretan, marketin eta propagandaren bitartez.
    • Ongizate estatua: kontsumoa handitzea eta errenta birbanaketa/gizarte-babesa lotuta daude (zerga progresiboak, zerbitzu publikoak, laguntza publikoak, gizarte segurantza...).
  • c) Beste arrazoi batzuk:
    • Inflazio maila baxua (% 4).
    • Truke-tipo finkoak & diru-diziplina.
    • AEB-ren inflazio maila baxuaren eragina.
    • Nazioarteko lehiak prezioen igoera oztopatu zuen.
    • Etengabeko inbertsio-maila altua:
      • Barneko eta nazioarteko egonkortze politikoa.
      • Tratamendu fiskal mesedegarria.
      • Kapital-kostu oso baxuak.
    • Nazioarteko erakundeen eraginkortasuna: NDF, MB, GATT, ELGE, BENELUX, Europako Erkidegoak...
    • Egoera sozio-sindikal egonkorra:
      • Adostasun maila altua lan-harremanen esparruan eta errenta-banaketen esparruan.
      • Langabezi-tasa % 3 baino baxuagoa.
      • Bake sozialerako giltzarriak:
        • Sindikatuen behin betiko onarpena.
        • Negoziazio kolektiborako sistemen erabilera.
        • Sindikatuen jarduera politikatik kanpo.
    • Europako enpresen amerikartze prozesua: management metodo amerikarrak (Fordismoa).
    • AEB-ren protagonismoa: egonkortze politikoa ziurtatu.
    • Eskulanaren eskaintza handia: baby boom, emakumeak & inmigrazioa.
    • Europaren nahia AEB-ren ekonomia-eredua imitatzeko.

Beste ekonomia-mirari bat: Japonia

Japoniako garapen ekonomikoaren oinarriak

• Abiapuntua (1945): Bigarren Mundu Gerraren ondoren, egoera politiko, ekonomiko eta sozial larrian (hondamendi materiala, inflazioa, hornikuntza eza, ekoizpen baliabideen desantolaketa...).
• Lortutakoa (1980. eta 1990. hamarkadak): Mundu mailan bigarren BPG, produktuen lehiakortasun maila oso altua, aurrerapen teknologikoak...
• Faktoreak:
  • Lan faktoreak:
    • Hezkuntza-maila oso altua eta eskulan oso gaitua.
    • Lan harremanen esparru oso berezia: langileen inplikazioa enpresarekiko.
    • Berrikuntza teknologikora bideratuta.
  • Kanpo merkataritza: esportazioen lehiakortasun maila oso altua.
  • Egoera makro-ekonomiko aproposa: langabezi tasa urria, inflazio maila eskasa eta per capita errenta oso altua.
  • Aurrezki-ahalmena eta inbertsiorako joera sektore pribatuan.
  • Sektore publikoaren garrantzia, sektore pribatua laguntze aldera.

Japoniako enpresa-eredua

• Oinarria: Enpresa handia, zaibatsu-ak oinarri hartuta (oligarkia finantzarioa).
• Ekonomiaren erdigunea: Enpresa handien talde txiki bat, sektore dinamikoetan, ekoizkortasun maila oso altua.
• Ekonomiaren periferian: Enpresa handientzat lan egiten duten enpresa txiki eta ertainak.
• Oligopolioak: Gobernuaren baimena eta laguntzarekin.

Lan-harremanen sistema

• Ezaugarri nagusiak:
  • Hezkuntza-maila oso altua eta eskulan oso gaitua.
  • Lan harremanen esparru oso berezia: langileen inplikazioa enpresarekiko.
  • Berrikuntza teknologikora bideratuta.
  • Kultura balioak: diziplina, lana, errespetua, esfortzua...
• Gizarte-segurantza: Garapen gutxikoa (enpresek emandako prestazioen bitartez osatzen da).
• Lan baldintzak: Enpresen tamainaren araberakoak:
  • Enpresa txiki eta ertainetan: soldata txikiagoak, lanordu gehiago, prestakuntza sozial ahulagoak, sindikatuen antolakuntza eskasa...
  • Enpresa handietan: behin betiko enpleguak, antzinatasunaren araberako soldata, sindikatuen eraketa enpresaz enpresa...).