Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Neoklasizismoa: Arkitektura

Eredu klasikoak berriztea. Greziako eta Erromako tenpluen eredua jarraitzen dute.

• Ezaugarri nagusiak: Neurriak, proportzioak, oreka eta horizontaltasuna.
• Elizak: Lehenengo tenpluak (Grezia-Erroma).
• Eraikuntza berriak: Parlamentuak, museoak, ospitaleak... beti eredu klasikoetan oinarrituta.
• Oinplanoak: Erregularrak eta zentralizatuak.
• Argitasun handiko eraikinak.
• Materialak: Marmola eta harlandua.
• Dekorazioa: Neoklasizismoaren eraikinek eskulturak izaten dituzte, bai barruan bai kanpoan.

Eragina eta adibideak

Europa osoan izan zuen eragina:

• Frantzian: La Madeleine eliza.
• Ingalaterran: Museo Britanikoa.
• Alemanian: Brandenburgoko atea.
• Espainian: Prado Museoa.
• Euskal Herrian: Bilboko Plaza Berria, Donostiako Konstituzio plaza eta

Gure Jakintzaren Historia

Gure Jakintzaren Historia kontakizunak asmatu zituzten, eta horien bidez kontatzen zizkieten lagun edo bizikideei egindako aurkikuntzak, fantasiak, usteak eta aieruak. Ahozko kontakizun horiek narrazio idatziak izango ziren gero; beraz, esan daiteke, gure historiako lehenengo jakintza-mota literatura izan zela.

Antzinako grekoen artetik Homero eta Hesiodo izan ziren ahozko kontakizun gehienak bildu eta idatziz jarri zituztenak, bai poema epikoetan, bai narrazioetan. Mito zeritzen kontakizun horiei.

Jakintza Mitikoa

JAKINTZA MITIKOA: mitoak izan ziren gure kulturan sortu ziren errealitatearen lehenengo azalpenak. Narrazio miragarriak ziren, denbora historikotik kanpo gertatzen zirenak; pertsonaia jainkozkoak edo heroikoak...

Virgilio: Erromako poeta gorena

Virgilio Mantuako herrixka batean jaio zen eta bere garaiko idazlerik gailenena bilakatu zen. Bere lan nagusien artean Bukolikak eta Georgikak daude. Geroago, Eneida idatzi zuen, baina hil baino lehen amaitzeko astirik ez zuenez, bere lagunek obra argitaratu zuten, bertso batzuekin osatuz.

Eneida: Obra epiko nagusia

Erromako obra epiko garrantzitsuena da; 12 liburuz eta 6.000 bertsoz osatua dago. Homeroren pausoak jarraitzen ditu:

• Lehen zatia Odisearekin konpara daiteke.
• Bigarren zatia Iliadarekin.

Lehen atalean Troiatik Italiarako bidaia kontatzen da; bigarrenean, Eneasek Italian izandako borrokak abesten ditu. Virgiliok, Mezenas eta Augustoren eraginpean, Erromaren goraipena eta jatorri mitologikoa lotu zituen, bide...

Testu publikoa dugu, eduki politikoa duen saiakera baten zatia delako. XX. mendeko hasieran Joaquín Costak egindako testua dugu. Joaquín Costa aragoiarra zuzenbidean doktore, notario eta abokatu izan zen, baita idazle, politikari, historialari ere. XIX. mendeko mugimendu intelektualen burua izan zen.

Joaquín Costa eta Berrezarkuntza

"Oligarkia eta Kazikismoa" idazkiaren bidez, Cánovasek antolatutako Berrezarkuntza sistema birsortzea izan zen bere helburua. Testu honetan, hauteskunde praktikei buruzko kritika zorrotza egiten du. Errestaurazioaren sistema politikoa gutxiesteko eta salatzeko asmoarekin, baina barneko erreforma baten bidez.

Oligarkia eta Kazikismoa: Sistema Politikoaren Kritika

Testuan argi eta garbi deskribatzen du sistema politikoaren...

1. Magnetismoa

Imana burdinazko objektuak bortizki erakartzeko gai den gorputza da. Bi polo bereizten dira (I eta H poloak). Mota berekoek elkar aldaratzen dute eta kontrakoek erakartzen dute. Ipar poloa Lurraren ipar geografikorantz orientatzen da. Poloak ezin dira banandu.

1.1. Magnetismoaren iturriak

Imanen propietate orokorrak:

• Burdina, kobaltoa, nikela edo metal horien aleazioak ere bihur daitezke iman artifizial. Eta, hain zuzen ere, horiexek dira normalean erabiltzen ditugunak.
• Mota bereko poloak elkar aldaratzen dute eta aurkako motakoek elkar erakartzen dute.
• Iman beraren bi poloak, desberdinak izan arren, ezin dira banandu. Iman bat erditik apurtuz gero, ez ditugu ipar polo bat eta hego polo banandurik lortzen, bi iman txikiago baizik,

Enpresen finantzaketa motak

Enpresen finantzaketa bi bide nagusiren bidez egin daiteke:

• Finantzaketa propioa (autofinantzaketa): Jabeen ekarpenak eta erreserbak.
• Besteren baliabideen bidezko finantzaketa: Merkataritza kreditua, maileguak, kredituak, jesapenak eta funts espontaneoak.

Finantza-bitartekariak

• Finantza-bitartekari bankarioak: Banku pribatuak eta aurrezki kutxak dira.
• Finantza-bitartekari ez-bankarioak: Aseguru-etxeak eta leasing enpresak.

Finantza-zerbitzu espezializatuak

• Leasing enpresa: Enpresa batek kapital-ondasun jakin bat baliatzen du alokairu moduan, horren truke aldizkako kuota bat ordainduz.
• Factoring enpresa: Kobratzeko dauden eskubideak (fakturak, kanbio-letrak) saltzen zaizkio faktore deritzon enpresa bati.

Dibisen truke-sistemak

• Flotazio

Teoria politikoa: Gizatasuna eta erregimen politikoak

Aristotelesek gizartea ondo antolatzeko kezka zuen. Estagirakoak sistema politiko ezberdinen inguruko azterketa burutu zuen, eta antolaketa politikoari buruz hainbat ikuspuntu utzi zizkigun:

1. Gizakia animalia politikoa da (*Zoon Politikon*)

   Gizakiak aurrera egiteko, bizirauteko alegia, besteekin batera elkarlanean aritu behar du. Superbibentzia eta garapena besteekin egiten den bidea da Aristotelesentzat; kooperazio eta solidaritate printzipioak ezinbestekoak dira gizarte gisa aurrera egiteko.

   Gizarte antolaketaren egitura

   Gizarte antolaketaren egitura natural eta, era berean, sinpleena familia da. Bertan, hainbat balio ikasi eta praktikatzen dira. Ondoren, auzoa dugu: beste familia, pertsona