DBH mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Azpigarapenaren Kausak

• Azpigarapen kulturala
• Pobrezia
• Demografia
• Gaixotasunak
• Gosea
  • Elikagai falta
  • Ur falta
• Gainpopulazioa
• Arazo politikoak

Garapen Ekonomikoaren Adierazleak

• BPG (Barne Produktu Gordina): Herrialde batean sektore ekonomikoek egiten duten ekoizpena.
• PCE (Per Capita Errenta): Herrialde bateko biztanle bakoitzeko batez besteko errenta da.
• GGI (Giza Garapen Indizea): Kontzeptu hauen batura (Ekonomia, Hezkuntza, Osasuna) eta horrekin jakin dezakegu herrialde garatua edo garatugabea den.

GGI-ren Osagaiak

• Ekonomikoa: BPG eta PCE
• Hezkuntza: Eskolarizazioa eta analfabeto kopurua
• Osasuna: Bizi itxaropena eta osasun zerbitzua

Nazioarteko Erakundeak

• GKE (Gobernuz Kanpoko Erakundea): Kanpo zorrak murrizten saiatzen dira.
• Banku Mundiala eta NDF (Nazioarteko

Gizarte Zerbitzuak

Gizarte-zerbitzuek pertsonen oinarrizko premiak asetzen dituzte: osasuna, hezkuntza, justizia, segurtasuna, besteak beste. Herritarrek zergen bidez ordaintzen dituzte. Zerbitzu publikoak dira, eta horri ongizate-estatua deritzo.

Hezkuntza

Hezkuntzak norberaren autonomia, gizarteratzea eta lanbide-trebakuntza errazten ditu. Funtsezkoa da herrialdeek aurrera egin dezaten zientziaren, teknikaren eta kulturaren alorrean. Helburu nagusiak hauek dira:

• Derrigorrezko eskolaldia ezartzea (biztanle guztiek hezkuntza jasotzea).
• Zerbitzuaren doakotasuna finantzatzea.
• Aukera-berdintasuna sustatzea.

Osasuna

Osasuna pertsona guztien oinarrizko premia da, lehentasunez bete beharrekoa. Zerbitzuen bidez, herritarrek bizitzeko eta bizi-baldintza duinak...

1. Negozio Eredua: Sorkuntza eta Monetizazioa

A. Negozio Eredu Bat Asmatzen

AZALPENA: Negozio-ideia bat behar bat asetzen duen produktu/zerbitzua da. Balioa eduki behar du: hobea izatea edo desberdina. Monetizatzea ere garrantzitsua da, eta negozio-eredua gure ideiarekin balioa sortzeko eta hori monetizatzeko modua da.

Definizio Garrantzitsuak

NEGOZIO-IDEIA:

Behar sozial bat asetzen duen produktu edo zerbitzuaren ideia.

BALIOA:

Behar hori hobeto asetzeko duen gaitasuna adierazten duena.

MONETIZATZEA:

Gure produktuak dirua irabazteko duen gaitasuna.

NEGOZIO-EREDUA:

Ideiarekin balioa sortzeko eta monetizatzeko modua.

2. Negozio Ideia

Negozio ideia sortu aurretik gogoan izan behar ditugun bi puntu nagusi:

1. Zure negozio-ideiak zurekin du zerikusia.
2. Ideia ekintzaile

Laneko Arriskuen Prebentzioari buruzko galderak eta erantzunak

Erantzukizunak eta betebeharrak

20. Enpresak prebentzioaren arloan egindako ez-betetzearen ondoriozko erantzukizunak eta zehapenak honako hauek zehazten dituzte: Lan Ikuskaritza.

21. Lan-arriskuen prebentzioaren alorreko enpresaburuaren betebeharrak: Langileentzako formazioa.

22. Prebentzioaren kudeaketa neurri-multzo bat da: Enpresaren kudeaketa-sisteman integratuta, kalteak prebenitzeko.

Antolaketa eta kudeaketa

23. 500 langile baino gehiago dituen enpresa batean, prebentzioa antola dezake: Prebentzio-zerbitzu propioa kontratatuz.

24. Laneko arriskuen prebentzioari buruzko baieztapen hauetatik, zein da zuzena? Enpresako zuzendaritzaren barruan soilik egongo da.

Langileen betebeharrak

Teknologia Efizientea eta Merkatuaren Oreka

Teknologia bat efizientea da ekoizpen-kantitate jakin bat lortzeko ahalik eta baliabide gutxien erabiltzen baditu.

Merkatuaren dinamika: Gehiegizko eskaria eta eskaintza

Gehiegizko eskaria

Egoera honetan, zer gertatuko da merkatu-orekara berriz bueltatzeko? Prozesua honakoa da:

• Prezioak igo egiten dira: Kontsumitzaileek behar hori dutela badakitenez, erosten jarraituko dute. Prezioen igoerak produktuak nork eskuratuko dituen erabakitzen laguntzen du.
• Eskaintza handituko da: Ekoizleak merkatuan behar hori dagoela konturatzen dira.
• Eskariaren doikuntza: Eskaintza oso altua denean (prezio altuan), kontsumitzaileak erosteari utziko diote.
• Oreka-preziora iristea: Eskaria eta eskaintza orekatzen diren puntura iristen

Gizarte-Erantzukizun Korporatiboa (GEK)

Gizarteak dituen kezkak bere erabakietan kontuan hartzea, errentagarritasuna handitzeko.

GEK Ekintza-esparruak

• Bezeroak: Bezeroei arreta emateko departamentu bat sortzea.
• Komunikabideak: Aldiro oharrak bidaltzea prentsara.
• Langileak: Haurtzaindegiak jartzea lantokian.
• Ingurumena eta hornitzaileak: Etiketa ekologikoaren egiaztagiria duten hornitzaileekin soilik lan egitea.

Lankidetza eta garapena

Gizarte-erantzukizun korporatiboak lankidetza sustatzen du eta bere langileen artisau-gaitasunen garapena bultzatzen du. Desgaitasuna duten haurrentzako prestakuntza-proiektuetan parte hartzen eta bultzatzen du.

Guk zer egin dezakegu?

Zure erosketa-saskian ingurumena errespetatzen duten praktika iraunkorrekin egindako produktuak...

Enpresen helburuak

Enpresek hainbat helburu nagusi dituzte beren jardueran:

• Etekinak maximizatzea
• Egonkortzea eta haztea
• Enplegua sortzea
• Aberastasuna sortzea eragin-eremuan
• Ingurumena errespetatzea
• Gizartean eragina izatea

Enpresen egitura juridikoa

Ezaugarri hauek kontuan hartuta, honako hauek dira egitura juridikoaren araberako enpresa mota nagusiak:

1. Enpresa autonomoa

Pertsona fisiko bakar bat jarduera baten jabe bakarra denean. Enpresaren ardura eta erantzukizun guztia bere gain dago, eta egungo eta etorkizuneko ondasun guztiekin (norbanakoarenak zein enpresarenak) erantzun behar du zorren aurrean.

2. Sozietate Anonimoak (SA)

Bazkidez osaturiko enpresa da. Bazkide bakoitzak ekarpen ekonomiko zehatz bat egin behar du, gutxienez 60.101,21 €, eta...

INBERTSIOA:inbertsio etorkizunean dire gehiago lortzeko asmoz diruari ematen zaion erabilera da.

Zer da dirua?

Zerbitzuen eta produktuen truke erabiltzen dugun bitartekoa da. Dirua fiduziarioa da, jendeak diru horren balioan konfiantza duelako.

Legezko dirua

Fisikoa den dirua da eta Europako Banku Zentralak ekoizten du. Legezko dirua txanponak eta billeteak dira.

Banku-dirua

Ez da fisikoa, birtuala baizik. Transferentzien bidez bidaltzen dugu (adibidez, Bizum bidez). Diru honen ehuneko bat kutxan egon behar da.

Bankuko kontuak

Bankuak eta kutxak diru-merkatuko bitartekariak dira. Diru fisikorik ez izan arren, txartelaren bidez ordaindu dezakegu:

• Ageriko gordailuak: Likidezia dute; edozein momentutan atera dezakegu dirua.
• Epe finkoko gordailuak: Ez dute likideziarik, ezin dugu dirua nahi dugunean atera.

Epe finkoko gordailuak

• Gordailu finkoak: Beti

Garapen Iraunkorra eta Ekonomia Jasangarria

Garapen Iraunkorra + Ekonomia Jasangarria: Baliabide naturalen eta ondarearen kalitatea eta kantitatea gordetzen ditu. Helburua ingurumen babesa, aurrerapen ekonomiko produktibo eta konpetentea kontziliatzen duen patroia da. Gero, ekonomia jasangarria, sistema biologikoak aniztasunez eta produktiboki mantentzeko ahalmena da. Ingurune natural, aberats eta oparoa bermatzeaz arduratzen da. Garapen iraunkorra sustatzeko zenbait proiektu martxan jarri dira: Adibidez, Europako Ingurumen Ikerketa eta Berrikuntza Politika.

Banka Etikoa

Banka etikoa ekonomia erreala, ez-espekulatzailea eta gardenaren aldeko apustua egiten duen banka da. Banketxe etikoen xedea, helburu etikoak bilatzen dituzten enpresetan inbertitzea...