DBH mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

1.4 Bokal-elkarketak

Bi bokal elkartzen direnean (bereziki e+a, o+a eta u+a elkarketetan) hainbat bilakaera sortzen dira euskalkietan, eta baita euskalki baten barruan ere. Gogoratu: -a itsatsiari mugatzaile singularra gehitzen zaionean gertatzen dira bokal-elkarketa berezi hauek.

-a + a → -ia, -ea, -ie

• (c) arreba → arrebea; arrebia
• (c) meza → mezea; mezie (B)
• (c) pena → penea; penia; penie (B)

-e + a → -ia, -ie, -ea

• (c) maitea → maitia (G); maitie (B); maitea (EB)
• (c) etxea → etxia; etxie; itxea (G)
• (c) semea → semia (G); semie (B)

-o + a → ua, ue

• (c) basoa → basua (G); basue (B)
• (c) itsasoa → itsasua (G); "itzasue" (B)

-u + a → -ia

• (c) orduan → ordian (Ipar.)

1.5 Harmonia bokalikoa

/i/ eta /u/ bokalen eraginez hurrengo silaban dagoen...

1. Frantziako Iraultzaren eragina euskal lurraldean

XVIII. mendearen amaieran, Frantziako Iraultzak ondorio sakonak ekarri zituen euskal lurraldeetan:

• Ipar Euskal Herrian: Iraultzaren neurri liberalak aplikatu ziren. Lapurdiko, Nafarroa Behereko eta Zuberoako diputatuek euskal departamentu bat eratzea proposatu zioten Frantziako Asanblea Nazionalari, baina ez zen onartu. Azkenean, Pirinio Atlantikoak departamentua eratu zen.
• Hego Euskal Herrian: Karlos IV.ak gerra deklaratu zion Frantziari. Konbentzio Gerraren ondorioz, tropa frantsesek Nafarroaren zati handi bat eta Donostia bereganatu zituzten. Gipuzkoako Batzar Nagusiak bakea negoziatzen saiatu ziren, baina frantsesek uko egin zioten. 1795ean, Gasteiz eta Bilbo hartu zituzten.

1.2. Krisialdi

1. Gizakien Ugalketa

Gametoen Ernalketa

Gametoak ugaltze zelulak dira, eta gurasoen informazio genetikoa garraiatzen espezializatuta daude. Ernalketa: obilu batek eta espermatozoide batek bat egiten dutenean gertatzen da. Bat egite horretatik sortzen den zelulari zelula arrautza edo zigotoa deitzen zaio.

Enbrioi Garapena

Zigotoa amaren umetokian gertatzen da behin eta berriz, zelula berriak sortzeko. Jaiotza: enbrioi garapena amaitzen denean, erditzea geratzen da.

2. Haurtzarotik Helduarora

Nerabezaroa haurtzaroaren eta helduaroaren arteko transitzio aldia da. Nerabezaroaren hasiera prozesu biologiko batek markatzen du: pubertaroak. Prozesu honetan zehar, sexu organoak heldu egiten dira. Neskiei hileroa etortzen zaie eta mutilek lehenbiziko eiakulazio...

1. Iraultza Erradikalizazioa eta Asanblea Berriak

1. Zer beste asanblea sortu zen iraultzaren erradikalizazioan? Zeren ondorioz?

1792ko matxinadak behartuta, hauteskundeak egin ziren eta horren ondorioz beste asanblea bat sortu zen: Konbentzio Nazionala.

2. Direktorioa eta Gobernu Motak

2. Direktorioan eta iraultzaren amaieran zein gobernu mota sortu zen? Azaldu.

Gobernu moderatu bat sortu zen. Gobernu honek 1795eko Konstituzioa onartu zuen, non errolda-sufragioa eta botere-banaketa aintzatesten ziren.

3. Napoleonek Europan Izandako Eragina

3. Zer egin izan zuen Napoleonek Europan?

Napoleonek gauza ikaragarriak egin zituen Europan. Iraultzan lortutako garaipenak indartu zituen eta Europan zehar beraren idealak zabaldu zituen. Honako hauek egin zituen:...

Korronte elektrikoa: galderak eta erantzunak

Zein da korrontearen noranzko konbentzionala?

Zein da korrontearen noranzko egiazkoa?

Zirkuitu elektrikoen osagaiak

Eraldagailu motak eta egiten dituzten eraldaketak

Korronte elektrikoa zergatik eten da?

Karga motak

Zer da filosofia?

Filosofia muturreko galderak egitea da, hau da, gauzen zergatia bilatzea. Filosofia hitzak bi jatorri ditu grezieraz: filo (maitasuna) eta sofia (jakinduria). Aztertu ezin diren sorburuak aztertzen ditu, adibidez, existentziaren zentzua.

Zeintzuk dira mitoen ezaugarriak?

Gizakiak bere ingurunea ulertzeko egindako lehen ahaleginak dira. Mitoen bidez, natura azaldu nahi da eta Grezian sortu ziren. Ezaugarriak:

1. Kondairazko pertsonaiak: Naturako indarrak pertsonifikatuta agertzen dira.
2. Kontakizun fantastikoak: Ematen dituzten azalpenak ez dira ez justifikatzen ez frogatzen.
3. Sortzailea ezezaguna: Egilea beti da anonimoa.
4. Tradizionala: Idatzita ez daudenez, gurasoek seme-alabei transmititzen dizkiete.

Mitotik logoserako sorburua

Logosa Miletoko...

Biztanleria aktiboaren %40k dihardu lehen sektorean.

• Herrialde garatuetan biztanleria aktiboaren zati txiki bat lan egiten du. Produktibitatea handia mekanizazioari esker.
• Garatzen ari diren herrialdeetan, biztanleen erdiak BPG-ren %10etik gora. Produktibitate txikia da, laborantza-teknika tradizionalak erabiltzen dituzte.

Landa eremuak berreskuratzeko ekimenak

Herrialde garatuetan gertatu den landa-éxodo jendetsua, nekazaritza-teknika berriak ezartzearen ondorio izan da. Premiazkoa da landa-eremuak berreskuratzea eta ezinbestekoa elikadura-segurtasuna, hau da, biztanleriak elikagaiak izatea bermatuko duen lehen sektore eraginkor bat izatea.

Nekazaritza-paisaia

- Erliebea

- Lurzoru mota

- Klima

Nekazaritza-paisaiaren giza elementuak

Lursailak

Nekazaritza-...

Nola Sailkatzen da Materia?

Unibotasunaren Arabera

Konposizioaren Arabera

Substantzia Puruak

Euskara gizartean: Bat-batekoaren arrakasta

Azken urteotan euskal kulturaren adierazpide batek arrakasta izan badu, hori bertsolaritza izan da. Luzaroan pentsatu izan da bertsolaritza Euskal Herrian soilik egiten zela.

Bertsozale Elkartea

Orain bertsolaritza ez da munduko inprobisazio mota bakarra; hainbat herrialdetan daude antzeko inprobisazio motak. Bertsolaritzak gauza bat du bere alde: oso kultura-adierazpide indartsua da. Indar horretan eragin handia du Bertsozale Elkarteak: bertsolariz eta bertsozalez osatutako kultura-elkartea da. Bertsolaritza, eta harekin batera euskara, sustatzeko, indartzeko eta hedatzeko egiten du lan. Elkarte horren erronka handienetakoa garai berrietara egokitzea eta jendearentzat erakargarri izatea izango da.

Ahozkotasuna

B- Merkatu azterketa

Merkatu azterketa gure lehia-esparrua izango den sektorea eta saldu nahi dugun produktuaren edo eman nahi dugun zerbitzuaren merkatua ezagutzen laguntzen digun tresna da.

Alderdi nagusiak:

• Ingurumenaren analisia: Egoera sozioekonomikoa eta biztanleria, baita indarrean dagoen legeria ere aztertzen ditu.
• Sektoreari buruzko alderdi orokorrak: Zer produktu eta zerbitzu osagarri nahiz ordezko eskaintzen diren aztertzen da.
• Bezero potentzialak: Merkatu honetan zehaztu behar da nor diren bezero potentzialak eta zenbateraino diren harkorrak.
• Lehiakideen analisia: Sustatzaileak zer lehiakide izango dituen jakin behar du: indarrak, ahuleziak, kokapena, ezaugarriak...

C- Marketing plana

Azterketa ekonomiko-finantzarioan jasotako fakturazioa...