Eskultura XIX. eta XX. Mendeetan: Rodin, Kubismoa eta Abstrakzioa

XIX. Mendeko Eskultura

Etapa honetan eskultore garrantzitsuena Auguste Rodin izan zen. Bere artelanetan argia, atmosfera eta patetismoa (gizaki irudien bidez) elkartu zituen. Bere artelanek arimaren energiari buruz hitz egiten dute, errealismo zehatz batekin.

Ezaugarri Orokorrak

• Forma arinen erabilera.
• Osatu gabeko formetan arreta (eskulturak).
• Artelanetan sentsualitate handia.
• Ehunduren trataeran kontrasteak: elementu batzuk oso landuak (leunduak) eta beste batzuk zimurtsuak (harria landu gabe).
• Eskaiolazko formak, gero brontzean edo marmolean zizelatuak.
• Inpresionista gisa aipatzen bada ere, hobeto ulertzen da sinbolista gisa.

XX. Mendeko Eskultura

Mende honetan eskultura berri bat eta estetika berri bat jaioko dira: errealitatearen kopia baztertuko da eta forma berritzaileak agertuko dira, eskultura indartsu, izugarri eta karrankaria. Edertasuna irudikatzeko antzinako idealaren aurka joango da.

• Formen perfekzioa alde batera utzi zen, baita gustu ona eta gizaki irudiaren deformazio eza ere.
• Material nobleen erabilera ere alde batera utzi zen, eta beste material batzuk erabiltzen hasi ziren: industria-materialak edo eguneroko erabilerakoak, adibidez zementua, erretxinak, egurra, latexa, plexiglasa, polietilenoa, larrua...
• Jarrerak bihurrituak, iraulkaraziak edo ezinezkoak izango dira. Irudiek mina, angustia... erakutsiko dute. Emakumeen irudiaren itxura aldatu egingo da.
• XX. mendean eskulturak ordura arteko gaiak (natura eta gizakia) baztertuko ditu, eta gai transzendentalagoak agertuko dira.
• Artelana zerbait sakonagoaren adierazpena izango da: kontzeptu filosofikoak aurkeztuko ditu.
• Formen sakontasunean mezu inplizituak egongo dira. Formek esanahi ugari, metaforak eta interpretazioak izango dituzte. Artistaren pertsonalitatea, munduaren kontzepzioa, ideologia, subjektibitatea, bere egoera, gizartea, ideia pertsonalak... islatuko dira.

Kubismoa Eskulturan: Archipenko

1907an, kubismoarekin batera, eskulturan ere kuboak, zilindroak eta esferak oinarrizko forma gisa hartu ziren. Eskultura kontzeptua aldatu zen, tradizioarekin apurtuz (anatomiaren irudikapen klasikoarekin, adibidez). Bolumena landu zen, masaren eza kontzeptua aplikatuz.

Ezaugarri Orokorrak

• Hiru dimentsiotan lan egiten zen.
• Bolumenen eta forma lauen elkarguneak eta formen deskonposaketa landu ziren.
• Zuloa elementu eskultoriko gisa aurkitu zen; masa nahiz zuloa adierazpen plastikorako balio dute.
• Perspektiben aldiberekotasuna.
• Barruko espazioa.
• Bolumen ahurrak eta ganbilak.

Archipenkoren Ezaugarri Orokorrak

• Errusiarra zen.
• Hutsuneak baloratzen zituen, irudien barruko espazioak nabarmenduz.
• Bolumenaren garrantzia.

Abstrakzioa Eskulturan: Chillida eta Oteiza

Chillidaren Ezaugarri Orokorrak

• Hasieran burdina eta egurra erabili zituen.
• Geroago beste material batzuk ere erabili zituen: altzairua, harria, hormigoia eta alabastroa (argiaren kalitateagatik).
• 1970etik aurrera, naturan bilatu zuen inspirazioa.
• 1980ko hamarkadan dimentsio handiko piezak kokatu zituen, hiriguneetan eta natura-guneetan integratuz (eskultura eta naturaren arteko fusioa).
• Masa eta hutsuneak harmonikoki kontrajartzen zituen.
• Bolumen konpaktu eta garbiak.
• Geometria bakuna, non dinamismoa eta estatismoa txandakatzen diren (azal zimurtsuak eta leunduak).