Ekonomiaren Oinarriak: Merkatuak eta Kontzeptu Nagusiak

Teknologia Efizientea eta Merkatuaren Oreka

Teknologia bat efizientea da ekoizpen-kantitate jakin bat lortzeko ahalik eta baliabide gutxien erabiltzen baditu.

Merkatuaren dinamika: Gehiegizko eskaria eta eskaintza

Gehiegizko eskaria

Egoera honetan, zer gertatuko da merkatu-orekara berriz bueltatzeko? Prozesua honakoa da:

• Prezioak igo egiten dira: Kontsumitzaileek behar hori dutela badakitenez, erosten jarraituko dute. Prezioen igoerak produktuak nork eskuratuko dituen erabakitzen laguntzen du.
• Eskaintza handituko da: Ekoizleak merkatuan behar hori dagoela konturatzen dira.
• Eskariaren doikuntza: Eskaintza oso altua denean (prezio altuan), kontsumitzaileak erosteari utziko diote.
• Oreka-preziora iristea: Eskaria eta eskaintza orekatzen diren puntura iristen gara.

Gehiegizko eskaintza

• Prezioak jaitsi egiten dira: Prezioa baxua bada, eskaintza jaisten hasiko da (errentagarritasun txikiagoagatik).
• Eskaria handitu: Produktuak merkeago daudenez, kontsumitzaile gehiagok erosiko dituzte.
• Oreka-prezioa: Eskaria eta eskaintza orekatzen dituen prezioa da.

Zer da Ekonomia?

Baliabide mugatuekin gure behar mugagabeak nola asetu aztertzen duen zientzia da ekonomia. Ekonomia-eskasia unibertsala da, baina modu desberdinetan agertzen da.

Premia, Ondasuna eta Zerbitzua

Ekonomia-eskasia vs. Baliabide-eskasia

• Ekonomia-eskasia: Nahi dugun guztia ez izatea da.
• Baliabide-eskasia: Baliabide urriak izatea da, hau da, pobrezia.

Aukeratzeko Beharra eta Eragile Ekonomikoak

Nork aukeratzen du?

Erabaki-hartzaileak edo agente ekonomikoak honako hauek dira:

• Familiak: Kontsumo pribatua.
• Enpresak: Ekoizpen pribatua.
• Sektore publikoa: Gizartearen ongizaterako kontsumoa eta ekoizpena.

Oinarrizko Ekonomia-kontzeptuak

• Aukera-kostua: Beste aukera bati uko egiteagatik galtzen ditugun onurak dira. Adibidez: Ikasi ala zinemara joan? Ikastea aukeratuz gero, filma ikusteko aukera galtzen da; zinemara joanez gero, nota hobea ateratzeko aukera.
• Kostu berreskuraezinak: Dagoeneko ordaindu diren eta berreskuratu ezin diren kostuak dira; erabaki berrietan ez lukete eraginik izan behar, baina askotan aldaketarako edo gelditzeko bultzatzen gaituzte.
• Etekin eta kostu gehigarriak: Etekin gehigarriak lortzeko egiten diren kostu gehigarriak dira. Hemen analisi marjinala erabiltzen dugu.
• Pizgarriak: Sari (zerbait doan) edo zigor (negatiboa) baten bidez pertsona bat aritzera bultzatzea da.