Ekonomia eta Lan Merkatuko Kontzeptuak

Ekonomia eta Ingurumen Kausak

Ziklo ekonomikoa, ondasun ez errentagarriak eta errentaren banaketa desorekatua (politika makroekonomikoa) eta kanpoko eragin kaltegarriak:

• Barne kostua: Enpresak bere ekonomia-jarduera egitean dituen kostuak, prezioan islatuta.
• Kanpo kostua: Ekoizpen jarduerak ordaintzen ez dituen ondorio kaltegarriak (kanpoko onurak, teknologia orokortu eta merkeagotu).
• Kanpo eraginak: Merkatu prezioak osorik islatzen ez denean ekoiztean edo kontsumitzean sortutako ondorioak, jarduera egiten dutenek bestelakoei eragiten dietenak.

Ingurumen Politikak eta Gobernuaren Teknikak

Estatuek ingurumen politika ezartzen dute, teknika hauek erabiliz:

• Gehienezko atalaseak: Enpresari jartzen zaizkion kutsatzeko mugak.
• Unitate zergak: Zenbat eta gehiago kutsatu, zerga handiagoak.
• Kutsadura baimenak: Kutsatzeko baimen bat lortu behar da.

Lehiaren Azterketa

Lehia Ez Perfektua

Lehia ez perfektua (lehia askea ez denean) abantailak:

• Efizienteago izateko teknologia garatu.
• Prezioak murriztu, ondasun eta zerbitzu gehiago erosteko ahalmena jende arruntari eta langileei.
• Enpresak merkatuan sartzea errazago.

Hala ere, lehia eza eta lehia ez perfektua kaltegarriak izan daitezke. Lehia Batzorde Nazionalaren eginkizuna:

• Lehiaren defentsaren alorreko prozedurak abiaraztea eta merkatuen lehiari buruzko arbitrajea.
• Lehia sustatzeko jarduerak egitea.
• Gardentasunez eta gizartearekiko erantzunkizunez jarduten dutela erakustea.
• Merkatuetako lehia egoerari buruzko txostena egitea.

Enpleguaren Neurketa eta Langabezia

Enpleguaren Datuen Iturriak

INEM (Lanbide): SEPE (Estatuko Enplegu Zerbitzu Publikoa) langabezia neurtzen du, izena emanda daudenak soilik, hilabetero.

INE (Estatistika, EUSTAT): Biztanleria Aktiboaren Inkesta (BAI) egiten du 3 hilabetean behin, enpleguari buruzko datuak biltzeko.

Gizarte Segurantzako afiliazioaren kopuruak: Gizarte segurantza erakunde publikoa da, osasun asistentzia bermatzeko, soilik langileak gizarte segurantzan izena emanda badu.

Langabezia Motak

• Ziklikoa.
• Urte sasoikoa.
• Egiturazkoa: Enpresak langileak behar ditu, lanik ez duten asko daude, baina enpresek eskatzen duten kualifikazio maila ez dator bat langileenarekin.
• Frikzionala: Borondatez lanik egiten ez dutenak.

Soldata Ezberdintasunak eta Lanaren Ezaugarriak

Lanbideeen artean soldata ezberdinak sortzen dituzten faktoreak:

• Goi mailako formakuntza.
• Trebetasun bereziak.
• Esperientzia.
• Erantzukizun handia.
• Ordutegia eta mugikortasuna.

Lanaren ezaugarriak:

• Pertsonala da, inork ezin dezake ordezkatu.
• Ordaindua.
• Besteen konturako lana egin.