Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Kausak

Frankismo berantiarraren krisiak hainbat arlotan izan zituen arrazoiak, eta horien ondorioz erregimena gero eta ahulagoa bihurtu zen. Ekonomikoki, 1960ko hamarkadako hazkundea ez zen sendoa izan, eta 1973ko petrolio krisiak Espainiako ekonomia kolpatu zuen. Turismoaren beherakadak, emigrazioaren ahultzeak, kanpoko inbertsioen jaitsierak, inflazioak eta langabeziaren igoerak krisi soziala eragin zuten, gatazka laboralak eta protestak areagotuz.

Politikoki, erregimenak demokraziarako irekiera ukatu zuen bitartean, oposizioa antolatzen eta indartzen joan zen, inmobilistekin batera, Junta Democrática bezalako erakundeekin. 1973an, Juan Carlos Borboikoa oinordeko eta Carrero Blanco presidenteorde izendatu ziren, baina ETAk Carrero Blanco hil...

Errolda

Herrialde bateko biztanleriaren banakako kontaketa da, une jakin batean egindakoa. Iturri demografiko baliotsua da biztanleriaren kopurua, egoera demografikoa, kulturala, soziala eta ekonomikoa aztertzeko. Erroldak datu hauek jasotzen ditu: biztanle-kopurua, adina, sexua, ezkontza-egoera, ikasketa-maila, etab. Espainian, 1981etik aurrera, 1ean amaitutako urteetan egiten da, eta bost urtetik behin eguneratzen da udal erroldako datuak erabiliz.

Biztanleriaren Berezko Hazkundea

Leku bateko biztanleriak arrazoi naturalen ondorioz izandako hazkundea edo beherakada da. Hau da, jaiotzen (herri bateko jaiotza-kopurua urte batean) eta heriotzen (herri bateko heriotza-kopurua urte batean) arteko balantza da.

Biztanleriaren Benetako Hazkundea

Biztanleriaren...

ZORIONTASUNAREN ETIKAK

EUDONISMOA (Aristotelesen tradizioa)

HEDONISMOA-UTILITARISMOA (tradizio hedonista-utilitarista)

Euskararen Altxorrak: Esaera Zaharrak eta Gramatika

Esaera Zaharrak: Herri Jakinduriaren Islada

Maiatzean kukuak kuku, diruz banitu bi zaku: Kukuak kantu egiten duenean poltsikoan dirua baduzu, urtean zehar izango duzu.

Zenbat buru, hainbat aburu: Nork bere iritzia dauka.

Kantari txarra, beti kantetan dago: Zerbait egiten jakin ez, eta ondo egiten duela esanez puzten den pertsonari esaten zaio.

Agure onari ez ateak itxi: Edadetuei begirunea zor diegu.

Azeriak buztana jaso ezin, eta bai gabia: Indarra gauza handia da, baina trebetasuna handiagoa.

Umearen zentzuna, etxean entzuna: Etxean egiten dena barneratzen du umeak.

Ahal dena, itsasoan den arrain hoberena: Eskuartean dugunari eustea da zentzuzkoena.

Txakurra txakurtegian, oilarra oilategian: Gauza...

Euskal Ahozko Literatura

Euskal ahozko literatura oroimenean oinarritzen den eta ahoz transmititzen den euskal literatura mota da. Ahozko literatura oso errotua egon izan da gizartean. Euskara berandu heldu zen idazketara eta denbora luzean ez zen oso emankorra izan, beraz, ahozko komunikazioa izan da bizirik irauteko izan duen modua.

Ahozko Literaturaren Adierazpenak

Ahozko euskal literaturan sartzen dira: herri-kantuak, kopla zaharrak, esaera zaharrak, baladak, ipuinak, bertsoak. Ahozko transmisio horretan garrantzi handia izan dute erritmoak, errimak, kantuak eta gorputz espresioak. Mekanismo horiei esker gorde ahal izan du herriak bere memorian mendeetan zehar ahozkoaren altxorra.

Ahozkotasunaren Bilakaera

AEL duela urte asko biltzen, paperan

Historian zehar, emakumeak bigarren plano batean egon izan dira hainbat arlotan, baita literaturan ere. Familia eta etxea zaintzea izan da, tradizioz, emakumearen betebehar nagusia. XIX. mendearen erdialdera arte, gogorki kritikatzen ziren emakumeen “portaera inmoralak”, hau da, etxetik kanpo egiten zuten ia guztia. Beraz, ez da harritzekoa garai horren aurretik emakumeek idatzitako obra gutxi aurkitzea.

Aitzindariak: Santa Teresa, Sor Juana eta Madame de Stael

Hala ere, ezin ditugu ahaztu garai hartan garrantzia izan zuten idazle emakumezkoak, hala nola Santa Teresa de Jesus, Sor Juana Inés de la Cruz edota Madame de Stael. Azken hau izan ezik, beste biak mojak ziren, haiek baitziren idazten eta irakurtzen zekiten ia bakarrak. Madame de...

"Ausartu zaitez pentsatzera": Kanten Ilustrazioaren Definizioa

"Ausart zaitez pentsatzera", "izan adore zeure kabuz arrazoia erabakitzeko". Horrela laburbiltzen du Kanten pentsamendua "Zer da Ilustrazioa?" galderari erantzuna artikuluan. Horazio izan zen lehena esaldi hori erabiltzen. Orduz geroztik, topiko bihurtu da literaturan, eta lelotzat hartu dute hainbat unibertsitatek, tartean Huelvako Unibertsitateak.

Kanten Ustez, Autonomia da Giza Ezaugarri Nagusia

Kanten iritzian, autonomiak bereizten ditu gizakiak; erabaki pertsonalak hartzeko gaitasunak bereizten gaitu beste izakietatik. Era autonomoan jarduteak, adingabetasuna atzean utziz, gizakia heldutasunera iritsi dela adierazten du, hau da, gizabanakoa bere kabuz pentsatzen ausartzen dela....

Gobernu Arazoak (Koalizio Errepublikar-Sozialistaren Arazoak)

Aurkako Egoera Ekonomikoa

• 1929ko urriko New Yorkeko Crackak krisi ekonomiko unibertsala ekarri zuen.
• Soldatak igo ziren, baina produktibitatea ez. Ondorioz, enpresen irabaziak murriztu ziren.
• Honek guztiak ekonomiaren beherakada eragin zuen.

Gizarte Gatazkak

• Arazo ekonomikoak eta gizarte arazoak:
• Langile eta nekazarientzat erreformak mantsoegi zihoazen, haien arteko ezinegona eraginez.
• CNTk grebak eta matxinadak egitea bultzatu zuen, eta langileak lurrak okupatzen hasi ziren.
• 1932an anarkisten meatzarien altxamendua Katalunian eta 1933an nekazariena Asturiasen.
• Andaluzian, Casas Viejasen, langileek udaletxea okupatu zuten ondasunak kolektibizatuz. Estatuak Erasoko Guardia eta Guardia Zibila

Espainiako Lehen Sektorea

Nekazaritza paisaiak nekazaritza espazioaren itxurak dira, inguru naturalaren (faktore fisikoak) eta nekazaritza jardueraren (giza faktoreak) arteko konbinazioaren emaitza.

Iberiar Penintsulako Espazio Hezea

Iberiar penintsularen iparraldea eta ipar-mendebaldea hartzen ditu. Inguru fisikoak erliebe gorabeheratsua eta klima ozeaniko euritsua ditu.

Nekazaritza Egiturak

• Ezaugarriak: Biztanleria urria eta zahartua.
• Populatzea: Nagusiki sakabanatua (herrixkak, parrokia eta herriak).
• Ustiategiak: Minifundistak. Nekazariek lursail txikiak dituzte, hesien bidez bananduta, bata bestetik urrunduta. Horrek errentagarritasuna gutxitzen du eta mekanizazioa zailtzen du.
• Lurzoruaren erabilera nagusia: Abeltzaintza.

Nekazaritza Azalera

Azalera...

1. Errenazimentuaren sorrera Italian

XVI. mendean Errenazimentua izenez ezagutzen den aldia sortu zen Italian. Estilo gotikoa gaitzetsiz, iturri klasikoetara itzuli beharra aldarrikatzen zen. Italiako kulturan Quattrocento eta Cinquecento izenez ezagutzen diren bi mendeak dira horren lekuko.

Florentzia, Erroma eta Venezia izan ziren Errenazimentua garatu zuten hiri nagusiak. Medici familiak eragin erabakigarria izan zuen garaiko ideiak eta artelanak zabaltzen zituzten artistak eta literatoak bultzatzen eta babesten, monarkia katolikoa bermatuz. Garai honetan Petrarka, Michelangelo eta Leonardo da Vinci nabarmendu ziren.

2. Gizarte eta ekonomia aldaketak

Egitura feudalaren gainbehera burgesiaren indartzearekin batera gertatu zen. Italiako hiriak...