DBH mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Gizarte Segurantza:

Sistema publikoa da, estatuak bere aplikazio esparruan dauden pertsonei babesa ematen die zailtasun egoeretan, diru laguntza eta prestazio ekonomikoen bidez, behar egoerak gainditzeko.

Ezaugarriak:

• Publikoa
• Derrigorrezkoa
• Ongizate estatuaren zutabea
• Konstituzioak eta legeek bermatua
• Elkartasun printzipioetan oinarritua

Egitura:

Araubide orokorra:

Araubide berezietan sartuta ez dauden beste kontratuko langileak hartzen ditu.

Araubide bereziak:

Langile autonomoak (LAB), ikatz meatzaritza, itsas langileak, funtzionarioak, ikasleen araubideak.

Betebeharrak:

Enpresa:

• Enpresa inskribatu
• Langileen afiliazioa
• Alta
• Baja
• Kotizazioa

Langilea:

• Kotizazioa
• Datu bilketa

Langile autonomoa:

• Afiliazioaren berri ematea
• Alta
• Baja
• Datu bilketa
• Aukeratutako kotizazioa araubide

Uniformetasinaren arabera: Heterogeneoa: Osagaiak begi hutsez beraizten dira: granitoa, ura, olioa... Homogeneoa: Osagaiak ezin dira begi hutsez bereiztu: Urrea, ur purua... Konposizioaren arabera: Substantzia puruak (Konstantea du): Ezin da beste substantzia simpleagoetan bereizi prozesu fisikoen bidez. Bi mota substantzia puru: Elementuak: Oxigenia eta. Konposatuak: H2O. Nahasteak (Konposisio aldakorra du): Beste sibstantzia simplegoetan bereiz daiteke prosesu fisikoen bidez. Bi mota: nahaste heterogeneoak: ura eta harea eta nahaste homogeneoak edo disolusioak: Ura eta azukrea. Substantziapuruak: Substantzia puruak kinposizio kimiko konstantea du eta propietate fisiko jakin batzuk ditu. - Partikula berdinez osatuta daude - Konposisio finkoa...

Komunikazioa: Definizioa eta Garrantzia

Komunikazioa oinarrizko gaitasuna da, prozesu bat jarraituz gauzatzen dena. Horrela, mezua bidaltzen duenak hartzen duenarekin harremanetan jartzen da, helburu jakin bat lortzeko.

Komunikazio Prozesuaren Elementuak

• Igorlea: Mezua transmititzen duena.
• Hartzailea: Mezua jasotzen duena.
• Mezua: Transmititu edo jasotzen den ideia, informazio edo sentimendu multzoa.
• Kanala: Mezua helarazteko erabiltzen den bide fisiko edo birtuala.
• Kodea: Mezua osatzen duten zeinuak eta arauak, igorleak eta hartzaileak partekatzen dituztenak (adibidez, hizkuntza, keinuak).
• Testuingurua: Komunikazioa gertatzen den egoera espezifikoa (lekua, unea, harreman mota), mezuaren interpretazioan eragina duena.
• Feedbacka (Atzeraelikadura): Hartzaileak

Digestio Aparatua

Digestio-aparatuak elikagaiak eraldatu eta substantzia soilagoak sortzen ditu, zelulek xurga eta erabil ditzaten. Halaber, digeritu gabeko ondakinak kanporatu egiten ditu digestio aparatuak.

Digestio Funtzioak

Xurgapena: digestioan lortutako mantenugaiek digestio-hodiaren pareta zeharkatzen dute; hala, gorputzeko atal guztietara iristen dira, odol-hodietan zehar. Egestioa: digeritu gabeko substantziak edo elikagaien substantzia ez-baliagarriak kanporatu egiten dira. Digestio-funtzioei esker, elikagaiak digestio-hodian zehar pasatzean eraldatu egiten dira, eta mantenugaiak eratzen. Hala, zeluletara eramaten dira mantenugaiak, haiek erabili ditzaten.

Ahoratzea eta Digestioa

Mastekatzea: hortzen eraginez elikagaiak txikitu egiten...

IRAITZ-APARATUA:

odolean metatzen diren hondakin zelularrak kanporatzeaz arduratzen da.

EGITURAK:

• Giltzurrunak: odolean dauden molekula toxikoak iragazi eta gernuaren bidez kanporatzen dira.
• Birikak: CO2 zelularra kanporatzen dute.
• Gibela: zeluletako hainbat hondakin(medikamentua ere) behazunez bildu eta digestio aparatura kanporatzen ditu.
• Izerdi-guruinak: larruazakean dauden guruin horiek kanporatzen dute. Izerdia gernuaren konpozisioa du, baina diluituagoa.

GERNU-APARATUAREN ORGANOAK:

• Giltzurrunak: bakoitzak 12cm luzera eta babarrun itxurakoa da. Giltzurrun-arteria bana iristen da, honakinak dituen odola eramaten duena, eta giltzurrun-zaina bana irteten da odol garbiarekin. Giltzurrunek odola iragazi eta garbitzen dute, Ondorioz, hondakin-likidoa

FONEMA: Ahoskatu aurretik soinuez dugun irudi abstraktu eta mentalari deritzo fonema. Fonemak soinu idealak dira, hizkuntza mailakoak. Esanahirik ez badute ere, hitzen esanahia aldatzeko gaitasuna dute. Adibidez: Hala, urde eta urte. Euskarak 29 fonema ditu.

Sarrera eta Testuingurua

Testu-mota: Juridikoa (Estatuko Lege Organikoa)
Izaera: Politikoa
Egilea: Euskal Kontseilu Nagusiak egindako proiektua, Suárezen Gobernuarekin negoziatu ondoren. Behin betiko testua Gorte Nagusiek (egile kolektiboa) onartu zuten.
Data: 1979ko abenduaren 18a (Madrilgo Gorteetan onartua)

Kronologia eta Negoziazio Prozesua

1978ko urtarrilean, Euskal Kontseilu Nagusiak Estatutu-proiektua egiteko parlamentu-biltzarra antolatu zuen. Abenduaren 29an, Estatutuaren testua Gernikan aurkeztu eta ondoren Gorteetara eraman zen tramitatzeko. Hurrengo hilabeteetan, negoziazio-prozesu bati ekin zitzaion, Suárezek berak parte hartu zuelarik. Euskal parlamentarien ordezkaritzarekin jarrerak hurbildu, eta akordio batera iritsi ondoren,...

• Josirik: Hariaren eta jostorratzaren bitartez, batu, lotu, elkartu.
• Goralpenak: Oka egiteko gogoa.
• Duda-muda: Duda, zalantza.
• Ikasi: Ezaguera multzo batez jabetu.
• Eiki: Egiazki.
• Isuri: Dagoen ontzia irauliz edo makurtuz (isurkari bat) erorarazi edo jarioarazi.
• Prolemaren: Bizitzeko bere soldata besterik ez duen pertsona.
• Ihardetsi: Erantzun.
• Auzi: Epaile batek erabaki behar duen arazo eztabaidatua.
• Mesedegarri: Onuragarria.
• Mardulena: Betea, lodia, baina sendoa, indartsua eta osasuntsua.
• Gizena: Gantza eta haragi ugari duena.
• Totelka: Mintzatzeko zailtasunak dituen pertsona, zenbait silaba errepikatuz hitz egiten duena.
• Barka: Barkamena eskatu.
• Goganbeharrik: Susmoa.
• Izterran: Zangoaren edo hankaren zatia.
• Tarrapataka: Presaka, lasterka.
• Bibotean: Goiko ezpainaren

1. Ekosistemen Egitura

Ekologia: organismoek elkarren artean eta beren ingurunearekin dituzten harremanak ikertzen dituen zientzia da. Ekologiak ekosistemak ikertzen ditu.

1.1. Ekosistemaren Osagaiak

1.1.1. Biotopoa

Osagai abiotikoa da, ekosistema baten toki eta propietate fisiko-kimikoek osatzen dute.

1.1.2. Biozenosia

Ekosistemaren osagai biotikoa da. Toki jakin batean bizi diren izaki bizidunen eta haien arteko harremanen multzoa da.

1.2. Ekosistemen Tamaina eta Mugak

Ekosistemak tamaina askotakoak izan daitezke. Ekosistemen mugak ekotonoak dira, trantsizio-guneak, non biotopoen eta komunitateen ezaugarriak aldatzen diren.

1.3. Ekosistemen Sailkapena

• Uretakoak: Itsasokoak edo ur gezakoak, eta bakoitzak bere biotopoa eta biozenosia ditu.
• Lehorrekoak:

Aldaketa Fisikoak

Nesken kasuan, umetokia eta bulba dituzte, eta mutilen kasuan, barrabilak eta zakila. Horri karaktere sexual primarioak deitzen zaio.

Bi sexuen arteko desberdintasunak aldaketa fisiko horiei karaktere sexual sekundarioak deitzen zaie.

Obuluak

Tamaina handiko zelula geldiak dira. Nukleoak amaren herentziazko informazioa du eta zitoplasman erreserba gai bat dago, biteloan, enbrioia habiesten duen zelulazko koroa dago.

Ziklo Obarikoa eta Ziklo Menstruala

Folikuluak oso azkar garatzen dira. Folikulua ireki, eta obulua sabelaldeko barrunbean askatzen da. Fallopioren tronpetan igarotzen da. Folikuluaren gainerakoa bihurtu eta endekatzen da, desagertu arte. Odol kapilarrak haustean, menstruazioa gertatzen da, 3 edo 6 egun irauten du. Endometrioa...