Fresaketa-eragiketen hiru mugimendu nagusiak

• Ebaketa-higidura: Fresak bere ardatzaren inguruan biratzean egiten duen mugimendua da.
• Aitzinamendu-higidura: Piezaren mugimendu horizontalak sortzen duen higidura da.
• Sartze-higidura: Fresaren edo piezaren mugimendu bertikalak sortzen duen higidura da.

Fresatzeko makinen sailkapena

Ardatz nagusiaren posizioaren arabera:

1. Horizontala
2. Bertikala
3. Unibertsala

Iraganaldia egiteko moduaren arabera:

1. Kontsola-fresatzailea
2. Bankadadun fresatzailea

Makinaren osagaien deskribapena

• Gorputza: Egitura zurrunak dira eta esfortzu handiak jasan ditzakete. Barrualdean abiarazteko motorra, koipeztaketa eta hozte-sistemen mekanismo gehienak daude.
• Zubia: Lunetaren euskarria da. Lunetak ardatz fresa-etxeari eusten dio mutur libretik.

Gaia: Gorputz Adierazpena eta Komunikazioa

Sarrera

Gorputz adierazpena Heziketa Fisikoaren eta Hezkuntza Artistikoaren arteko lotura da, emozioak adierazteko eta komunikatzeko tresna ezinbestekoa eskolan.

• Ekintzak: dantza, mimoa, adierazpen dramatikoa, jolas sinbolikoa, ipuin motorrak, tai-chia, masajea eta erlaxazioa.
• Sailkapena: Zaila da sailkatzea (Bergé, 1979; Schinca, 2010; Miranda, 1990; Pastor Pradillo, 1994; Contreras Jordán, 1998; Zagalaz, 2001).

Ideologia

1968ko "Maiatza frantsesa" mugimenduak gorputzaren ikuspegi berria ekarri zuen:

• Sexu askea.
• Keinu-komunikazioa.
• Lagunen arteko komunikazioa.
• Gorputzaz gozatzea eta ondo sentitzea.
• Elkarrizketa norberaren gorputzarekin.

Testuinguru pedagogikoa

XX. mendean hainbat korrontek eragin zuten:

• Antzerkia:

Komunikazio elementuak

Komunikazio elementuak

• Igorlea: nork?
• Hartzailea: nori?
• Mezua: zer?
• Kanala: zeren bidez?
• Kodea: nola?
• Testuingurua: noiz? Non? Norekin? Zertaz?

Hizkuntzaren funtzioak

• Adierazkorra: helburua sentimenduak azaltzea; adibidez: "Hau da eguraldi zoragarria!"
• Eragilea: agindu-, harridura- eta galdera-perpausak dira nagusi; adibidez: "Har ezazu atseden oporretan, bestela leher egin behar duzu!"
• Erreferentziala: testuinguruari buruzko informazioa ematea du helburu; adibidez: "Atzo euria egin zuen."
• Fatikoa: kanalak funtzionatzen duen ziurtatzea; adibidez: "Iñaki, entzuten nauzu? Bai?"
• Poetikoa: mezua estetikoki landuz aurkeztea du helburu, literatur baliabideak erabiliz; adibidez: "Bizitza heldu da eta zure begiak ditut …"
• Metalinguistikoa:

Agiri bilketa

Agiri bilketa: Edozein eratako agirietan errealitateaz dagoen jakintza-alor orotako informazioa eskuratzea.

Motak

• Agiri idatzia: prentsan argitaratutakoak, literarioak, pertsonalak (egunkaria, gutuna...)
• Agiri estatistikoak edo zenbakizkoak: erroldak, inkestak...
• Objektu-agiriak: gizakiak egindako hainbat lan tekniko eta artistiko (pinturak, hondakin arkeologikoak...)

Faseak

Datuen lokalizazioa eta eskuragarritasuna

Lokalizazioa: Azterketa jakin baterako behar diren agiriak aurkitzea. Komeni da informazio-kantitatea neurrizkoa izatea.

Dokumentazioaren azterketa

Agirien azterketak hobetu egiten du, zalantzarik gabe, ikertzen ari den gaiaren alderdi guztiei buruzko ezagutza.

Bizi-historiaren helburuak

• Norbaiten esperientzia biografikoa ulertzeko:

1. Zatikiak eta hamartarrak

Ordenagailu baten prezioa %35 igo da: Hasierako prezioa × 1,35 = Amaierako prezioa.

Ordenagailu baten prezioa %135 igo da: Hasierako prezioa × 2,35 = Amaierako prezioa.

• Kontu korronte batetik 3/8 atera da. Geratu denaren 7/10. Oraingo saldoa 1893 €-koa da.
• Kalkulua: 5/8 × 7/10 = 35/80 = 7/16.
• 7/16 + 3/8 = 13/16 → 3/16 = 1893 € → 1893 × 16 / 3 = 10096 € hasieran.

Ordenatu txikienetik handienera

3,5 eta -1,3333...

2. Berreketak, erroak eta zenbakiak

Berreketen propietateak

• a⁰ = 1
• a² · a³ = a⁵; 7⁵ : 7³ = 7²
• 8² · 3² = 24²; (8 · 3)² = 24²
• (a³)² = a⁶

Erroak

• Erro bikoitia: Barrukoa positiboa bada, emaitza ± da. Barrukoa negatiboa bada, ez du emaitzarik.
• Erro bakoitia: Barrukoa positiboa bada, emaitza positiboa da. Barrukoa

Dokumentu honek Espainiako eta Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) migrazio mugimendu nagusiak aztertzen ditu, XIX. mendetik gaur egun arteko bilakaera historikoa eta joera nagusiak nabarmenduz.

Espainiako Kanpo Migrazioa (XIX. mendea - 1975)

XIX. mendetik 1975era arte, Espainia emigranteen herrialdea izan zen. Migrazio horiek batez ere Latinoamerikara, Europara, Kanadara eta Australiara zuzendu ziren. Bi aldi nagusi eta bi krisialdi bereiz daitezke:

Latinoamerikako Migrazioa: Aldiak eta Krisialdiak

XIX. mende erdialdetik 1914ra: Loraldia

• Latinoamerikako herrialdeek emigranteak behar zituzten azpiegiturak eraiki eta baliabideak ustiatzeko. Espainiar asko joan ziren.
• Emigrazioari jatorrizko oztopoak kendu zitzaizkion, nekazaritza atzerapenaren aurrean

Amerikako Iraultza

Amerikako Iraultza Ingalaterra Berriko kolonoen eta Britainia Handiaren arteko gatazka izan zen, kolonoek independentzia lortzean amaitu zena. Britainia Handikoek manufakturak saltzen zizkieten kolonoei, eta kolonoek lehengaiak saltzen zizkieten, baina metropoliek kolonoei industria sortzen oztopatzen zieten.

Amerikako Iraultzaren Kausak

• Kolonoek ez zituzten zergak ordaintzen.
• Ez zuten ordezkaririk parlamentuan.
• Britainia Handiak zergak kobratu nahi zituen.

Amerikako Iraultzaren Legatua

3 botereak banatuta zeuden:

• Botere betearazlea: Presidentea.
• Botere legegilea: Kongresua.
• Botere judiziala: Auzitegi Gorena.

Frantziako Iraultza

Frantziako Egoera, Iraultza Aurretik

• Estamentuzko gizartea zegoen.
• Krisi ekonomikoa zegoen, uzta txarra zegoelako

Gizarte Hitzarmenaren Teoriak

1. Thomas Hobbes (1588-1679): Hitzarmen Menpekoa

• Ikuspegi ezkorra: Izakia berez bortitza eta berekoia da.
• 1651ko Leviathan obra: Gizabanakoek hainbat askatasun eta eskubideri uko egin behar diete beraien gainetik dagoen gobernu-erakundeari boterea emateko.
• Gobernu-erakunde honi "Leviathan Handia" deitzen dio.
• Zeregina: Gizabanakoei segurtasuna ematea.

Hobbesek dio estatu buruek botere absolutua dutela. Zenbat eta botere gehiago utzi gobernuaren esku, orduan eta hobeto gauzatuko du bere zeregina.

2. John Locke (1632-1704): Hitzarmen Liberala

Filosofo britainiar enpirista da (esperientzian oinarritzen da egia ezagutzeko). Gizaki guztiak jatorriz izaera askea, burujabea eta berdina dute. Jatorrizko eskubide batzuk ditugu:...

Gremioak: Erdi Aroko Eskulangintzaren Antolaketa

XII. mendetik aurrera, lanbide bera zuten eskulangile guztiak elkartu eta gremioak eratu zituzten. Gremio bakoitzak estatutu bat egiten zuen, eta lanbide bakoitzeko kide guztiek egin behar zuten estatutuaren zina. Estatutuetan lanbidearen arauak eta elkartekideen eskubideak eta betebeharrak zehazten ziren.

Gremioen Funtzioak eta Kontrola

Gremioek ekoizpena kontrolatzen zuten. Hainbat arlo kudeatzen zituzten:

• Salgaiak egiteko beharrezkoak ziren lehengaiak banatzen zituzten.
• Langile kopurua eta produktuen kalitatea kontrolatzen zituzten.
• Prezioak finkatzen zituzten.

Gremioen Gizarte Laguntza

Lanbideko kideei eta haien familiei ere laguntzen zieten. Kideek kuota batzuk ordaintzen zituzten, eta diru horri...

Giza Digestio eta Arnas Aparatuak

Giza gorputzaren funtzionamendurako ezinbestekoak diren bi sistema nagusi aztertuko ditugu jarraian: digestio-aparatua eta arnas-aparatua. Biek ala biek elikagaiak prozesatu eta energia lortzeko, eta oxigenoa hartu eta karbono dioxidoa kanporatzeko funtsezko zeregina dute.

Digestio-aparatua

Digestio-aparatua elikagaiak digeritu eta mantenugaiak xurgatzeaz arduratzen den organo-multzoa da. Hona hemen bere osagai nagusiak eta funtzioak:

Hestegorria

Faringea eta urdaila lotzen dituen hodi gihartsua da. Hestegorriaren pareten mugimenduari esker, janaria urdailera iristen da.

Urdaila

Digestio-hodiaren zabalgunea da. Urdailaren sarrerari kardia esaten zaio, eta irteerari, berriz, piloroa. Urdailean, elikagaiak digeritzen...