Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Indar-eremu kontserbakorrak eta ez-kontserbakorrak

Energia potentzial grabitatorioa

Larramendi: Bizitza

Andoainen jaio zen, geroago Salamancan ikasi (Irakasle ere izan zen Salamancan) eta ondoren Jesuita egin zen. Gizon alaia izan zen bizitza osoan. Euskal Herriko pertsona argienetakoa izan zen eta euskararen eta Euskal Herriaren aldeko gauza asko idatzi zituen, eta horrez gain, ondorengo beste idazle asko ere hori egitera bultzatu zituen. Azken urteak Loiolan eman zituen, hil arte.

Obra

Nahiz eta euskaraz ere idatzi, bere lan gehienak gaztelaniaz idatzi zituen. Gaztelaniaz idatzi zituen obrek euskal literaturan ere eragina izan zuten.

Euskararen aldeko lana

Euskararen aldeko lana bi modutan egiten du:

1. Euskaldunak beren hizkuntzaz harro egotea bultzatzen du, eta euskara gutxiesten dutenak lotsagarri uzten ditu.
2. Euskara lantzen eta

Pteridofitoen Ugalketa

Pteridofitoak hazirik gabeko landareak dira. Sustraia, zurtoina eta hostoak dituzte, baita ura, mineralak eta elikagaiak garraiatzeko baso-sistemak ere. Landare horien ziklo biologikoan belaunaldien txandaketa dago, eta esporofitoa da fase nagusia.

Briofitoen Ugalketa

Briofitoak baso gabeko landareak dira, eta giro hezea behar dute hazteko eta ugaltzeko. Belaunaldi-txandaketan, gametofitoa nagusitzen zaio esporofitoari. Sexu gabe eta sexu bidez ugaltzen dira.

Goroldioen Ziklo Biologikoa

Gametofitoa errizoideak eta filoideak dituen sasizurtoinak osatzen du. Gameto ar edo anterozoideak flagelodunak dira eta anteridio barruan eratzen dira. Gameto eme edo oosferak botila-itxurako arkegonioetan sortzen dira. Ernalketa gertatzeko,...

1. Isurialde Atlantikoa

A) Ezaugarri Fisikoak

Uren banalerroaren iparraldean dauden lurrak hartzen ditu. Inguru fisikoak erliebe malkartsua du, lur lau gutxi eta klima ozeanikoa, prezipitazio ugariekin eta erregularrak urtean zehar.

B) Lurraren Jabetza

Lurraren jabetza baserriaren inguruan antolatzen da, bai bizilekuei dagokienez, bai ustiapenei dagokienez, bi zatitan bananduta, lurraren kalitatearen arabera:

• Lantzeko lurra: Etxetik hurbil dago, uztak eta belarrak landatzeko erabiltzen da.
• Basoa: Partzela txikiagoz osatuta dago, urrunago eta altitude eta aldapa handiagoarekin. Basogintzarako erabiltzen da.

C) Lurraren Erabilera

Lurraren erabilera aldatu egin da industrializazioak nekazaritzari eskulana kendu zionean. Gaur egun, biztanle gutxi ari da...

Bigarren Aldia (1969-1976)

Aldi honetako hasierako urteetan, frankismoaren kontrako oposizio politikoa etengabe indartzen hasi zen. Testuinguru honetan kokatzen dira ETAren sorrera, errepresioaren areagotzea, ikastolen mugimenduaren hasiera, gau-eskolak, aldizkariak, jaialdiak, Ez Dok Amairu taldearen sorrera, Euskara Batuaren sorrera, eta manifestazio eta kale-istilu sutsuagoak. Giro horretan, euskal narratibaren modernizatze bideak koska bat aurrerago egiten du "Egunero hasten delako" eleberriarekin, Ramon Saizarbitoriaren obra honek urratze-lan garrantzitsua burutu baitzuen.

Eleberrigintzaren ezaugarriak:

• Auzitan jartzen du pertsonaiaren irudia eta garrantzia.
• Eleberrigileak desagertu egiten du eleberritik.
• Narratzaile anonimoa, objektibotasun

Adimena (arrazoia)

Oro har, pentsatzeko ahalmena. Zehazkiago, gizakiak gauza sentikorrak pentsatzeko eta haietatik unibertsala abstraitzeko eta kontzeptu forman adierazteko ahalmena. Tradizioz, adimena res cogitans, gauza pentsatzailearen sinonimotzat edo arrazoiaren sinonimotzat erabili da.

Alegoria

Ezaugarri sinbolikoak dituen irudi bidez edo bilakatutako metafora bidez egindako ideia baten irudikapena, adierazpena. Poema baten barnean edo bertako zati batean (nahi bada) azaltzen den irudia. Errealitate militar dagokion osagarriak metafora mailara aplikatzen ditu.

Apologistak

Kristautasunaren hasierako kristauek beren doktrina adierazteko eta defendatzeko borrokatu ziren idazleak.

Argitzapena

San Agustinen ezagutzaren teoria da, geroago eskolastiko...

1. Karlismoa: Ideologia eta Oinarri Soziala

Erregimen Zaharreko absolutismoa, zorrozkeria erlijiosoa eta foru zein pribilegio feudalen defentsa ziren karlismoaren ezaugarri ideologiko nagusiak.

Karlismoa eta oinarri soziala

Karlistak absolutista amorratuak ziren, eta nekazarien zati handi batek osatzen zuen mugimendua. Karlismoa mugimendu kontrairaultzaile, herrikoi eta nekazaria izan zen.

Karlismoa eta foruak

Euskal Herrian, Nafarroan, Katalunian eta Aragoin foruen defentsa funtsezkoa zen karlismoaren bandoan sartzeko, liberalismoak Konstituzioa ezartzerakoan foruen berezitasunak mehatxatzen zituelako. Foru-sistema ez zetorren bat euskal burgesiaren interesekin, Espainiako merkataritzarekin bat egin nahi zutelako, aduanak kostaldera eramanez. Politikan,...

Finantza-sistema

Zer da finantza-sistema? Azaldu.

Finantza-sistema erakunde publikoek garatutako egitura bat da, bitartekari multzo batez osatuta. Baliabide-aurrezkiak bideratzeko, kontsumo pribatua, enpresen inbertsioak eta gastu publikoak finantzatzeko.

Definizio barruan, batzuk aipatuko dira.

Finantza-baliabideak:

Titulo batzuk dira non jabeei aukera ematen die aberastasuna eusteko. Finantza aktiboak eta pasiboak daude. Aktiboa ezaugarri batzuk ditu:

• Likidezia: Eskudiru edo legezko dirua bihurtzeko erraztasuna.

• Arriskua: Aktiboaren jaulkitzaileak probabilitatea adierazi.

• Errentagarritasuna: Aktiboan interesak sortzeko duen ahalmena adierazten du.

Finantza bitartekariak: Aurreztaileen eta inbertitzaileen bitartekaritza egiten espezializatutako erakundeak...

Frankismoaren Errepresioa eta Erresistentzia

Frankismoak errepresioa areagotu zuen Euskadin, terrorea erabiliz, eta salbuespen egoerak ezarri ziren behin baino gehiagotan.

Oposizio Politikoaren Sorkuntza eta Zatikatzea

Alderdi eta sindikatu tradizionalekin batera, ezkerreko ideologia zuten beste hainbat erakunde sortu ziren:

• LKI (Liga Komunista Iraultzailea)
• PTE (Partido del Trabajo de España)
• ORT (Organización Revolucionaria de Trabajadores)

Batzuek borroka politikoa eta armatua bereiztu nahi zituzten, eta besteek borroka armatua irizpide politikoen menpe nahi zuten, oposizioko beste indarrekin kolaboratuz.

ETAren Ekintzak eta Burgosko Prozesua (1968-1975)

1968-1975 bitartean, ETAk zenbait industriagile bahitu, 43 pertsona hil eta hainbat atentatu...

Bigarren Mundu Gerraren Hasiera (1939-1940)

Irudia. 1939an hasi zen gerra, bi gerra-fronte nagusirekin: Europan eta Ozeano Barean.

Alemaniarrak Danzigen sartu eta Polonia konkistatu zuten. Hitlerrek inperio bat osatu nahi zuen. Alemanentzat baliabide ekonomiko oso garrantzitsuak ziren, hala nola, Suediako burdina edo Errumaniako petrolioa.

Erresuma Batuak eta Frantziak gerra deklaratu zioten Alemaniari. Halere, eskuak gurutzatuta, ezer egin gabe geratu ziren. Alemaniak gerra laburra egin nahi zuen (Blitzkrieg), eta horretarako baliabide guztiak jarri zituzten gerran. Polonia hilabetean eskuratu zuten. Konkistatu eta gero, segituan Frantzia mendebalderantz joan ziren.

Gerraren Hedapena eta Neguko Gerra

• 1939ko abendua - 1940ko urtarrila: Finlandia