Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Ekonomia eta Finantza Oinarrizko Definizioak

LEGEZKO DIRUA

Herrialde bakoitzeko gobernuak banku zentralaren bitartez jaulkitzen duen diru metalikoa da, hots, eskudirua, normalean txanponen edo billeteen bitartez.

BANKU DIRUA

Bankuetan edota aurrezki kutxetan dugun dirua da. Hau ez dago gordeta txanponetan eta billeteetan, baizik eta modu birtual batean. Ez da legezko dirua.

BANKU KONTUAK

Diru gordailuak dira, banku-eragiketarik ohikoenen ardatz direnak: diru sarrerak egin, ordainketak, transferentziak, maileguak, kutxazaina, ekarpenak, etab.

ZORDUNKETA TXARTELAK

Haren bidez ordaintzea kontuko dirua erabiltzea bezala da, izan ere, erosketaren zenbatekoa edo kutxazainetik ateratakoa berehala kentzen da kontutik.

KREDITU TXARTELAK

Zordunketa-txartelak...

Zer da enpresa?

Enpresa oinarrizko ekoizpen-unitatea da. Funtsezko erabakiak hartzen ditu, adibidez, zer ekoitzi eta zer preziotan saldu. Enpresek ahalik eta kostu txikienaz ahalik eta etekin handiena lortzeko aukera emango dien konbinazioa aukeratuko dute. Erabaki horien bidez, enpresek eta familiek elkarrekintzan jarduten dute merkatuan; horren ondorioz, aldatu egiten dira ekoizpenari eta salmenta-prezioari buruzko erabakiak. Aldi berean, enpresek ekoizpen-baliabideen kontratazioa negoziatzen dute familiekin ekoizpen-faktoreen merkatuan. Trukean familiek jasotzen dutenari esker (errentak: soldatak, interesak eta alokairuak), enpresei beren produktuak erosiko dizkiete, eta prozesua berriro hasiko litzateke.

Zer da organigrama bat?

Enpresaren...

Sozietate mota ezberdinen artean aukeratzeko arrazoi ekonomikoa

Sozietate kolektiboan, bazkideen jardueran esperientzia eta merkataritzako izen ona garrantzizkoa eta erabakiorra izango da. Merkataritzan aritzeko gaitasuna eta enpresa sena dutenek kapitala lortzeko bazkide kapitalista behar dutenean, komanditako sozietateari sorrera ematen diote. Kasu horretan, bazkide komanditarioak ez du parte hartzen jardunbidean eta bere arriskua egindako ekarpenera mugatuko da.

Erantzukizun mugatuko sozietatea

Bestetik, enpresa ertainak bideratzeko, erantzukizun mugatuko sozietateak sortu ziren. Kasu honetan, aldez aurretik mugatzen da bazkideen erantzukizuna.

Sozietate Anonimoa

Industria eta enpresa handiak ustiatzeko, Sozietate Anonimoa da erabilgarriena.

Beste

...

Enpresa-motak

Jardueraren araberako sailkapena

Jarduera motaren arabera, hiru sektore bereizten dira: lehenengo, bigarren eta hirugarren sektoreak.

Ekoizpen-baliabideen jabetza

Enpresak pribatuak edo publikoak izan daitezke (adibidez, TUVISA eta McDonald's).

Forma juridikoa

Forma juridikoak esan nahi du erakunde batek bere nortasun propioa duela, hura osatzen duten banakoen nortasuna edozein izanda ere.

• Banakako enpresak: Nortasun fisikoa dute.
• Sozietateak: Nortasun juridikoa dute.

Enpresen osagaiak

Kapital-ondasunak

Enpresak bere jarduera egin ahal izateko dauzkan ondasunak dira:

• Aktibo ez-korrontea: Ekoizpen-jardueran denbora luzez erabiltzeko moduko ondasun edo ekipamenduek osatzen dute (makinak, erremintak, etab.).
• Aktibo korrontea: Aldian-aldian berritzen

...

Inbertsioen sailkapena

Irizpide hauen arabera sailkatzen dira.

Likidezia

Likidezia: inbertsio batek diru bihurtzeko duen gaitasuna da. Likidezia askoko inbertsioak interesgarriak dira, inbertitzaileak dirua eskura erraz izan nahi badu.

Segurtasuna

Segurtasuna: inbertsio orok dauka espero baino gutxiago eskuratzeko arriskua, eta gerta daiteke dirua galtzea ere. Arriskua zenbat eta txikiagoa izan, orduan eta seguruagoa da inbertsioa, eta alderantziz.

Errentagarritasuna

Errentagarritasuna: hasierako inbertsioaren gainean etekin gehigarriak lortzeko gaitasuna da.

Mailegu kontratuan agertzen diren termino ohikoenak

• Printzipala: mailegatu den diru kantitatea da. Haren gainean kalkulatzen dira maileguaren interesak.
• Maileguaren interes nominala: dirua alokatzearen

...

B- Merkatu azterketa

Merkatu azterketa gure lehia-esparrua izango den sektorea eta saldu nahi dugun produktuaren edo eman nahi dugun zerbitzuaren merkatua ezagutzen laguntzen digun tresna da.

Alderdi nagusiak:

• Ingurumenaren analisia: Egoera sozioekonomikoa eta biztanleria, baita indarrean dagoen legeria ere aztertzen ditu.
• Sektoreari buruzko alderdi orokorrak: Zer produktu eta zerbitzu osagarri nahiz ordezko eskaintzen diren aztertzen da.
• Bezero potentzialak: Merkatu honetan zehaztu behar da nor diren bezero potentzialak eta zenbateraino diren harkorrak.
• Lehiakideen analisia: Sustatzaileak zer lehiakide izango dituen jakin behar du: indarrak, ahuleziak, kokapena, ezaugarriak...

C- Marketing plana

Azterketa ekonomiko-finantzarioan jasotako fakturazioa...

Barne-hazkundea (2)

Barne-hazkundea (2): Enpresaren ekoizpen-ahalmena handitzea da.

Espezializazioa

Marketin-estrategiak jarri behar dira martxan gehiago saltzeko. Hauek izan daitezke estrategiaren adibide batzuk:

• Prezioa aldatzea
• Produktuaren edukiontzia aldatzea
• Produktua erakargarriagoa egitea (itxura, packaging)
• Produktuen ezaugarri jakin bat aldatzea
• Produktua merkatuaren beste segmentu batzuetan sartzen saiatzea

Esate baterako, haurrek soilik jaten duten jogurt bat helduek ere jan dezaten lortu dezake enpresa. Estrategia horri espezializazioa deritzo.

Dibertsifikazioa

Aukera hau eginez gero, enpresek, oro har, jatorrizko produktuarekin nolabaiteko lotura duten ondasunak ekoitzi ohi dituzte, produktu osagarriak deritzenak. Izan ere, enpresak jada...

Enpresa eta Ekonomia Kontzeptu Gakoak

1. Merkataritza Erregistroa

   Administrazio-erakunde bat da. Enpresa bat sortzean, lehenengo urratsa eskriturak sinatzea da; notarioak horien balioa eta legezkotasuna egiaztatzen ditu. Ondoren, Erregistroan inskribatzen da, publiko egiteko.

2. Identifikazio Fiskaleko Kodea (IFK)

   Prozedura honen bitartez, Gipuzkoako Foru Ogasunak pertsona juridikoei eta nortasun juridikoa duten entitateei zenbaki bana ematen die, zerga-izaera edo zerga-ondorioak dituzten harremanetarako.

3. Jarduera Ekonomikoen gaineko Zerga (JEZ)

   Enpresa sortzen denean, JEZ-ean alta eman behar da. Urtero ordaindu beharreko zerga da, enpresaren jardueraren araberakoa.

4. Ondasun Higiezinen gaineko Zerga (OHZ)

   Izaera erreala duen zuzeneko tributua da. Gipuzkoako

...

Enpresa Mota Desberdinen Ezaugarriak

Enpresa Indibiduala

• Enpresa Indibiduala: Nortasun fisiko gisa jarduten duen pertsona fisikoa da.
• Enpresaren kontrol osoa eta erantzukizun mugagabea du.
• Ez da gutxieneko kapitalik behar enpresa sortzeko.
• Zergak PFEZ (Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zerga) bidez ordaintzen dira.
• Enpresaren izena jabearen izena da.

Merkataritza Sozietateak

Ondare bat bilduz osatutako sozietate mota da. Nortasun juridikoa dute, eskritura publikoz eratu eta Merkataritza Erregistroan inskribatu behar dira.

Sozietate Pertsonalistak eta Kapitalistak

• Sozietate Kolektiboa (SK):
  • Gutxienez bi bazkide.
  • Bazkide guztiek kudeaketan parte hartzen dute.
  • Erantzukizun mugagabea.
  • Ez da gutxieneko kapitalik behar.
  • Bazkideen izenak agerian geratzen dira.

...

G.L:

Eskaintzaren eta eskariaren legea

Kontsumitzaileentzat: Prezioa zenbat eta handiagoa izan, kantitatearen eskaria gero eta txikiagoa izango da; eta prezioa zenbat eta txikiagoa izan, kantitatearen eskaria handiagoa izango da.

Enpresentzat: Prezioa zenbat eta handiagoa izan, kantitatearen eskaintza gero eta handiagoa izango da; eta alderantziz, prezioa zenbat eta txikiagoa izan, kantitatearen eskaintza txikiagoa izango da.

Gehiegizko eskaria

Enpresek ondasunak eta zerbitzuak eskaintzen dituzte merkatuan kontsumitzaileen eskaria asetzeko. Behar adineko kopururik ez badago, eskaintzaren prezioak igotzen dira. Etekinak lortzeko itxaropenak bultzatuta, enpresek eskaintza handitzen dute eskaria asetzeko; ondoren, eskaintzak eskaria gainditzen du eta...