Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Erlijioaren funtzioa gizartean

Erlijioak historian zehar gizartean funtzio garrantzitsua bete du. Gizakiak betidanik galdetu izan du zergatik existitzen den sufrimendua, zein den bizitzaren zentzua edo zer gertatzen den heriotzaren ondoren. Horregatik, erlijioak erantzun sinboliko eta moralak eskaini ditu, baina, aldi berean, kritika ugari ere jaso ditu.

Erlijioaren alderdi positiboak

• Zentzua: Sufrimendua, heriotza edo bizitzaren helburua ulertzen laguntzen du.
• Komunitatea: Errituen, sinboloen eta sinesmen partekatuen bidez pertsonak elkartzen ditu.
• Morala: Ongia eta gaizkia bereizteko irizpideak eskaintzen ditu.

Erlijioaren kritika: Marx eta alienazioa

Marxek erlijioa kritikatu zuen, alienazioaren adierazpena dela argudiatuz: gizakiak bere indarra...

Euskarazko Esaera Zaharrak eta Esamoldeak

Maitasuna eta Beldurra lotutako esamoldeak

• Mamiak urturik dago: Maitasuna.
• Itzala sartu zaio: Beldurra.
• Amona ez daukat saltzeko: Maitasuna.
• Haizeak salduta joan da: Beldurra.
• Zuk azaldutakoa kolkoko dut: Maitasuna.
• Hori ikusteak buruko ileak laztu dizkit: Beldurra.
• Zuen mutilak gureari begi handia dio: Maitasuna.
• Ipurdian galtzak estututa noa: Beldurra.
• Odola gatzatu zaio: Beldurra.
• Neska horri bihotza kendu diot: Maitasuna.

Argiarekin lotutako esamoldeak

Argiaren inguruko esamoldeek egoera desberdinak deskribatzen dituzte:

• Argi laranja piztu: Alarma piztu. (Norbait faltan botatzerakoan, argi laranja pizten da).
• Argi laburreko: Inozo. (Norbait hain ez astuna ikusterakoan, argi laburrekoa dela esan daiteke).
• Argi-lo

Simone de Beauvoir eta Generoaren Eraikuntza

Simone de Beauvoir (1908-1986) filosofo, idazle eta feminista frantsesa izan zen. Haren lan nagusia, Le Deuxième Sexe (Bigarren Sexua), emakumeen zapalkuntzaren erro filosofikoak aztertzen dituen funtsezko lana da.

Beauvoirren arabera, emakume izatea ez da esentzia natural bat, baizik eta eraikuntza sozial bat. Haren esaldi ospetsuak —"Ez da emakume jaio, emakume bihurtzen da"— generoaren eraikuntza historikoa nabarmendu zuen. Historian zehar, emakumea bestea gisa kokatu da, gizonezkoarekiko mendeko egoeran.

Emakumeen existentzia askatasunez eraiki beharreko prozesu bat da, eta ez dago emakume izateko modu bakarra. Emakumeen esperientzia testuinguru sozial eta kulturalen arabera aldatzen da, eta...

Testu hau Platonen Errepublika liburutik hartuta dago, non bertan hainbat gai landu zituen. Konkretuki, testu honetan gai nagusia ongia da.

Platon filosofo greziarra izan zen, K.a. V. mendean jaioa. Sokratesen ikaslea eta Aristotelesen maisua izan zen. Garai hartan, aldaketa sozial eta politiko sakonak eman ziren. Platonen ideia nagusietako batzuk ideien teoria, dualismoa, haitzuloaren mitoa eta arimaren teoria izan ziren. Baina, benetan posible al da horrelako hiri ideal bat sortzea?

Adiskidantzaren, Bertutearen eta Hiri Idealaren Aldeko Argudioak

Platonen hiria antolatzearen alde gaude; izan ere, bakoitzak funtzio bat betetzen du gizartean, eta horrek lan banaketa orekatu bat sortzen du. Denek dute beren eginkizuna, eta horrek gizarteko talde...

Ilustrazioa XVII. eta XVIII. mendeetan koka daiteke. Ordezkaririk handienen artean, Kantez gain, honako hauek ditugu besteak beste: Montesquieu (hiru botereen arteko independentzia aldarrikatu zuen), Voltaire (tolerantzia erlijiosoa aldarrikatu zuen) eta Rousseau (demokarazia zuzenaren defendatzailea).

Zaila da esatea zer den filosofia edo pentsamendu ilustratua. Hala eta guztiz ere, jarrera ilustratuaz mintza gaitezke. Baina, zer nolako ezaugarriak dauka jarrera ilustratu horrek? Garrantzitsuenak honako hauek izango lirateke:

Erdi Aroko Autoritate-Printzipioa

Ilustrazioan, unibertsaltasuna goraipatu zen, kultur, arraza eta nazio desberdintasunak gutxietsiz.

Superstizio eta Fanatismoaren Aurka

Ilustrazioa superstizio eta fanatismoaren aurkako mugimendu...

Gerraosteko Antzerkigintza garrantzia gutxi eman zaio. Idatzitako guztia ez da argitaratu; argitaratutakoa ez da beti taularatu; eta batzuetan, antzeztu arren, ez da inprimatu. Antzerkigintzaren helburua ez da maiz oso literarioa izan, euskaltzaletasunari eusteko tresna bat. Zinema, irratia, telebista, egunkariak ia erdara hutsean zirenean, euskaraz jendaurrean azaltzeko adierazpiderik bakanenetakoa izan. Iparraldeko Antzerkigintza Baionako Gure Herria aldizkarian argitaratu ziren gehienak. Herri txikietan aurkezteko antzezlanak izaten ziren eskuarki, egitura eta gai erraz samarrekin. Egile nabarmenenak Piarres Lartzabal eta Telesforo Monzón izan ziren.

Piarres Lartzabalek, drama eta komedia. Telesforo Monzón Ameriketako lurretatik Lapurdira...

Liberalismoaren joera nagusiak

Liberalismo progresista (erradikala)

• Botereen banaketa: Erregearen boterea mugatu nahi zuten parlamentuaren mesedetan.
• Subiranotasuna: Subiranotasun nazionala parlamentuan ordezkatua.
• Eskubideak: Herritarrentzat askatasun eta eskubide zabalak aldarrikatzen zituzten.
• Sufragioa: Hasieran sufragio zentsitarioa, gero batzuek sufragio unibertsalaren defentsa (ikuspegi demokratikoa).

Liberalismo moderatua (kontserbadorea)

• Botere banaketa eza: Erregeari botere handia onartzen zioten parlamentuaren kaltetan ("subiranotasun partekatua").
• Eskubide mugatuak: Herritarren askatasunak eta eskubideak murriztu nahi zituzten.
• Sufragioa: Oso mugatuta zegoen sufragio zentsitarioaren defentsa (ikuspegi oligarkikoa).

Fernando VII.aren erregealdia

Greziar Mitologia eta Literatura Klasikoa

1. Mitologiaren eragina Greziako literaturan

Mitologiak eragin handia izan du Greziako literaturan. Greziar mitologiako jainko-jainkosa batzuek izen desberdinak hartu zituzten kultura latindarrean. Antzinako literaturak fenomeno naturalak eta iraganeko gertaerak azaltzen zituen. Gero, ordea, filosofiak eta historiak hartu zuten eginkizun hori; baina mitoek, hau da, aspaldiko gertaeren kontaketa fantastikoek, bizirik iraun zuten.

2. Poesia epikoa: Jatorria eta zabalkundea

Greziako nobleek gogoko zuten arbasoen guduak eta ekintza miragarriak entzutea eta beren burua bertan islatua ikustea. Poeta ibiltariek, "rapsodoek" edo "aedoek", konposatutakoa errezitatzen zuten.

3. Homero: Iliada eta Odisea

Homeroren bi...

Uraren Propietateak eta Funtzioak

LIPIDO EZ SAPON, FUNTZIOAK

Energia erreserba, erretan e lortu-babes funtzioa, organoen inguruan. Isolatzaile funtzioa, azalaren azpian geruza sortu entzimako faktoreak, energia garraiatzeko erredakzioetan-argia jasotzeko pigmentuak. Biokatalizatzaile, bitaminak.

LIPIDO FUNTZIOAK

Energia-iturria erretzean energia-kantitate handi askatu-garraio funtzioa, proteinen ekin lotuta substantziak mugitzeko ahalmena. Isolatzaile eta babes mekaniko funtzioa bero kantitatea txarra, animalietan metatzen diren azalaren azpian, organo garrantzitsuen inguruan, kolpeak defendatzeko. Egitura funtzioa, mintxetan agertzen diren lipidoak. Energia xurgatzeko funtzioa, eguzki energia xurgatu. Bitamina batzuk lipidoak dira.

AZIGLIZERIDO

Funtz: E erreserba erregai gisa erabili...