Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Maniobra-funtsa

• Positiboa: Baliabide iraunkorrekin aktibo ez-korronte guztia eta aktibo korrontearen zati bat finantzatzen dira. Horrek esan nahi du enpresak finantza-oreka duela epe laburrean eta ez duela ordainketa-etendura arriskurik.
• Negatiboa: Epe luzerako inbertsioen zati bat epe laburreko zorrekin finantzatzen da. Ondorioz, enpresak ezin izango die epe laburreko zorrei aurre egin aktibo korrontea likidatuz, eta horrek ordainketa-etendura arriskua dakar.

Ibilgetuaren ratioa

• 1 baino handiagoa (> 1): Ibilgetu osoa ez da baliabide iraunkorrekin finantzatzen. Enpresak ez du finantza-orekarik.

Erabilgarritasun ratioa

• 0,3 baino txikiagoa (< 0,3): Bankuetan eta kutxan dagoen dirua ez da nahikoa unean uneko ordainketei aurre egiteko. Kobratzeke

Sozietate Mutualistak

Langileek bazkide gisa parte hartzen duten ekonomia sozialeko enpresak dira. Helburu eta ezaugarriengatik, laguntza eta babes ofizialak jasotzen dituzte.

Kooperatiba Sozietateak

Lege orokorren arabera arautzen dira. Sozietate irekiak dira, atxikimendu librea eta borondatezko baja dituztenak. Helburua bazkideen interes edo behar komunak asetzea da, gizartearen egoera hobetuz (etekina lortzea ez da helburu nagusia). Eratzean eskritura publikoa beharrezkoa da, baina merkataritza erregistroan inskripzioa ez. Hasierako kapitala aldakorra da (estatutuek finkatzen dute). Bazkide bihurtzean, %25 ordaindu behar da. Etekinaren banaketa egindako jardueraren araberakoa da. Batzar orokorretan, bazkide bakoitzak boto 1 du. Zorrekiko erantzukizuna...

Enpresa Funtzioak

Erosketa Funtzioa: Enpresa batek behar dituen input fisikoen (materiala) erosketa, garraioa eta biltegiratzeaz arduratzen den kudeaketa-funtzioa da. Hornitzaileekin prezioa, epea eta erosketa-unea negoziatzen dira, erosketa-eskaeraren bolumen optimoa finkatzen da, erosketak formalizatzen dira, eta hori guztia kontrolatu eta dokumentatu egiten da.

Ekoizpen Funtzioa: Ekoizpen funtzioak ekoizpenean erabilitako baliabideak (ekoizpen-faktoreen unitateak) eta ekoizpen-sistemak lortutako emaitza lotzen ditu.

Merkatal Funtzioa: Ekoitzitako produktu eta zerbitzuak kontsumitzailearengana iristeko beharrezkoak diren jarduerek osatzen dute.

Finantza Funtzioa: Maileguaren ordainketa kalkulatzen du, etengabeko ordainketetan eta interes-tasa...

Merkatuaren Funtzionamendua eta Egitura

Ekonomiaren oinarrizko kontzeptuak eta merkatuen dinamikak ulertzeko funtsezko definizioak.

Sartze-hesiak

Enpresa berriak merkatu batean sartzea eragozten edo zailtzen duten faktoreak dira.

Irteera-hesiak

Enpresa batek merkatu batetik irteteko jasan beharko lituzkeen kostuak dira.

Kolusioa

Enpresen arteko lehia askearen kalterako egiten den hitzarmen bat da.

Kartelak

Enpresen elkarketa informalak dira, merkatuko lehiakideak gutxitzeko edo paretik kentzeko sortutakoak, baina enpresa bakoitzak bere independentziari eusten diola.

Merkatuaren Hutsegitea

Merkatuaren funtzionamenduaren ondorio kaltegarria da, eta merkatuak eskura dituen baliabideak efizientziaz esleitzen ez dituenean gertatzen da.

Ekonomia Orokorra eta

Enplegu-politika:

Helburu nagusia ekonomia bateko langabezia murriztea duten planak eta prozedurak dira.

Ziklikoa:

paroan dagoen gendea.

Urte-sasoikoa:

urteko denboraldi batzuetan bakarrik lan.

Egituraz:

behar diren lanpostuetarako preztaziorik ez izatea.

Frikzionala:

Borondatezko langa.

Infla:

ekonomia bateko prezioek oro har modu jarraituan igotzea.

Eskarinfla:

Enpresak: enpresen espektatibetan izaten den hobekuntza orok kapital-onda handitudezake enpresek + ekoizteko behar duten ondasunen eskaria. Sekpubli: gobernuak herrialdeko azpiegiturak hobetzea erabakitzen badu, horretarako behar diren onda eta ekoiz-bitartekoen eskaria handituko da. Familiak: familliek gutxiago aurreztea eta + gastatzea erabakitzen badute, kontsumitu nahi dituzten onda eta zer...

Urtean erabilgarri dagoen errenta: gehien eragiten duen faktorea da. Zenbat eta errenta handiagoa, orduan eta kontsumo handiagoa.

Errenta iraunkorra: kontsumoa, batez beste, izaten den errentaren araberakoa izaten da.

Bizi-zikloaren hipotesia: bizitza osoan kontsumo bera egin ahal izateko aurrezten dute pertsonek. Pentsio pribatua.

Aberastasunaren eragina: kontsumoan eragiten duen alderdia. Aberastasuna lortzen duen faktorea da.

Inbertsioa

Inbertitzea: zeharka giza beharrak asetzen dituzten ondasunak eskuratzea da. Eskariari tira egiten dio. Herrialde bateko instalatutako ekoizpen-ahalmena handitzen du.

Zikloari lortutako sarrerak: enpresa ikuspegitik, inbertitzea interesgarria izango da sarrera handiagoak lortzen badira, enpresak gehiago salduko...

Barne Produktu Gordina (BPGd)

Barne Produktu Gordina (BPGd) herrialde batean denboraldi batean (eskuarki, urtebete izan ohi da) ekoizten diren azken ondasun eta zerbitzuen balioa da, dirutan neurtua.

BPGd-aren Ezaugarriak

• Txanpon edo moneta batean neurtzen da.
• Azken ondasunen balioak soilik adierazten du.
• Herrialde bateko mugen barruan ekoizten denaren balioa neurtzen du.
• Aldi batean ekoitzitakoa neurtzen du, urtebetean ekoitzitakoa, oro har.
• Datuak ere oso objektiboak dira.

BPGd-aren Mugak

• BPGd-ak ez ditu kontuan hartzen ekonomia batek ekoitzitako azken ondasun eta zerbitzu guztiak. Estatuaren begietatik at egiten diren jarduerei ezkutuko ekonomia deritze, hau da, diru beltza.
• BPGd-ak ez du neurtzen ondasunen eta zerbitzuen trukean dirurik erabiltzen

Ondare Galera Konputaezinak

Kasu hauek ez dira konputatzen ondare galera bezala:

• Frogatzen ez direnak.
• Kontsumoak eragiten dituenak: ibilgailuentzat dago pentsatuta gehienbat, denborarekin balioa jaitsi egiten baita erabileraren ondorioz, baina beste hainbat kasu sar daitezke hemen, kontsumoarengatik galera eragiten duen edozer.
• Inter vivos egintzen edo eskuzabaltasunaren ondoriozko kosturik gabeko eskualdaketetan gertatutakoak.
• Ondasun higiezinen kostu bidezko eskualdaketen ondoriozkoak, baldin eta ondasun horiek aurretik egindako kosturik gabeko eskuraketa salbuetsi edo tributazio efektiborik gabeko eskuraketa batetik badatoz. Araudiak, hala ere, dio letra honetan ezarritakoa ez dela aplikatuko, zergadunak frogatzen badu ondasun higiezinaren balioa

Informazio Sistemak (IS)

Informazio sistema (IS) bat beraien artean erlazionatutako elementu multzoa da, helburutzat datuak bildu, biltegiratu, era egokian eraldatu eta kudeatzea dituena, lorturiko informazioa banatuz.

Helburuak:

• Enpresaren eguneroko eragiketei lagundu eta hobetu.
• Arazoak ebatzi.
• Erabakiak hartzeko beharrezko informazioa eskaini.
• Enpresaren "nerbio sistema" izan: atal ezberdinei behar duten informazioa une egokian helarazi.
• Funtsezko osagaiak barneratu: pertsonak, jarduerak, datuak...

Interdependentzia bat egongo da enpresaren (estrategia, arauak, prozedurak) eta informazio sistemen artean (software, hardware, datu-basea, telekomunikazioak). IS-ak ezagupena kudeatzeko tresna erabilgarriak dira: Datuak > Informazioa > Ezagupena...

Gastu Lehentasunak Ezartzea

3 Gastu Mota Bereizten Dira:

• Nahitaezko Gastu Finkoak: Ezin dira ordaindu gabe utzi eta haien zenbatekoa normalean ez da aldatzen. Adibidez: hipoteka, alokairuak, maileguak.
• Beharrezko Gastu Aldakorrak: Murriztu ahal dira, baina ezin dira guztiz kendu. Adibidez: janaria, arropa, fakturak (telefonoa, argindarra).
• Beharrezkoak Ez Direnak: Egin gabe utz daitezkeenak dira. Adibidez: opariak, oporrak, etxetik kanpo jatea, aisia (zinea, futbola).

Aurrezteko Aholkuak

Aurrezteko, beharrezkoak ez diren gastuak kentzen dira. Beharrezko ez diren gastuak kenduta, diru gehiago gelditzen zaigu nahitaezko gastu finkoetarako. Hauek ordaindu gabe uzteak ondorio hauek ekartzen ditu:

• Zorra Handitzea: Gastu horiek ez ordaintzeak berandutza-