Komunikazio elementuak eta hizkuntzaren funtzioak

Laburpena

Dokumentu honek komunikazio prozesuaren osagaiak (igorlea, hartzailea, mezua, kanala, kodea eta testuingurua) eta hizkuntzaren sei funtzioak azaltzen ditu, adibideekin. Gainera, testuaren egokitasuna, koherentzia eta kohesioa aztertzen ditu, kohesio-elementuak (errepikapena, elipsia, ordezkapena eta lotura-hitzak) barne. Ikasleak komunikazio-eredua eta testu baten ezaugarriak ulertzen ikasiko du.

Funtsezko puntuak

Komunikazio elementuak: igorlea, hartzailea, mezua, kanala, kodea eta testuingurua.
Hizkuntzaren sei funtzioak: adierazkorra, eragilea, erreferentziala, fatikoa, poetikoa eta metalinguistikoa.
Testuaren egokitasunak igorle-hartzaileen arteko harremana, erregistroa, asmo komunikatiboa eta kanala hartzen ditu kontuan.
Koherentzia: ideia nagusia eta ideia lotuak hurrenkera egokian aurkeztea.
Kohesio-elementuak: errepikapena, elipsia, ordezkapena eta lotura-hitzak (proposizioak, lokailuak eta antolatzaileak).

Frogatu zeure burua

Komunikazio elementuak

Komunikazio elementuak

Igorlea: nork?
Hartzailea: nori?
Mezua: zer?
Kanala: zeren bidez?
Kodea: nola?
Testuingurua: noiz? Non? Norekin? Zertaz?

Hizkuntzaren funtzioak

Adierazkorra: helburua sentimenduak azaltzea; adibidez: "Hau da eguraldi zoragarria!"
Eragilea: agindu-, harridura- eta galdera-perpausak dira nagusi; adibidez: "Har ezazu atseden oporretan, bestela leher egin behar duzu!"
Erreferentziala: testuinguruari buruzko informazioa ematea du helburu; adibidez: "Atzo euria egin zuen."
Fatikoa: kanalak funtzionatzen duen ziurtatzea; adibidez: "Iñaki, entzuten nauzu? Bai?"
Poetikoa: mezua estetikoki landuz aurkeztea du helburu, literatur baliabideak erabiliz; adibidez: "Bizitza heldu da eta zure begiak ditut …"
Metalinguistikoa: kodeari edo hizkuntzari buruzko azalpenak ematea du helburu; adibidez: "Astean buruan denok joan ginen."

Testuaren ezaugarriak

Egokitasuna

Igorle-hartzaileen arteko harreman mota: lagunak ala ezezagunak direla.
Hartzailearen hizkuntza, dialektoa, hizkuntza-maila (erregistroa) eta kultura.
Asmo komunikatiboa: mezua zertarako igortzen den.
Erabiliko den kanala: ahozko testuek eta idatzizkoek une oro kontuan hartzen dituzte bereizgarriak.

Koherentzia

Testua idaztean, aukeratutako ideiak hurrenkera edo segida egokian aurkeztea funtsezkoa da ulertzeko. Horrez gain, testuak ideia nagusi bat izan behar du, eta ideia horrekin lotzen diren beste ideia batzuk ere. Horretan datza koherentzia.

Kohesioa

Ideien, proposizioen edo perpausoen eta paragrafoen arteko lotura nola den ikusteko, kohesio-elementuak erabili behar dira:

Errepikapena: estilo aldetik irakurketa moteltzen badu ere, batzuetan hitzak errepikatuz lortzen da mezuaren argitasun handiena.
Elipsia: hitza behin eta berriro ez errepikatzeko, isildu egin daiteke aditz laguntzaile eta puntuazio-ikurrekin; beraz, estilo-baliabidea da, baina ez dago literatur testuetara mugatuta.
Ordezkapena: errepikapena saihesteko, sinonimo, hiperonimo edo hiponimoen hitzak erabiltzea da.
Lotura-hitzak: ideien artean loturak bermatzeko, lau eratako lotura-hitzak daude: proposizioak (juntagailuak eta menderagailuak), lokailuak eta antolatzaileak.

Ohiko galderak

Zer dira komunikazio elementuak?

Igorlea, hartzailea, mezua, kanala, kodea eta testuingurua dira. Galderei erantzuten diete: nork, nori, zer, zeren bidez, nola eta noiz/non/norekin/zertaz.

Zein dira hizkuntzaren funtzioak?

Adierazkorra, eragilea, erreferentziala, fatikoa, poetikoa eta metalinguistikoa. Bakoitzak helburu desberdina du, esaterako sentimenduak azaltzea edo kanala funtzionatzen duela ziurtatzea.

Zer da kohesioa?

Ideien, proposizioen eta paragrafoen arteko lotura nola den adierazten duten elementuak dira. Errepikapena, elipsia, ordezkapena eta lotura-hitzak dira horien adibideak.