DBH mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

1.5. Inbertsioaren arriskua

Inbertsioen arriskua kudeatzeko bi estrategia nagusi daude:

• Dibertsifikazioa: Gure inbertsioen arriskua gutxitzeko modurik hoberena da. Dirua arrisku maila ezberdineko hainbat inbertsiotan banatzea da.
• Ratinga: Arriskua murrizteko beste irizpide bat ratingez fidatzea da. Adierazle horrek inbertsioaren segurtasuna neurtzen du, eta arriskua kalifikatzeko agentziek (Moody's, etab.) egiten dute lan hori.

2. Zorraren kudeaketa

Praktikan, zorra aurrezkiaren kontrakoa da. Aurrezkia ez bezala, zorra besteren dirua da eta itzuli egin behar da. Zorpetzen garenean, helburua zorraren kostua (interesa) arrazoizkoa izatea da.

Interes motak eta kostuak

Interesa besteren dirua alokatzearen kostua da, eta bi motatakoa izan daiteke:

• Interes

Aurrezkia

Aurrezkia. Etorkizunerako dirua izateko plangintza egin.

Zorra

Zorra. Etorkizuneko diru-sarreren kontura gaur egun egiten den kontsumoa da.

Aurrezpenaren arrazoiak eta gomendioak

Aurrezpenaren arrazoiak:

• Zorrik ez izateko.
• Larrialdiei aurre egiteko.
• Etorkizunerako planak egiteko.
• Inbertsioak egiteko edo inbertsioak saldu beharrik ez izateko.
• Segurtasuna lan-egoera aldakorrean.

Gomendioa: Zenbateko gomendatua: hilean diru-sarreren %10 aurreztea.

Aurrezki kontua eta planifikazioa

Aurrezki kontua: Finantza plan pertsonalizatua gastuak kontrolatzeko eta diru-sarreren probetxua handitzeko laguntzeko.

Jarraitu beharreko urratsak

1. Gastuen eta diru-sarreren identifikazioa.
2. Gastu-lehentasunen zehaztapena — gastu motak:

• Nahitaezkoak.
• Finkoak.
• Aldakorrak.
• Ez beharrezkoak.

Sistema ekonomikoa

Sistema kapitalista

Sistema kapitalistan jarduera ekonomikoa merkatuaren bitartez erregulatzen da; horregatik, merkatu-ekonomia ere esaten zaio. Eskaintzaren eta eskariaren legeak arautzen du, eta hiru alderdi hauek erabakitzen dituzte: zer ekoizten den, nola ekoizten den eta norentzat ekoizten den —produktuen ordainketa egin eta har ditzaketenentzat baitira.

Sistemaren oinarrizko beste printzipio batzuk hauek dira:

• Jabetza pribatuaren nagusitasuna.
• Pertsonen eta salgaien zirkulazio askea.
• Enpresen arteko lehiakortasun askea.
• Banako etekin handienaren bilaketa.

Gaur egun, sistema kapitalista munduko herrialde gehienetan ezarri da.

Sistema sozialista

Sistema sozialistan jarduera ekonomikoa estatuak erregulatzen du enpresek nahitaez...

Merkatuaren Hutsegiteak eta Makroekonomia

Merkatuaren hutsegitea: Merkatuaren funtzionamenduaren ondorio kaltegarriak dira eta gizarte osoarentzat gogokoak ez diren egoerak sortzen dituzte.

Ekonomia-zikloak eta Politika

Ekonomia-zikloak: Ekonomia-jardueraren gorabeherak dira: hedatze-aldiko eta atzeraldiko faseak txandakatzen dira.

Politika makroekonomikoa: Estatuak ekonomia-jardueran esku hartzeko eta herrialdearen martxa onaren alde egiteko baliatzen dituen politiken multzoa da.

Zerga-politika eta Aurrekontuak

Zerga-politika: Estatuak finkatutako helburuak lortzeko, sektore publikoak funtsak bilduz eta gastu publikoen aplikazioaren bidez nahita bideratzen duen jarduketa da.

• Zerga-politika hedatzailea: Zergak jaisten dira edo gastu publikoa handitzen

Garapen bideko herrialdeek gero eta gehiago manufakturak inportatzen dituzte.

Herrialde garatuek munduko merkataritza kontrolatzen dute: produktuak eta erregaiak inportatzen dituzte.

Herrialde pobreek munduko merkataritzatik kanpo egon daitezke.

Atzerriko produktuei muga-zergak ezartzen zaizkie. Kasu batzuetan neurriak hartzen dira kanpoko produktuek merkeago saltzea saihesteko.

MMA, nazioarteko merkataritza errazteko hitzarmenak eta mekanismoak islatzen ditu.

Estatuak merkataritza errazteko elkartzen dira, merkataritza blokeak osatuz.

Aduana-batasuna: herrialde kideetako produktuak askatasunez ibiltzen dira eta aduana-politika bateratuak ezartzen dira.

Merkataritza: ondasunak eta zerbitzuak trukatzeko helburuz egiten den jarduera-multzoa.

Merkataritzan

1. Barruko finantzaketa edo autofinantzaketa

Enpresak berak sorturiko baliabideak dira. Abantaila nagusiak finantza-autonomia izatea eta kostu gehigarririk ez izatea dira.

1.1 Amortizazioak

Enpresen ondasun eta instalazioen zahartzeari loturik gordetzen diren fondoak dira. Mantenuzko fondoak dira, enpresaren gaitasun produktiboa gordetzeko balio dutelako.

1.2 Erreserbak

Inbertsio berriak egin eta enpresa hazteko erabiltzen diren fondoak. Bazkideei banatu ez diren irabaziekin lortutako erreserbetatik lortzen dira.

2. Kanpoko finantzaketa

Enpresatik kanpo lortutako baliabideek osatuko dute; beraz, ez dira enpresak sortutakoak.

2.1 Kapitalekoak

Bazkideen ekarpenekin sortuak dira. Baliabide bereziak dira; enpresaren parte izatera pasatzen direnez, ez dira...

Sarrera-hesi nagusiak

Produktu-desberdintzea

Produktuen kalitatea, diseinua edo funtzioak bereziak dira. Produktuak desberdintzea garrantzitsua den merkatu batean sartzeko, inbertsio handiak egin behar dira publizitatean; kontsumitzaileak bereizitasun horretaz ohartzea beharrezkoa da. Bezeroa leial bihurtzean esaten zaio fenomeno horri. Horregatik, merkatuan finkatuta dauden enpresek abantaila dute.

Kapital-inbertsioak

Oso inbertsio handiak egin behar dira. Hori industria-enpresen ezaugarri tipikoa da, makina astunak edo instalazio espezializatuak behar baitituzte ekoizpen-prozesuetan.

Bestelako oztopoak

Produktu jakin bat eskuratzeko esklusibotasuna izatea edo lege-xedapenak ere oztopoak izan daitezke enpresa berriak merkatuan aritzeko.

Irteteko

Zer da enpresa?

Enpresa oinarrizko ekoizpen-unitatea da. Funtsezko erabakiak hartzen ditu, adibidez, zer ekoitzi eta zer preziotan saldu. Enpresek ahalik eta kostu txikienaz ahalik eta etekin handiena lortzeko aukera emango dien konbinazioa aukeratuko dute. Erabaki horien bidez, enpresek eta familiek elkarrekintzan jarduten dute merkatuan; horren ondorioz, aldatu egiten dira ekoizpenari eta salmenta-prezioari buruzko erabakiak. Aldi berean, enpresek ekoizpen-baliabideen kontratazioa negoziatzen dute familiekin ekoizpen-faktoreen merkatuan. Trukean familiek jasotzen dutenari esker (errentak: soldatak, interesak eta alokairuak), enpresei beren produktuak erosiko dizkiete, eta prozesua berriro hasiko litzateke.

Zer da organigrama bat?

Enpresaren...

Enpresa-motak

Jardueraren araberako sailkapena

Jarduera motaren arabera, hiru sektore bereizten dira: lehenengo, bigarren eta hirugarren sektoreak.

Ekoizpen-baliabideen jabetza

Enpresak pribatuak edo publikoak izan daitezke (adibidez, TUVISA eta McDonald's).

Forma juridikoa

Forma juridikoak esan nahi du erakunde batek bere nortasun propioa duela, hura osatzen duten banakoen nortasuna edozein izanda ere.

• Banakako enpresak: Nortasun fisikoa dute.
• Sozietateak: Nortasun juridikoa dute.

Enpresen osagaiak

Kapital-ondasunak

Enpresak bere jarduera egin ahal izateko dauzkan ondasunak dira:

• Aktibo ez-korrontea: Ekoizpen-jardueran denbora luzez erabiltzeko moduko ondasun edo ekipamenduek osatzen dute (makinak, erremintak, etab.).
• Aktibo korrontea: Aldian-aldian berritzen