Batxilergoa mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Enpresa Juridiko Motak

Banakako Enpresaburua

Bere izenean eta enpresa baten bidez merkataritza-, industria- edo jarduera profesionala egiten duen pertsona fisikoa da. Forma juridiko hau bereziki egokia da inbertsio handirik eskatzen ez duten negozio txikientzat. Sozietate-enpresa batek baino administrazio-izapide eta gastu gutxiago ditu.

Erantzukizun Mugatuko Sozietatea (EMSL)

• Bazkideak: Bat edo gehiago.
• Kapitala: Gutxienez 3.000 €, partaidetza sozialetan banatuta.
• Erantzukizuna: Ekarritako kapitalera mugatua.
• Zerga: Sozietateen gaineko Zerga.
• Eraketa: Eskritura publikoan eratu behar da.

Sozietate Anonimoa (SA)

• Bazkideak: Bat edo gehiago, akziodun deituak.
• Kapitala: Gutxienez 60.000 €, akzioetan banatuta. Eratzeko unean gutxienekoaren %25 ordainduta

1. Lana: Kontzeptua eta Ezaugarriak

Lana gizakiak ekoizpen-faktore moduan enpresari egiten dion ekarpena da. Lau ezaugarri nagusi ditu: borondatezkoa, beste baten konturakoa, ordaindua eta mendekoa.

Lanaren araudi-esparrua

• Langileen Estatutua: Oinarrizko araudia da.
• Sindikatu Askatasunaren Legea.
• Europar Batasuneko lan-arauak: Herrialde kide guztietako lan-baldintzak berdintzea dute helburu.
• Hitzarmen kolektiboak: Langileen Estatutuan datorrena errespetatu behar dute.
• Lan-kontratua: Langilearen eta enpresaren arteko akordioa.

Lan-kontratua eta motak

Enpresa eta langile baten nahiak islatzen dituen hitzarmen bat da. Langileak konpromisoa hartzen du enpresari bere zerbitzuak emateko, agindupean jarduteko, ordainsari baten truke. Sinadura bidez adierazten...

Merkataritza Legedia

Merkataritza zuzenbidea: Ekonomia-jarduera arautzen du.

Enpresaren betebeharrak eta eskubideak

Zerga Legedia

• Tasak: Zerbitzu edo erabiltzaileari

Finantza Adierazleak

Likidezia

• Altxortegi= (erab+bih)/PK= >0’8-1’2
  • *=1: Finantza oreka ona (MF=0)
  • *>1: Finantza egoera ona (MF>0)
  • *Ratioa 2 baino handiagoa bada, enpresak erabilgarriari ez dio ahal den etekin guztia ateratzen.
• Likid= AK/PK= >1’5-2
  • 1etik gora: Enpresarentzat segurtasuna.
  • 2tik gertu: Ordainketa etenduratik urrun.
• Berehalako Altxortegia= eskud/PK= 0’3-0’5
  • Epe motzeko %30-50 eskudiruarekin erantzun dezake. Halere, eskudirutan beharrezkoa soilik gomendatzen da, bestela etekin maximorik ez.

Solbentzia

• Bermea= Akt/PF+PK= >1’5-2
  • Aktiboak zorrak baino handiagoak baldin badira (x2) segurtasuna.
• ZorpOs= (PF+PK)/Ond=
• Zenbat eta txikiagoa, orduan eta ondareak proportzio handiagoa finantza osoarekiko, beraz, gutxiago zorpetuta

Ekonomia eta Ingurumen Kausak

Ziklo ekonomikoa, ondasun ez errentagarriak eta errentaren banaketa desorekatua (politika makroekonomikoa) eta kanpoko eragin kaltegarriak:

• Barne kostua: Enpresak bere ekonomia-jarduera egitean dituen kostuak, prezioan islatuta.
• Kanpo kostua: Ekoizpen jarduerak ordaintzen ez dituen ondorio kaltegarriak (kanpoko onurak, teknologia orokortu eta merkeagotu).
• Kanpo eraginak: Merkatu prezioak osorik islatzen ez denean ekoiztean edo kontsumitzean sortutako ondorioak, jarduera egiten dutenek bestelakoei eragiten dietenak.

Ingurumen Politikak eta Gobernuaren Teknikak

Estatuek ingurumen politika ezartzen dute, teknika hauek erabiliz:

• Gehienezko atalaseak: Enpresari jartzen zaizkion kutsatzeko mugak.
• Unitate zergak: Zenbat eta gehiago

LOGURE SA - Balantzearen egoera

1.3 Enpresaren forma juridikoa

Enpresaren forma juridikoa honako faktoreek mugatzen dute:

• Gauzatu beharreko jarduera mota: Sektorearen arabera forma juridiko bat edo bestea hartuko du (adibidez: bankuak, aseguruak... merkataritza-sozietatea).
• Enpresa proiektuan parte hartzen duten pertsonak: Banakako enpresa edo sozietatea izan, forma juridiko desberdina hartuko du enpresak; izan ere, forma juridiko batzuek gutxieneko bazkide kopurua eskatzen dute.
• Pertsona sustatzailearen erantzukizuna: Erantzukizuna jarritako kapitalera mugatu edo norberaren gain hartuko den aukeratu behar da.
• Bazkideen arteko harremana: Bazkide berriei sarbidea murriztu daiteke, eta ekarpen ekonomikoa balioztatu daiteke soilik.
• Proiektuaren behar ekonomikoak: Gutxieneko kapitala

Espainiako sektore publikoa eta administrazioak

• Autonomia erkidegoak: Estatuaren diru-sarreretatik ematen zaien zati bat eta zerga propioak kudeatzen dituzte.
• Tokiko administrazioak: Hauek ere aurrekontu propioak dituzte, eta administrazio zentralaren finantzaketaz gain, beren tasak eta zergak dituzte.

Sektore publikoaren aurrekontua

Sektore publikoaren aurrekontua epe jakin batean izango diren gastuen eta horiek finantzatzeko lortu behar diren diru-sarreren plangintzaren deskribapena da.

• Aurrekontu-superabita: Diru-sarrera publikoak gastu publikoak baino handiagoak direnean gertatzen da.
• Aurrekontu-defizita: Diru-sarrera publikoak gastu publikoak baino txikiagoak direnean gertatzen da.

Zerga politikaren eragina aurrekontuetan

• Zerga-politika hedatzailea:

Kontabilitate kategoriaak

AEK: Ibil ukiezina

AEK: Ibil ukiezina: Industria jabetza, merkataritza funtsak, informatika aplikazioa, (ibilgailu ukiezinen amortizazio metatua).

Ibil materiala

• Lursail eta ondasun naturalak
• Eraikuntzak
• Instalazio teknikoak
• Makineria
• Higigarriak
• Informazioa prozesatzeko ekipamendua
• Garraio-elementuak
• (ibil materialaren amortizazioa)

Finantza-inbertsioak

Finantza-inbertsioak: Epe luzerako finantza-inbertsioak.

AK: Izaki

AK: Izaki: merkantzia, lehengaiak, produktu bukatuak.

Bihur

Bihur: bezeroak; bezeroak kobratzeko merkataritza efektuak; zordunak; zordunak kobratzeko merkataritza efektuak; e/m finantza-inbertsioak; ogasun publikoa; zordunak kontzeptu desberdinengatik.

Erabil

Erabil: bankuak eta kreditu-erakundeak; ageriko k/k euroak;...

Eskaria: Kontzeptua eta Faktoreak

Eskaria adierazten du eskatzaileak ondasun baten zer kantitate erosteko prest dauden, prezio jakin batean, lortutako ondasunen prezioa, errenta erabilgarria eta zaletasunak edo lehentasunak kontuan hartuta.

Eskaria baldintzatzen duten faktoreak

1. Ondasunaren prezioa: Zenbat eta garestiago, kantitate txikiago erosteko prest eta alderantziz.
2. Lotutako ondasunen prezioa:
   • Ondasun osagarria: Elkarrekin doazenak, batera kontsumitu (adibidez: autoa eta gasolina).
   • Ordezko ondasuna: Behar berbera asetzeko produktuak (adibidez: tea eta kafea).
3. Errenta erabilgarria:
   • Behe mailakoak: Errenta gora egitean gutxiago eskatzen direnak.
   • Arruntak: Eskatutako kantitateak errentaren proportzio berean gora egiten dutenak.
   • Luxuzko ondasunak: Errenta