XVIII. mendeko nekazaritza hedapena

XVIII. mendean, nekazariek elikagai gehiago ekoizteko beharra zuten, eta horrek aldaketa ekonomikoak eragin zituen lehen sektorean. Hainbat hobekuntza eman ziren:

• Nekazaritza teknikak hobetu ziren: makina berriak eta ongarriak erabiltzen hasi ziren.
• Abeltzaintza hobetu zen: hortik aurrera, okela ez zen aberatsentzako bakarrik izan.
• Nekazaritza egiturak aldatu ziren: herri lurrak pribatizatu zituzten.

Ondorioak:

• Ekoizpenak gora egin zuen.
• Teknologia eta makina berriak erabiltzean, eskulan soberakinak sortu ziren, eta nekazari askok hirietara emigratu behar izan zuten.

Pentsamolde berria

Gizartean eta ekonomian, liberalismo ekonomikoaren ideologia hedatu zen. Ekonomia hazkundea ekimen pribatuak eragiten zuela zioen...

Estamentuzko gizartea:Antzinako erregimenaren gizarte antolakea non inmobilismo bertikala eta gizarte 2 zatitan zeuden, Pribilegiatuek eta ez pribilegiatuek. Klase gizartea: Aberaztasunen arabera banatzen zituen gizarte antolaketa eta goi erdi eta behe klasean banatzen ziren industria iraultza eta gero sortu zen gizarte antolaketa. Sindikatua:bere interesak defendatzeko sortutako langile elkarteak. Sozialismoa:Industria

iraultzaren garaiak langileei boterea ematea eta kapitalismoa suntsitzea helburua zen ideologi politikoa da.

Nukleoa zelula eukariotaren osagai handiena da.

 Informazio genetikoa gordetzen du DNA eta zelularen funtzioak kontrolatu eta arduratzen da.

Nukleoaren egitura:

-Mintz nuklearra: Bi mintzez osatuta, bi mintzetan nukleo-poroak daude substantzia trukea egiteko

-Nukleoplasma: Nukleoaren barne-ingurunea urstua da.

-Kromatina: Histona deritzen proteina batzuez osatutako materiala da.

 Kromosomak eratzen dituzte molekula bakarra du, lineala eta oso luzea. Zelularen kromosoma kopurua eta kromatinazko harizpi kopurua berdinak dira.

-Nukleoloa: korpuskulu biribila mintzik gabea. Funtzio nagusia erribosomak eratzea da. Zelula batek nukleolo bat edo gehiago izan daitezke.

Eredu Atomiko-Molekularra eta Erreakzio Kimikoak

Eredu atomiko-molekularra: Erreakzio kimiko baten hasieran, atomoen arteko loturak (ionikoak, kobalenteak zein metalikoak) apurtu egiten dira. Ondorioz, erreaktiboak desagertu egiten dira, nahiz eta osatzen zituzten atomoak bertan geratzen diren. Erreakzioaren ondoren, atomoen artean lehengoak ez bezalako beste lotura batzuk sortzen dira, substantzia berriak (produktuak deiturikoak) eratuz (baina atomoak berdinak dira).

Talken Eredua

Talken eredua: Molekulak etengabe mugitzen ari direla kontuan hartuta, aldaketa kimikoak osagai kimikoen arteko talken bidez gertatzen direla esaten da. Hala ere, talka guztiek ez dituzte erreakzioak sortzen; hiru baldintza bete behar dira:

1. Molekula egokien arteko talka

Antzinako Egipto: Zibilizazioaren Sarrera

Duela 5.000 urte baino gehiago, Afrikako ipar-ekialdean, Historiako zibilizazio garrantzitsuenetako bat sortu zen. Egiptoar inperioa oso handia zen, baina biztanleak Nilo ibaiaren ertzetako lur-zerrenda estu batean biltzen ziren.

Lur Beltzak eta Lur Gorriak

Egiptoarrek "lur beltzak" esaten zioten zerrenda horri, Nilo ibaiko urek eremu horretan lokatz iluna eta oso emankorra uzten zutelako. Lur beltzez gain, "lur gorriak" zeuden, hau da, basamortuak.

Lur gorriak bi arrazoirengatik ziren garrantzitsuak:

• Ondoko herrialdeetako inbasioen aurkako babes naturala izateagatik.
• Eraikuntzarako metal preziatuak eta harria erauzten zirelako handik.

Faraoiaren Agintea eta Dinastiak

Antzinako Egiptoren jatorria K.a. 3100....

Bigarren mailako segidak

1- Ekosistema heldu batek aldaketa handiak jasan ditzake, bai hondamendi naturalen eraginez (suak, uholdeak...), bai giza jardueren eraginez (basoak botatzea, euri azidoa...).

2- Ekosistema heldugabe bihurtzen da.

3- Apurka-apurka berriro antolatzen hasten da.

4- Berreskuratzen ari diren espezieen ordez, beste batzuk agertzen dira, eta harreman konplexuagoak sortzen dira.

5- Askotan, klimax komunitate bihurtzen dira berriro, baina hondamendia oso bortitza izan bada, posible da ekosistema ez berreskuratzea eta basamortu bat agertzea.

Karbonoaren zikloa

1- Karbono-depositu nagusia atmosfera da. Uretan kantitate txikiak daude disolbaturik.

2- Fotosintesia egiten duten organismoek atmosferan dagoen karbono dioxidoa (CO₂) finkatzen...

Nukleoa: ADNari loa tutako proteina metaketa bat da, eta bertan sortzen da ARNak.

Adn: Informazio genetikoa biltzen duen molekula da.

Zatiketa zelularrarik gertatzen ez denean, ADNak zuntz laxo luzeen forma izaten du; hori kromatina deritzo. Zatiketa zelularra gauzatuatzen denan lehenbizi bikoiztu egiten da ADNa eta gero kromosomak eratu arte kondentsatu egiten da.

Nukleo bilkina: babesten eta bereizten du nujleoaren edukia.

MIntz bikoitz batek osatzen du, eta gune jakin butzuetan nukleoaren poroak deritzen kanal batzuk ditu.

Kromosomak: ADNzatiketa zelularra hasi baino lehen bikoizten dela.

Bikoiztearen ondorioz sortutako kopietako vbakoitza da. Zatiketa zelularra hasten denean bi kromatido berdin ditu kromosoma batek. kromatida ahizpak zentromeroa_...

1. gaia: Historiaurrea

Zer da historiaurrea?

Historiaurrea lehen hominidoak agertu zirenetik (duela bost milioi urte) idazkera asmatu zenera arte (duela 5.000 urte inguru) igarotako aldia da.

Historiaurreari buruz dakizkigun gauzak arkeologiari esker ateratakoak baino ez dira, historiaurreko gizakiek ez baitziguten utzi inolako agiri idatzirik.

Aztarna arkeologikoak aurkitu eta horien azterketak egin ahala, ondorio berriak ateratzen dira.

Zer da hominizazio prozesua?

Gizakiok hominizazioaren emaitza gara. Eboluzio prozesu luze horren bidez, beste primate batzuengandik bereizten gaituzten ezaugarriak hartzen joan ginen. Eboluzio horretan gertatutako eraldaketa fisiko nagusiak honako hauek izan dira:

• Gizakia hankabikoa bihurtzea.
• Eskuak beste hainbat