Arteak eta humanitateak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Ilustrazioko Euskal Antzerki Nagusiak

Muniberen Gabon sariak (1762)

“Sor Luisa de la Misericordia” izenarekin argitaratu zuen Munibek bere lantxoa, Gabon sariak, 1762an. Gure literaturan Ilustrazioko lehen antzerkia da. Kanta herrikoiak, estilo jolaskorra eta jakintzaz hornitua. Lehen aldiz kontzeptu berriak agertzen dira gure literaturan. Ez du Barrutiarenak bezalako herri-teatroaren antzik.

Peñafloridako Kondearen El borracho burlado (1764)

El borracho burlado, 1764an, Peñafloridako kondeak idatzitako antzerkia da. Bergaran antzeztu zen. Kantuak euskaraz ziren, baina beste guztia erdaraz egina. Antzerki neoklasikoaren ildotik doa. Ez du Gabonetako ikuskizunarekin inolako itxurarik, ez edukian eta ez forman.

Antzerkiaren atarian egin zuen...

Erromanikoaren Ezaugarri Orokorrak

• Europa osoan hedatu zen XI. mendetik aurrera.
• Arte erlijiosoa da. Helburua: fededunak Jainkoarengana hurbiltzea.
• Arte sinbolikoa da; elementu bakoitzak mezu bat erakutsi nahi du.
• Artistak artisau hutsak ziren.

Arkitektura Erromanikoa

Elizen Ezaugarri Orokorrak

Materiala

Hasieran egurra erabiltzen zen, gero harria. Teilatuak zurezkoak ziren hasieran, baina kandelen eraginez erre egiten ziren.

Oinplanta

• Basilikala: Erromako basiliken antzekoa. Transeptua ez da gehiegi nabaritzen.
• Erdiratua: Planta zirkularra edo poligonala. Aldarea erdian dago.
• Latindar gurutzeduna: Erromako basiliken antzekoa, baina transeptu batekin.
  • Sinbolismoa: Kristoren gurutzearen forma.
  • Leku sakratuena: burua.
  • Burua ekialderantz dago, goizeko argia

Formak Herrian: Marrazketa, Pintura eta Modelatzea

Teknikak: Marrazketa, pintura eta modelatzea

Ikasmaila / Zikloa: [Datuak falta dira]

1. Gaitasunak

1. Oinarrizko forma geometriko eta organikoak identifikatzea, inguruneko eraikinei behatuta, inguruko eraikuntzak egoki irudikatzeko.
2. Modulu, egitura eta proportzio kontzeptuak egoki erabiliz, inguruneko formak irudikatzea, espazioaren antolaketarako duten garrantziaz jabetzeko.
3. Irudien deskribapena, marrazketa, argazkigintza eta eraikuntza teknikak zuzen erabiltzea, beharrezko material eta tresnak egoki hautatuz, inguruneko formak zehaztasunez irudikatzeko.

2. Edukiak

Kontzeptuak

• Oinarrizko formak: geometrikoak eta organikoak.
• Modulua, egitura eta proportzioa.
• Irudien deskribapena, marrazketa, argazkigintza

Eskultura Neoklasikoa

I. XVIII. mendea: Bi mundu kontrajarrien arteko gurutze-bidea

Estetika barroko-rokokoak, faltsukeriaren eta gehiegikeriaren sinonimoak, Antzinako Erregimeneko klase dominatzailearekin egiten zuen bat, ilustratuen aburuz; aitzitik, kultura klasikoak ekonomikoki eta sozialki indartzen zihoan klase burgesaren ikuspegia erakusten zuen, eta jarrera etikoa eta pentsamolde arrazionala balioesten zituen. Arrazoi kartesiarra oinarri hartu zuen neoklasizismoa lehen arte mota izan zen, Antzinate klasikoa ezkero, arkitektura zibila garatzen.

II. Ilustrazioaren pentsamoldearen eragina

Neoklasizismo hitzak klasizismo berria esan nahi du. Jakina da artista neoklasikoek Antzinateko Greziako nahiz Erromako forma klasikoetara jo zutela eredu...

1. Sevilla: formazio-urteak — naturalismoa eta tenebrismoa

Velázquez-en bizitza eta obrak: 1. Sevilla: formazio-urteak, naturalismoa eta tenebrismoa. Velázquez Sevillan jaio zen eta hiri hartan bertan ikasi zuen. Aita jatorriz portugesa, eta ama sevillarra zuen. Francisco Pacheco pintorearen tailerrean ikasi zuen, eta haren alabarekin ezkondu zen 1619an. Bi alaba izan zituzten. Sevillan pintatutako obretan Caravaggioren molde naturalistak eta tenebrista teknika antzematen dira. Gai nagusiak pikariak eta bodegoiak izan ziren; baita erlijioko eszenatxo batzuk ere. Obrarik garrantzitsuenak honako hauek dira: "Atsoa arrautza frijitzen", "Sevillako urketaria" edo "Kristo Martaren eta Mariaren etxean".

2. Madril: gorte-urteak eta erretratistika

2....

Lerroa eta marrazkiaren nagusitasunaren aurrean (Neoklasizismoa), kolorearen edertasuna hobetsiko da. Horregatik, Barrokoko pintoreak miresten dituzte, bereziki Rubens, Velázquez eta Rembrandt.

Erromantizismoaren Ezaugarri Nagusiak

• Pintzelkada librea, bizia eta espresibitatez betea da.
• Dramatismoz betetako argi kontrasteak. Argia oso garrantzitsua da eta bere gradazioak zaintzen dira, izaera efektista eta teatrala emanez.
• Konposizio mugituak eta desorekatuak.

Gaiak eta Inspirazio Iturriak

Erretratua eta Gizarte Ikerketa

Erretratua bezero burgesen genero gogokoena da. Erretratatuaren maila soziala eta ikerketa psikologikoa egiten da.

Historia eta Literatura

Historia-pinturak erakartzen ditu. Erdi Aroa dute atsegin, eta horretarako iturri literarioetara...

Paleolitoa: Harri Aroaren Hasiera

Paleolitoa harri aroaren aldirik luzeena da (bizpairu milioi urte gutxi gorabehera).

Behe Paleolitoa

Garai honetan, gizakiak harrizko eta hezurrezko lanabesak lantzen zituen. Klan txikietan antolatzetik, ehiztari-taldeetan antolatzera pasa ziren (harrapariak eta nomadak). Elikagaiak ehizatik, arrantzatik eta basoko fruituetatik lortzen zituzten; baliabideak agortzean, beste leku batera mugitzen ziren.

Nafarroan, K.A. 200.000 eta 8.000 bitartean, klima leuna eta hezea zen. Zuhaitz gutxi zeuden, batez ere belarkiak. Faunari dagokionez, belarjaleak, haragijaleak eta sarraskijaleak zeuden. Neandertalak, talde txikietan, Ebro haranetik jaitsi ziren eta, azkenean, desagertu egin ziren (Ega, Arga, Aragoi, Irati ibaietan...

Greco: Manierismoaren Maisua

Manierismoa: Ezaugarri nagusiak

• Ikono bizantziarren zentzu ia abstraktua eta barnekoitasun psikologiko sakona.
• Veneziarren kolore bortitzak.
• Konposizio eskema nabarmenak.
• Sinbolismoa eta perspektiba falta.
• Argia ez da naturala, errealitatetik kanpokoa.
• Elementu horiekin guztiekin, pintura originala, gizatasunez beteriko tipo psikologikoak erretratuz egin zituen.
• Zeru-paisaiak: hodei mehe eta kolore desberdinekoak.

Arkitektura Neoklasikoa

Orientazio berria hartu zuen, giza bizitza hobetzeko eraikinak ugarituz. Arkitektura barrokoa baztertu eta antzinatera begira jarri zen.

Ezaugarriak:

• Ordena klasikoen erabilpena.
• Oinplano angeluzuzenak eta zentralizatuak.
• Bolumen arkitektoniko garbiak eta geometrikoak.
• Soiltasuna, harmonia, proportzioa

Espresionismo Abstraktua

Bigarren Mundu Gerraren osteko mugimendu artistiko amerikarra izan zen. Gerrako irudi eta argazki lazgarriak ikusi ondoren, artistak formarekin eta kolorearekin esperimentatzen hasi ziren. Artista amerikarren lanak Europakoen parean lehiatzen hasi ziren, hein handi batean, artista europar asko Estatu Batuetara errefuxiatu gisa joan zirelako.

Mugimendu honek indar emozionala eta adierazpen bortitza irudi antifiguratiboekin eta beste abangoardietako elementuekin konbinatzen ditu. Bi joera nagusitan banatzen da:

• Action Painting
• Colour Field eta Hard Edge

Action Painting terminoa lehen aldiz Jackson Pollock-en lana deskribatzeko erabili zen.

Inpresionismoa Eskulturan

Eskulturan, artista inpresionistek natura erabili zuten bizia...

Azken Afaria (Leonardo da Vinci)

Data: 1495-1497. Kokapena: Milan.

Teknika eta Egoera

Gaur egun oso egoera txarrean dago. Egoera hori Leonardok erabilitako pintura teknika berriengatik sortu zen: fresko teknika baztertu zuen, olio eta tenperaren nahasketa erabiliz. Zoritxarrez, ez da lortu lan hau hasierako itxurara itzultzea.

Gaia

Kristo eta apostoluen arteko azken afaria irudikatzen du:

• Erdian: Jesus.
• Ezkerrean: Judas, Pedro, Juan...
• Eskuinean: Tomas, Tadeo...

Konposizioa

Leonardok arreta guztia Kristoren figuran bildu nahi du, gainerakoetatik bereiziz.

Figuren Ordenamendua

Apostoluak bi aldetan antolatzen dira, hirunaka biltzen dituelarik. Talde hauek Kristoren alboetan jarri ditu, simetria gordeaz eta konposizio orekatu bat sortuz.

Kristoren Figura

Kristoren...