Enpresaren Sailkapena, Antolaketa eta Kudeaketa: Gakoak eta Teoriak

Gaia: Enpresen Sailkapena eta Sozietate Motak

Enpresen sailkapenean bi mota nagusi aurki ditzakegu:

Sozietate Pertsonalistak

• Sozietate Kolektiboa / Komanditako Sozietate Hutsa:
  • Gutxienez 2 bazkide.
  • Erantzukizun mugagabea, pertsonala eta solidarioa.
  • Ez dago gutxieneko kapitalik.
  • Sozietateen gaineko Zerga (SZ) aplikatzen da.

Sozietate Kapitalistak

• Sozietate Anonimoa (SA):
  • Gutxienez bazkide 1 (Sozietate Anonimo Unipertsonala) eta gehienez 5 bazkide fundatzaile (hasieran).
  • Kapital minimoa: 60.000 €.
  • Sozietateen gaineko Zerga (SZ) aplikatzen da, sozietateak egindako ekarpenaren arabera.
  • Balio Nominala: Kapitala / Akzio Kopurua.
  • Balio Teorikoa: ((Akzio Zaharrak * Akzioen Kotizazioa) + (Akzio Berriak * Balio Nominala)) / (Akzio Zaharrak + Akzio Berriak).
  • Errentagarritasun Tasa: (Aldiko Errendimendua / Egindako Inbertsioa) * 100.
  • Langileen partaidetza: 25 langile baino gutxiago dituzten enpresetan, kapitalaren %25a langile ez-bazkideek izan dezakete; 25 langile baino gehiago dituztenetan, %15a.

Akzio eta Partaidetza Kontzeptuen arteko Desberdintasunak

Akzioak soilik sozietate anonimoek jaulki ditzakete. Akzioak izanez gero, batzarretan eta abar parte hartu dezakezu. Aldiz, akzioak ez badituzu, ezin izango duzu parte hartu.

Partaidetzak, berriz, sozietate mugatuetan (SL) erabiltzen den kontzeptua da, eta akzioen antzeko eskubideak ematen ditu, baina ez dira burtsan negoziatzen.

Lan-Sozietateen Ezaugarri Bereizgarriak

• Gutxienez 4 bazkide, horietatik 3 langile izan behar dira.
• Erantzukizun mugatua dute.
• Bazkide batek ezin du izan kapitalaren 1/3 baino gehiago.
• Kapital minimoa: 3.000 € (Lan Sozietate Mugatua - S.L.L.) edo 60.000 € (Lan Sozietate Anonimoa - S.A.L.).

Gaia: Enpresaren Plangintza eta Antolaketa

Plangintza Funtzioa

Plangintza funtzioak honako urrats hauek ditu:

• Abiapuntuaren azterketa.
• Helburuak zehaztea.
• Alternatibak zehaztu eta aukeratzea.
• Desbideratzeak kontrolatzea.

Plangintzaren Oinarrizko Kontzeptuak

Xedea:

Enpresak dituen oinarrizko asmoak dira, enpresaren misioa. Planifikazioaren abiapuntua dira.

Helburuak:

Enpresak epe jakin batean lortu nahi duena.

Politikak:

Erabaki espezifikoak hartzeko balio duten oinarrizko printzipioak dira.

Prozedurak:

Ekintza zehatz bat aurrera eramateko urratsak.

Arauak:

Zer egin daitekeen eta zer ez.

Aurrekontuak:

Zenbat diru beharko den aurreikustea.

Lan Antolaketa: Taylorismoa

Taylorismoak lanaren antolaketa zientifikoa proposatzen du, eraginkortasuna maximizatzeko:

• Lanaren kontrola eta gainbegiraketa zorrotza.
• Espezializazioa eta lanaren banaketa, eraginkortasuna handitzeko (langile bakoitzak eginkizun bakar bat).
• Laneko denbora hilak desagerraraztea.
• Ekoizpenean oinarritutako soldata-pizgarriak.

Elton Mayo: Langileak motibatzeko moduak aztertu zituen, Giza Harremanen Eskolaren sortzailea izanik.

Antolakuntza Egitura Motak

Enpresaren antolakuntza egitura hainbat irizpideren arabera sailka daiteke:

• Funtzioen araberako sail-banaketa: Langileak gaitasunaren arabera antolatzea.
• Produktuen araberako sail-banaketa: Produktu bat baino gehiago ekoizten denean erabiltzen da.
• Prozesuen araberako sail-banaketa: Lana ekoizpen prozesua osatzen duten faseetan banatzea.
• Gune geografikoen araberako sail-banaketa: Enpresak hainbat kokapen geografikotan jarduten duenean. Organigrametan irudikatu ohi da.

Kudeaketa Mailak

Enpresa batean hiru kudeaketa maila nagusi bereizten dira:

• Goi-zuzendaritza: Enpresaren goi-karguak, erabaki estrategikoak hartzen dituztenak.
• Erdi-mailako zuzendaritza: Saileko buruak, goi-zuzendaritzaren erabakiak gauzatzen dituztenak.
• Kudeaketa maila: Planen gauzatzean erantzukizuna duten karguak, eguneroko operazioak gainbegiratzen dituztenak.

Lidergo Mota Nagusiak

Hiru lidergo mota nagusi daude:

• Lidergo autoritarioa: Liderrak hartzen ditu erabaki guztiak, langileen iritzia kontuan hartu gabe.
• Lidergo demokratikoa: Liderrak langileekin interaktuatzen du, erabakiak hartzerakoan haien iritziak kontuan hartuz.
• Lidergo liberala (Laissez-faire): Liderrak parte-hartze txikia du, langileei autonomia handia emanez.

Douglas McGregor-en X eta Y Teoriak

Douglas McGregor-ek bi teoria proposatu zituen langileen motibazioari buruz:

• X Teoria: Langileek lana gorroto dute eta saihestu egingo dute ahal duten guztietan. Kontrol eta zigor zorrotzak behar dituzte.
• Y Teoria: Langileek lana gustuko dute, berez motibatuta daude eta erantzukizunak hartzeko prest daude.