Zein da Bernardo Atxagaren ospea eman zion liburua?

Obabakoak ipuin bilduma da, 1988an argitaratua. Hainbat hizkuntzatara itzuli zen eta Narratibako Sari Nazionala irabazi zuen Espainian.

Zein da Txillardegiren ekarpen nagusia?

Euskara batua sortzearen bultzatzaile nagusietako bat izan zen. Literaturan, Leturiaren egunkari ezkutua lehen eleberri modernotzat hartzen da.

Euskal idazle garaikide nabarmenak: biografiak eta lanak

Laburpena

Dokumentuak euskal idazle garaikide nabarmenen biografia laburrak eta haien lan garrantzitsuenak biltzen ditu, hala nola Jose Antonio Loidi, Txillardegi, Ramon Saizarbitoria, Arantxa Urretabizkaia, Anjel Lertxundi, Bernardo Atxaga, Joseba Sarrionandia, Xabier Montoia, Harkaitz Cano eta Eider Rodriguez. Ikaslea idazle bakoitzaren jaiotza-lekua, jarduera nagusia eta obra aipagarriak ezagutuko ditu.

Funtsezko puntuak

Jose Antonio Loidi botikaria izan zen eta Hamabost egun Urgainen (1955) idatzi zuen, euskarazko lehen polizia-eleberria.
Txillardegi euskara batua sortzearen bultzatzaile nagusietako bat izan zen, eta Leturiaren egunkari ezkutua eleberria lehen eleberri modernotzat hartzen da.
Ramon Saizarbitoria euskal literatura modernoaren aitzindarietakoa da; Ehun metro (1976) eta Ene Jesus! (1989) bere lan nabarmenak dira.
Arantxa Urretabizkaiaren Zergatik panpox? (1979) eleberri laburra da, emakume baten egun bat kontatzen duena feminismoaren ikuspuntutik.
Bernardo Atxagaren Obabakoak (1988) ipuin bilduma hainbat hizkuntzatara itzuli zen eta Narratibako Sari Nazionala irabazi zuen.
Xabier Montoiak Euskal hiria sutan liburuarekin 2007an Euskal Literatura Saria irabazi zuen.
Eider Rodriguezen Haragia lanak 12 ipuin biltzen ditu eguneroko gaiak landuz.

Frogatu zeure burua

1. Jose Antonio Loidi

Errenterian jaio zen. Ikasketaz eta lanbidez botikaria zen. Horrez gain, euskal historiaz, hizkuntzalaritzaz, toponimiaz eta abarrez idatzi zuen. Ezaguna da euskarazko lehen polizia-eleberria idatzi zuelako: Hamabost egun Urgainen (1955). Irunen hil zen.

2. Jose Luis Alvarez (Txillardegi)

Donostian jaio zen. Txillardegi goitizenaz ezagunagoa. Hizkuntzalari, politikari eta idazle zen. Euskara batua sortzearen bultzatzaile nagusietako bat izan zen. Literaturan berrikuntza bat ekarri zuen: Leturiaren egunkari ezkutua, lehen eleberri modernotzat hartua, krisi existentzialari buruzkoa.

3. Ramon Saizarbitoria (1944)

Donostiako soziologoa eta idazlea, euskal literatura modernoaren aitzindaritzat jotzen da.

Literatura Ibilbidea:

Bere lehen eleberria 1969an: Egunero hasten delako, abortuari buruzkoa.
Ehun metro (1976), ETAko kide baten historia kontatzen du.
Ene Jesus! (1989), hizkuntzaren azterketa sakona egin zuen, eta amaren irudiari buruzko hausnarketa ere egin zuen.

4. Arantxa Urretabizkaia (1947)

Donostiako kazetari eta idazlea. Feminista, Hondarribiko alardean emakumeek gizonen pare desfilatzeko eskubidearen alde borrokatu zuen. Idazlearen lanik onena: Zergatik panpox? (1979).

Ezaugarriak:

Eleberri laburra.
Emakume baten bizitzaren egun bat garatzen da.
Barne bakarrizketa, nobela barruan eboluzionatu egiten duen pertsonaia.
Feminismoaren ikuspuntutik idatzita.
Zinemako bertsio bat egin zen (1985).

5. Anjel Lertxundi (1948)

Idazle emankorra, oriotarra. Literaturaren alor guztiak jorratu ditu. Goenkale telesail ospetsuaren sortzaile eta gidoilari izan zen. Zinemaren munduan ere mugitu zen, hiru pelikula zuzendu zituen, garrantzitsuena: Hamaseigarrenean, aidanez, izen bereko liburuan oinarrituta. Hitz jokoen zalea, hiztegia aberasteko bultzatzaile, hainbat hitz asmatu zituen. Bere lehen ipuin bilduma (1970): Jose Larreina edo hamalau heriotzena.

6. Bernardo Atxaga

Euskal idazle entzutetsu eta nabarmena EHn nahiz nazioartean, idazlerik itzuliena. Ospea eman zion 1988. urtean argitaratutako ipuin bildumak: Obabakoak, hainbat hizkuntzatara itzulia; Narratibako Sari Nazionala irabazi zuen Espainian. Etiopia izeneko liburuarekin poesiaren aro berria ekarri zuen. Eleberri nagusien zerrenda:

Bi anai
Behi euskaldun baten memoriak
Gizona bere bakardadean
Ziutateaz
Zeru horiek
Soinujolearen semea

7. Joseba Sarrionandia (1968)

Euskal idazlea, Lekeitiokoa (Bizkaia). Olerki eta narrazio laburren hainbat liburu idatzi ditu, baita eleberriak ere. 1980an atxilotu egin zuten ETAko kide izanik, kartzelan egon zen eta 1985ean kartzelatik ihes egin zuen. Ezkutatuta bizi izan zen, baina idazteari jarraitu zion. Narrazioak, ezaugarriak:

Liburu honetako narrazioak solteak dira, elkarrekin loturarik gabe.
Gehienetan hiru pertsonaia agertzen dira.
Narratzailea ipuinetatik at dago.

8. Xabier Montoia (1955)

Gasteiztarra, idazle eta musikaria. Musikan, Hertzainak taldeko abeslaria zen, horretarako euskara ikasi zuen. Hiru urte egon zen taldean, eta beste musikari batzuekin lankidetza ugari egin zituen (Negu Gorriak...). Literaturan nabarmendu zen, bere ipuinak, eleberriak eta olerkiak goraipatuak izan dira. 2007an Euskal Literatura Saria irabazi zuen, Euskal hiria sutan liburuarekin.

9. Harkaitz Cano (1975)

Lasarte-Oriako itzultzaile eta idazlea. Telebista eta irratiko gidoilari lanetan aritu zen, eta hainbat egunkaritan kolaboratu zuen. Oso gaztetatik hasi zen argitaratzen. Hogei urterekin Beluna jazz eleberria argitaratu zuen, bertan musika zaletasuna adierazi zuen. Bi liburu nabarmen: Telefono kaiolatua eta Neguko zirkua. Itzulpenei dagokienez, hainbat liburu euskaratu eta berezko lanak ere gaztelaniara itzuli ditu. Gaur egun ere hedabideetan kolaboratzen du.

10. Eider Rodriguez (1977)

Errenteriako euskal idazlea, publizitate eta zinema ikasketak egin zituen. Kazetari lanetan ibili zen aldizkari eta egunkarietan argitaratzen, ipuingintzan nabarmendu zen. Obra garrantzitsuena: Haragia, 12 ipuinez osatutakoa, eguneroko gaiak jorratzen ditu.