Arteak eta humanitateak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

XIX. Mendeko Arkitektura

Industria Iraultzarekin batera, behar berriak eta material eta teknologia berriak agertu ziren. Materialei dagokienez, burdina, beira eta hormigoia gehitu ziren. Honek tipologia berriak sortzea erraztu zuen: fabrikak, tren-geltokiak, erakusketa unibertsaletarako eraikinak, etab. Gainera, hazkunde demografikoa eta hirien hazkundea ere gertatu zen industria iraultzarekin (adibidez, bulebar zabalguneak).

Joera Nagusiak

Alde batetik, arkitektura historizista (eklektizismoa: neogotiko, neobarroko, neoerromanikoa...) eta, bestetik, burdina eta beirarekin lotutako arkitektura: Chicagoko Eskola izan zen ezagunena. Bi hauen artean, modernismoa sortu zen, Gaudírekin (forma organiko eta kurbatuko eraikinak).

Arkitektura Historizista:

XIX. Mendeko Eskultura

Etapa honetan eskultore garrantzitsuena Auguste Rodin izan zen. Bere artelanetan argia, atmosfera eta patetismoa (gizaki irudien bidez) elkartu zituen. Bere artelanek arimaren energiari buruz hitz egiten dute, errealismo zehatz batekin.

Ezaugarri Orokorrak

• Forma arinen erabilera.
• Osatu gabeko formetan arreta (eskulturak).
• Artelanetan sentsualitate handia.
• Ehunduren trataeran kontrasteak: elementu batzuk oso landuak (leunduak) eta beste batzuk zimurtsuak (harria landu gabe).
• Eskaiolazko formak, gero brontzean edo marmolean zizelatuak.
• Inpresionista gisa aipatzen bada ere, hobeto ulertzen da sinbolista gisa.

XX. Mendeko Eskultura

Mende honetan eskultura berri bat eta estetika berri bat jaioko dira: errealitatearen kopia baztertuko...

Quattrocentoko Eskultura

Greziako klasizismoan oinarritu, kristautasunarekin egin klasikotasun hori. Marmola eta brontzea. Edertasuna gai nagusi. Gizakia biluzik eta naturalismoa, anatomiaren ezagutza eta erretratu bezala landu. Arkitekturarekin zuen lotura galdu.

Ghiberti

Humanista, polifazetikoa. Helburua klasizismoa berreskuratzea. Brontzea. Erliebea landu eta obra nagusiena: Florentziako Katedralaren bataiategiko bi ateak. Lana konkurtso bidez lortu zuen. Bibliako pasarteak gai. Perspektibarako paisaia. Lineala. Sakonerak ere garrantzia.

Donatello

XV. mendeko ikuspuntuen ilusionismoa erabili erliebetan. Florentziako eliza nagusiak apaindu, eragin gotikoa nabaria, baina forma bizi eta errealistagoekin. Behe erliebeetan ikuspuntuaren teknika....

Eskultura Italian Errenazimentuan

Eskultura: Italia: Ezaugarri orokorrak: Material nobleak erabiltzeko joera (marmola eta brontzea). Gizabanakoaren protagonismoa nagusitzen da obra guztietan. Gai mitologikoak, irudi biluziak, erretratuak, zaldizko monumentuak eta hilobiak izango dira generorik landuenak. Gizonezkoen irudietan efeboa eta gerlaria. Estiloa proportzioa eta harmoniarekiko interesa.

Quattrocento Garaia

Quattrocento garaia:

Ghiberti

Ghiberti: Prestakuntza klasiko sendoko gizona, humanista, artista eta erudituen laguna. Pintura eta arkitektura landu. Ustez teknika eta arrazonamendua uztartu ondoko emaitza dira arteak.

Lehendabiziko Ateak

Lehendabiziko ateak: (1402-1424) Brunelleschi eta Jacopo Della Quercia-ri irabazi. Andrea Pisano eredu...

Pintura Erromanikoa: Ezaugarri Orokorrak

Helburua ez zen errealitatea irudikatzea, Itun Zaharreko eta Berriko ideiak eta kontzeptuak adieraztea baizik. Naturalismo ezak zehazten du pintura erromanikoaren izaera, eta irudikatutako elementuen konbentzionalismoa eta aurkezpen estereotipatua ditugu haren ezaugarri nagusiak.

Teknikak

Horma pintura landu zen nagusiki eta temple pintura.

Gaiak

Ikonografia, Kristo Pantokrator, apokalipsiko irudiak, Adan eta Eba, Ama Birjina eta haurra altzoan eta Itun Zaharreko pasarteak.

Gaien Trataera

Zentzu hierarkikoa, hieratismoa, frontalitatea, estatismoa, bidimentsionaltasuna, estilizazioa, errepikapena.

Baliabide Piktorikoak

Marra beltz lodi batez inguratzen zen marrazkia. Argirik ez eta koloreak lauak dira. Konposizioa...

Arte Bizantziarra: Inperioaren Sorrera

Arte klasikoa desagertzen zihoan bitartean, Konstantinoplan IV. mendetik 1453ra tradizio erromatarra gorde zen. Kultura bizantziarra Erdi Aroan forma artistikoen igorle eta sortzaile bihurtu zen. VI. mendea da goren unea. Justiniano zen enperadorea, eta gerra luze batzuen ondoren lurralde asko lortu zituen. Grezia zaharretik, ekialdearen eta kristautasunaren eraginez, zibilizaziorik bikainenetako baten ardatza izan zen.

Konstantinopla: Kultura Bizantziarraren Erakusgarri

Konstantinopla bizantziar kultura handiaren erakusgarri zen, Bosforoko leku estrategikoan kokatua. Erdialdean enperadorearen jauregi sakratua eta Santa Sofiaren basilika zeuden. Eliza eta portikoak ere bazituen. Herri jai nabarmenak zeuden...

GREZIAR ARKITEKTURA

Greziarrek eraikin erlijiosoak eta zibilak eraiki zituzten. Arkitektura erlijiosoaren barruan, Olinpia, Delfos, Atenas edota Epidauroko santutegietan egindako tenpluak ditugu, besteak beste.

Tenpluen Oinplanoa eta Funtzioa

Tenpluen oinplanoa beti berdina izaten zen: jainkoarentzako gune bat (cella edo naos). Gune horrek laukizuzen forma zeukan eta zutabe biribileko euskarriz inguratua zegoen. Cellaren aurrean, edo atzean, beste ganbara batzuk eraiki zitezkeen.

Oinarrizko eskema hori abiapuntutzat hartuta, honako hiru ordena hauek asmatu zituzten:

• Doriarra
• Joniarra
• Korintiarra (azken hau joniarraren aldaera bat bazen ere).

Tenpluek ez zituzten eliza moderno batek betetzen dituen funtzio berdinak betetzen. Jainkoarekiko kultuarekin...

David

Neoklasizismo frantsesaren erakusle handienetako bat izan zen. Napoleonen artista ofiziala izan zen. Irudien argi orokor uniformea, kontraste bizirik edo baliabide tenebristarik gabea zen. Marrazkiari koloreari baino garrantzi handiagoa eman zitzaion. Koadroetan irudien batasuna eta oreka sendotu ziren. Helburua edertasuna bilatzea zen. Erretratugile guztiz dotorea izan zen. David hain atxikirik bizi izan zen Iraultzaren eta Napoleonen Inperioko idealei, non Bruselara joan behar izan zuen ihesi, Frantziako Borboien monarkia berrezarri zutenean.

Lanak

• Napoleon Koroatzea
• Marat erailik

Delacroix

Oso pintore ugaria izan zen, luzaro bizi izan zelako. Gai guztiak ukitu zituen: politikoak (Askatasuna herriaren gidari), exotikoak (Sardanapaloren heriotza)...

Eros eta Psike

Eros eta Psike eskultura Antonio Canova eskultore italiarrak egin zuen 1787 eta 1793 urteen artean. Eskultura estilo neoklasikokoa da. Neurriak 155 x 168 cm-koak dira. Bultu biribilekoa da, marmolezkoa, eta aurrealdetik ikusteko egina dago. Canova Apuleioren Urrezko Astoa obran inspiratu zen, eta eskultura honek maitasuna irudikatzen du. Forma klasikoetan inspiratu zen pertsonaia gazteak irudikatzeko ereduan, eta teknikaren aldetik bukaera perfektua da.

Eros eta Psike musu bat emateko zorian dauden momentuan, haien aurpegiek espresioa daukate, baina ez dira Michelangeloren eskulturak bezain espresiboak. Bi ardatz daude, 'X' forma osatzen dutenak, baina Psiqueren hankaren ardatza luzeagoa da. Bi ardatzen erdigunea pertsonaien buruetan...