Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Merkataritza Integrazioaren Mailak

Lehentasunezko merkataritza herri batzuen arteko akordioak dira, esportazio eta inportazio kostuak murrizteko helburuarekin.

Merkataritza Askerako Gune edo Akordioa

Akordioa sinatzen duten herrialdeen arteko barne-mugazerga edo arantzelak ezabatzea dakar. Hala ere, bakoitzak bere kanpo-merkataritza politika mantentzen du akordioa sinatu ez duten herrialdeekin dituzten harremanetan. Adibideak:

• EFTA (European Free Trade Association): Europako Truke Librearen Elkartea.
• NAFTA (North American Free Trade Agreement).

Aduana Batasuna

Merkantzien zirkulazio libreaz gain, aduanetan muga-zerga edo arantzel bakarra ezartzen da, gainerako herrialdeen aurrean denek batera kudeatzen dutena (aduana guztietan arau eta eskubide berberak...

Odola eta Sistema Inmunea

Sarrera:

Odola zelulen bizitzarako beharrezkoak diren elementu guztiak garraiatzen dituen likidoa da. Likido hau, odol-hodi guztietan zehar ibiltzen da, elikagaiak gorputz osora eraman ahal izateko eta metabolismo osteko hondakinak gorputzetik ateratzeko. Odolak bere funtzioak ondo bete ahal izateko, bere ezaugarri fisiko-kimikoak konstante mantendu behar ditu.

1. Isotonia: presio osmotikoa konstante mantentzea (0,9% gatz-disoluzio bati dagokiona).
2. Isohidria: pH-a konstante mantendu behar da. Aldatze-tartea 7,38-7,44 bitartekoa da.
3. Likatasuna: konstante mantentzea oso garrantzitsua da. Handitzen denean, bihotzak uzkurdura-indarra handitu egin behar du, ehunetara behar adina odol hel dadin. Gainera, handiegia bada, tronboak

Bihotz Taupadak eta Pultsua

Bihotzaren kolpe bakoitzari, edo sistolearen eta diastolearen tartekoari, taupada edo pultsua deitzen zaio.

Bihotz taupadak ariketa fisikoaren intentsitatearekin lotuta daude. Bihotz taupadek denbora behar dute jaisteko zein igotzeko.

Maiztasuna Neurtzeko Metodoak

Bihotz maiztasuna neurtzeko bi metodo ditugu:

1. Pulsometroa: Ordulari baten modukoa eta oso zehatza.
2. Eskuzko Zenbaketa: Ariketa momentu zehatz batean eten eta zuzenean bihotz taupadak zenbatzea hatz erakuslearekin eta erdikoarekin.

Oxigeno Kontsumoa eta Taupadak

Bihotz maiztasunarekin batera oxigenoaren goreneko kontsumoa dator, erlazio lineala duena, batez ere 120-170 taupada bitartekoan.

Non eta Nola Hartu Bihotz Taupadak

Taupadak hartzeko ohiko lekuak:

• Eskumuturrean

1898ko Hondamendia

1898an, Espainiar Inperio Kolonialaren azken hondarrak Amerika kontinentalean geratzen ziren: Kuba, Puerto Rico eta Filipinak. Puerto Rico eta Kubako egoerak ezaugarri kolonial bereziak zituzten: Estatu Batuetatik oso gertu zeuden, bizitza ekonomikoa esportaziorako nekazaritzan oinarrituta zeukaten, eta kanabera-azukrea eta tabakoa ziren ekoizpen nagusiak.

Filipinetako artxipelagoan, espainolak oso urriak ziren eta inbertitutako kapitalak ere ez ziren esanguratsuak. 1868an autonomiaren aldeko mugimenduak hasi ziren Kuban, Manuel de Céspedes-ek gidatutako herri-matxinadarekin. Altxamendu horrek hasiera eman zion esklabotza landaketetan eta azukre-etxaldeetan abolitzeko eta autonomia politikoaren aldeko borrokari.

Hamar urteko...

Euskal Foruak Ezeztatzen Dituen Legea

Testu Historikoa, Juridikoa eta Politikoa

Data: 1876ko uztailaren 21ean, Madrilen.

Egilea Intelektuala: Cánovas del Castillo.

Hartzailea: Espainiar guztiak, batez ere Euskal Herria (EH).

Une Historikoa: Bigarren Karlistaldiaren amaiera.

Ideia Nagusia

• Euskal Foruen deuseztapena.

Beste Ideiak

• Espainiako betebeharrak ezarri zaizkie Euskal Herriko biztanleei.
• Probintziak behartuta daude soldadu kupo bat ematera.
• Gorteek gobernuari baimena ematen diote foruetan erreformak egiteko, justifikatuta badaude.

Iruzkina

Aintzinatik Erdi Aroa: Zetorren foru sistemaren azalpen laburra. Liberalismoarekin talka.

Foruen Bilakaera:

1. Lehenengo Karlistaldia.
2. Bergarako Hitzarmena (1839): Foruak berretsi, baina Nafarroak foruak ezabatu eta autonomia

Trantsizioa (1975-1985)

Sarrera

Francok, bere heriotzaren ondoren erregimena iraunarazteko asmoz, monarkia ezarri bazuen ere, ez zuen lortu; Espainiak erregimen autoritariotik demokraziara eramango zuen bideari ekin baitzion. Beraz, 1975ean, Francoren heriotzarekin, trantsizioa deritzon aldia hasi zen, eta 1982ra arte, alderdi sozialistak boterea eskuratu zuen arte, iraun zuen.

Dena den, monarkia aldaketaren alde agertu arren, prozesua ez zen erraza izan: alde batetik, erregimeneko sektore inmobilistak zeuden eta, bestetik, erregimenarekin erabateko haustura lortu nahi zuten oposizioko sektoreak. Bi joeren artean hirugarren bat sortu zen: erregimenak berak zituen tresnetatik abiatuz sistemaren erreforma egitearen aldekoa. Azkenik, hausturaren...

Ugalketa: Kontzeptua eta Motak

Izaki bizidunek ugalketaren bitartez beren antzeko izakiak sortzen dituzte, espeziea iraunaraziz. Oinarrizko bi ugalketa mota daude: asexuala eta sexuala edo sexu bidezkoa. Ugalketa asexualean ez dago gametorik eta oso prozesu bakuna da: organismoaren zati batek indibiduo osoa, jatorrizkoaren berdina genetikoki, birsortuko du. Ugalketa sexualean, aldiz, gameto deritzen zelula espezializatuek hartzen dute parte. Zelula horiek espezie bereko baina sexu ezberdineko indibiduotik etorri ohi dira. Gametoak elkartu egiten dira ernalkuntza deritzan prozesuan, zigotoa emanez, eta horren garapenaz indibiduo berria sortzen da. Prozesuan guraso bien material hereditarioa konbinatzen denez, sexu bidezko ugalketak genetikoki...

Errenta eta ekoizpen faktoreak

Ekoizpen faktoreen jabeek ekoizpen faktoreak erabiltzearen truke ordainsaria jasotzen dute, errenta. Ekoizpen faktoreen jabeei, hau da, lana, lurra eta kapitalaren jabeei ordaintzen zaiena ematen dituzten zerbitzuen ekoizpenaren arabera zehazten da.

Ekoizpen faktoreen jabeek ekoizpen faktoreak erabiltzearen truke ordainsaria jasotzen dute, errenta. Ekoizpen faktoreen jabeei, hau da, lana, lurra eta kapitalaren jabeei ordaintzen zaiena ematen dituzten zerbitzuen ekoizpenaren arabera zehazten da.

Errenta motak

Errenta bezala ezagutzen dira:

• Alokairua: lurraren edo natura-baliabideen prezioari edo ordaindu beharrekoari deritzogu. Lurrak adierazten duen ekoizkortasunaren balioa da.
• Soldata: lanaren prezioari edo ordaindu

1. Jose Antonio Loidi

Errenterian jaio zen. Ikasketaz eta lanbidez botikaria zen. Horrez gain, euskal historiaz, hizkuntzalaritzaz, toponimiaz eta abarrez idatzi zuen. Ezaguna da euskarazko lehen polizia-eleberria idatzi zuelako: Hamabost egun Urgainen (1955). Irunen hil zen.

2. Jose Luis Alvarez (Txillardegi)

Donostian jaio zen. Txillardegi goitizenaz ezagunagoa. Hizkuntzalari, politikari eta idazle zen. Euskara batua sortzearen bultzatzaile nagusietako bat izan zen. Literaturan berrikuntza bat ekarri zuen: Leturiaren egunkari ezkutua, lehen eleberri modernotzat hartua, krisi existentzialari buruzkoa.

3. Ramon Saizarbitoria (1944)

Donostiako soziologoa eta idazlea, euskal literatura modernoaren aitzindaritzat jotzen da.

Literatura Ibilbidea:

• Bere