Merkataritza eta Zerga Legediaren Oinarriak
Merkataritza Legedia
Merkataritza zuzenbidea: Ekonomia-jarduera arautzen du.
Merkataritza kodea: Espainiako merkataritza-operazioen lege-marko nagusia da.
Enpresaren betebeharrak eta eskubideak
- Kontabilitate-arauak: Operazioak kronologikoki jarraitu behar dira, kontu-liburua egunera eraman, eta erantzukizuna enpresaburuak du; gainera, akta-liburu bat eraman behar da.
- Patentea: Asmakizun berri bat asmatu duenari eskubidea ematen dio asmakizun hori esklusiboki ustiatzeko.
- Merkataritza Erregistroa: Estatuaren erakunde bat da. Helburu nagusia bertan izena emandako enpresaburuen egoera juridikoen argitalpen ofiziala izatea da.
Zerga Legedia
Tributuak: Helburua gastu publikoa finantzatzea eta ekonomia-jarduera kontrolatzea da.
- Tasak: Zerbitzu edo erabiltzaileari onura zuzenak ekartzen dizkion jarduerak egiteagatik erakunde publiko bati egindako diru-ekarpena.
- Kontribuzioak: Onura kolektibitaterako da, adibidez, kaleko argiak.
- Zergak: Diru honek ez du helburu zehatzik.
Zerga-figura nagusiak
Zergapekoa: Zerga ordaindu behar duen pertsona fisiko edo juridikoa.
Subjektu pasiboa: Zerga-ordainketak eta betebehar material zein formalak egin behar dituen pertsona natural edo juridikoa.
Zerga Zuzenak
Pertsonari eragiten diote, etekinaren edo jabetzaren arabera:
- Ondarearen gaineko zerga: Balore zehatz bat gainditzen duten pertsonek ordaintzen dute.
- Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zerga (PFEZ): Lanarengatik, kapitalagatik edo beste diru-sarrera batzuetatik errenta lortzen duten pertsonek ordaintzen dute.
- Sozietateen gaineko zerga: Merkataritza-sozietateek lortzen dituzten etekinengatik proportzionalki ordaintzen dute.
- Ekonomia Jardueren gaineko Zerga (EJZ): Enpresa-jarduerak, jarduera profesionalak eta jarduera artistikoak egiten dituzten pertsonek ordaintzen dute.
- Ondasun Higiezinen gaineko Zerga (OHZ): Udal-mugartearen barruan dauden higiezinak zergapetzen ditu.
Zeharkako Zergak
- Ondare-transmisioen gaineko zerga: Beste partikular bati ondarearen bat erosten dioten pertsonek ordaintzen dute.
- Balio Erantsiaren gaineko Zerga (BEZ): Enpresa eta partikularren arteko ekonomia-transakzio gehienetan ordaintzen da.
Zerga-tasen sailkapena
- Zerga progresiboa: Zerga-tasa zerga-oinarria handitu ahala igotzen da (soldata handiagoa, zerga handiagoa).
- Zerga erregresiboa: Zerga-tasa jaitsi egiten da zerga-oinarria igotzen denean.
- Proportzionalak: Zerga-oinarria kontuan hartu gabe, ordaindu beharreko kuota zerga-oinarriarekiko proportzionala izango da.