Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Oinarrizko Ekonomiaren Kontzeptuak

Formulak

• K + G + I - IA) + (X - M)
• K > K.Priv (Kutxa Pribatua)
• G < K-publ (Kutxa Publikoa)
• I > Inb. Gord. (Inbertsio Gordina)
• IA > Izaki. Ald. (Izaki Aldakorra)
• X > Exp (Exportazioak)
• M > Inp (Importazioak)
• LSG + EUEG = Langil. sold. Gord. + Uztiap. emaitza Gord.
• Gabia = Gordina - Depresiazioa
• Gordina = Garbia + Deprezioa
• FK = MP - Zeh Zerga + Ekoizp Dirulag (Funtsezko Kostua)
• MP = FK + Zeh Zerga - Ekoizp Dirulag (Merkatu Prezioa)
• P.N = BP + Mundurekiko Errenta Garbia + Munduarekiko Langileria Garbia (Produktu Nazionala)
• Aldaketa Erlatiboa = (P2020 - P1939) / P1939
• Ekarpena = Aldaketa erlatiboa * Pisua

Diru Motak

Diru Merkataritza

Diru merkataritza da berez balioa duen ondasun bat. Ondasun moduan eta diru moduan...

Teknologia Efizientea eta Merkatuaren Oreka

Teknologia bat efizientea da ekoizpen-kantitate jakin bat lortzeko ahalik eta baliabide gutxien erabiltzen baditu.

Merkatuaren dinamika: Gehiegizko eskaria eta eskaintza

Gehiegizko eskaria

Egoera honetan, zer gertatuko da merkatu-orekara berriz bueltatzeko? Prozesua honakoa da:

• Prezioak igo egiten dira: Kontsumitzaileek behar hori dutela badakitenez, erosten jarraituko dute. Prezioen igoerak produktuak nork eskuratuko dituen erabakitzen laguntzen du.
• Eskaintza handituko da: Ekoizleak merkatuan behar hori dagoela konturatzen dira.
• Eskariaren doikuntza: Eskaintza oso altua denean (prezio altuan), kontsumitzaileak erosteari utziko diote.
• Oreka-preziora iristea: Eskaria eta eskaintza orekatzen diren puntura iristen

Ongizate-estatua eta Sistema Ekonomikoak

Ongizate-estatua ekonomia mistoko sistemaren kasu berezi bat da, non oinarrizko eskubide batzuk herritar guztiei aitortzen zaizkien.

• Merkatu libreko ekonomia: Gutxieneko esku-hartzea dago (hornidura eta erregulazioa soilik).
• Ekonomia mistoa: Merkatuaren akatsak zuzentzea du helburu.
• Ongizate-estatua: Oinarrizko eskubideak biztanle guztiontzat bermatzen ditu.

Ongizate-estatua Espainian

Osasuna, pentsioak eta hezkuntza (arauak...) barne hartzen ditu. Hau Gizarte Segurantzaren bidez bideratzen da: gizarte batek norbanakoei eta familiei eskainitako babesa da, segurantza medikoa ziurtatzeko eta diru-sarreren segurtasuna bermatzeko.

Merkatuaren Hutsegiteak

Merkatuaren funtzionamenduaren ondorio kaltegarriak dira;...

Gizarte-Erantzukizun Korporatiboa (GEK)

Gizarteak dituen kezkak bere erabakietan kontuan hartzea, errentagarritasuna handitzeko.

GEK Ekintza-esparruak

• Bezeroak: Bezeroei arreta emateko departamentu bat sortzea.
• Komunikabideak: Aldiro oharrak bidaltzea prentsara.
• Langileak: Haurtzaindegiak jartzea lantokian.
• Ingurumena eta hornitzaileak: Etiketa ekologikoaren egiaztagiria duten hornitzaileekin soilik lan egitea.

Lankidetza eta garapena

Gizarte-erantzukizun korporatiboak lankidetza sustatzen du eta bere langileen artisau-gaitasunen garapena bultzatzen du. Desgaitasuna duten haurrentzako prestakuntza-proiektuetan parte hartzen eta bultzatzen du.

Guk zer egin dezakegu?

Zure erosketa-saskian ingurumena errespetatzen duten praktika iraunkorrekin egindako produktuak...

Merkatu Motak eta Lanaren Ekonomia

Lehia Perfektuko Merkatua

Lehia perfektuko merkatuan, enpresek ez dute eraginik prezioan; prezio onartzaileak dira, enpresa asko daudelako. (Enpresa asko izateak sartzeko askatasuna dakar).

• Eskainitako produktua beti berdina da, eta horrek konpetentzia eta prezio gardentasun handia dakar.
• Sartzeko eta irteteko askatasuna dago.
• Bilakaeran hazkundea egoten da eta prezioak jaisten dira (gehiegizko eskaintza dela eta). Horren ondorioz, geldialdia eta sartutako saltzaileak ateratzen dira, eta orduan merkatua egonkortzen da.

BILAKAERA: Hazkundea → Asegaldia → Geldialdia → Egonkortzea.

Lehia Ez-Perfektua

Lehia ez-perfektuaren barruan lehia monopolista, oligopolioa eta monopolioa daude. Enpresa guztiak ez dira baldintza...

Antolakuntzaren- funtzioa/ Antolakuntza-funtzioari esker, zehaztutako planak gauzatu egiten dira, enpresa osatzen duten kide guztien lankidetzarekin. Antolakuntza: Antolakuntzaren objetiboa, egitura bat diseinatzea da, non enpresaren kide bakoitzaren zeregina zehazten da. /Lanaren antolakuntza: Lanaren antolakuntzaren objetua da, aurrez ezarritako helburuak lortzea ahalik eta kostu txikienean ahalik eta ahalegin txikienaz eginez . Lanaren banaketa: Lana banatzea kide guztien artean Antolakuntza formala: Enpresaren asmoen egitura bat da, enpresak bere elementuak leku egokian kokatzeko helburua duena . Enpresa osatzen duten pertsonek egitura horretara egokitu behar dute eta elkarrekin egin behar dute lan enpresak aurrez zehaztu dituen helburuak...

5. KG: kostu guztiak (KF+KA)    Kbb: bat.Best. Sarrerak (KG/Qs)

SG: sarrerak guztira (Qs·Ps)   Sbb: bat.Best. Sarrerak (SG/Qs)

Me: bat.Best. Mozkinak (SG-KG) Sma: sarrera marj (SG/Q)

Kma: kostu marjinala (KG/Q)  Ema: ekoizpen marj (Sma-Kma)

KG=KA+KF·(Q)

1. a) grafiko/ b) prezioak jaisten dituztenean, enpresek eskaintza jaitsiko dute eta honekin eskaria igotzen da./          c) 100€ eta 90€-tan eskaitza oso handia da. 70€ eta 50€-tan eskaintza nahiko txikia da. 80€-tan orekatuta dago, oreka puntua lortzen da. *Merkatuaren joera: enpresek prezioak jaitsi, kontsumitzaileek gehiago erosteko eta oreka puntua lortzeko.

2. a) 1600-15p=600+5p¬50p/ b) grafikoa; oreka katitatea (Q): 600+5·50=850 *oreka=bien arteko adostasuna/ c) P1=...

Kostu finkoak eta kostu aldakorrak

Kostu finkoak: Ez dute loturarik ekoizpen-mailarekin; hau da, ez dira aldatzen ekoitzitako kopurua aldatuta ere. Enpresan epe laburrerako finkoak diren faktoreen balioa da; esate baterako, lokalaren errenta edo makineriaren amortizazioa.

Kostu aldakorrak: Kostu horiek zuzenean lotuta daude ekoizpen-mailarekin; hau da, ekoizpenaren arabera aldatzen diren faktoreen kostuak dira (lehengaiak, energiaren kontsumoa…).

Kostu zuzenak eta zeharkako kostuak

Kostu zuzenak: Ekoizpenarekin zuzenean lotuta daude eta produktu bakoitzari zehazki esleitu dakizkioke, erraz neur baitaiteke zenbat aleri aplikatzen zaizkion. Esate baterako: erabilitako lehengaien kantitatea edo langile batek produktu batean zuzenean lan egin duen...

Gaia: Enpresen Sailkapena eta Sozietate Motak

Enpresen sailkapenean bi mota nagusi aurki ditzakegu:

Sozietate Pertsonalistak

• Sozietate Kolektiboa / Komanditako Sozietate Hutsa:
  • Gutxienez 2 bazkide.
  • Erantzukizun mugagabea, pertsonala eta solidarioa.
  • Ez dago gutxieneko kapitalik.
  • Sozietateen gaineko Zerga (SZ) aplikatzen da.

Sozietate Kapitalistak

• Sozietate Anonimoa (SA):
  • Gutxienez bazkide 1 (Sozietate Anonimo Unipertsonala) eta gehienez 5 bazkide fundatzaile (hasieran).
  • Kapital minimoa: 60.000 €.
  • Sozietateen gaineko Zerga (SZ) aplikatzen da, sozietateak egindako ekarpenaren arabera.
  • Balio Nominala: Kapitala / Akzio Kopurua.
  • Balio Teorikoa: ((Akzio Zaharrak * Akzioen Kotizazioa) + (Akzio Berriak * Balio Nominala)) / (Akzio Zaharrak + Akzio Berriak).
  • Errentagarritasun

Lan Arloko Egitura Juridikoa

Lan Auzitegien Funtzioa

Lan arloko auzitegien funtzio juridikoa epaitegi eta auzitegiei dagokie. Beraien egitekoa da langileen eta enpresaburuen artean sortzen diren auziak ebaztea, hau da, epaitzeaz eta epaiak betearazteaz arduratzen dira.

Lan arloko jurisdikzioa osatzen duten erakunde nagusiak hauek dira:

• AGLAS (Auzitegi Goreneko Lan Arloko Sala)
• ANLAS (Auzitegi Nazionaleko Lan Arloko Sala)
• AEJANLAS (Autonomia Erkidegoetako Justizia Auzitegi Nagusietako Lan Arloko Salak)
• LAE (Lan Arloko Epaitegiak)

Lan Administrazioa

Lan administrazioaren ardura nagusia lan arloko araudia betetzen dela zaintzea da, eta arauak ez betetzearen kasuan zehapenak jartzea.

Erakunde publiko hauek bi mailatan osatzen dute:

1. Estatukoa: Enplegu eta