Arteak eta humanitateak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Sarrera: Parisko bihotzeko harribitxia

Aurrean dugun eraikin ikusgarri hau Frantzian aurkitzen den Parisko Notre-Dame katedral gotikoa da. 1177. urtean hasi eta 1250. urte inguruan amaitu zen. Andre Maria Birjinari eskainia, Jesusen amari, Parisko Île de la Cité uhartetxoan dago, Sena ibaiaren urek inguratzen dutena. Maurice de Sully artzapezpikuak agindutako lana da, eta hainbat arkitektok parte hartu zuten eraikuntzan.

Katedralaren ezaugarri arkitektonikoak

Materialak eta oinplanoa

Eraikuntzan erabilitako material nagusia harria da, harlandua hain zuzen ere.

Oinplanoak gurutze latindar forma du, mendebalderantz orientatua. Bost nabeko katedrala da, transeptua ez da kanpoaldera nabarmentzen eta absidea girola bikoitz batez inguratuta dago. Burualde...

Arte Islamiarra: Jatorria eta Hedapena

Seguruenik, orain arte ez da musulmana bezain bizkor eta indartsu zabaldu den erlijiorik sortu. Arabiako penintsulan sortu zen VII. mendearen hasieran. Oso bestelako herriak eta tradizioak hartu zituen Islamak bere baitan, fedearen bitartez baturik.

Arkitektura Islamikoa: Ezaugarri Nagusiak

Mezkita da arkitektura islamiarreko eraikin esanguratsuena, musulmanen otoitz-leku nagusia. Eraikuntza guztiz sofistikatuak bideratu zituzten.

Mezkitetako eskema tipikoa:

• Sahn edo patioa: Atari batek inguratua, erdian iturri bat duena (garbiketarako).
• Haram edo otoitz-lekua: Luzanga gehienetan.
• Qibla: Harama eta patioa bereizten dituen horma da, Mekara dago orientaturik.
• Mihrab: Qiblaren erdialdean irekitzen den hobia.
• Minbar

Neoklasizismoa: Ilustrazioaren Artearen Ezaugarriak

XVIII. mendetik aurrera, aldaketa politiko, ekonomiko eta sozial sakonak gertatu ziren, Erregimen Zaharrari amaiera emanez. Industria Iraultza, Ilustrazioko pentsamoldea eta Frantziako Iraultza izan ziren aldaketa horien eragile nagusiak, tradizionalismoarekin hautsi eta garai berri bati bide emanez. Europan, mundua ulertzeko bi modu nagusi sortu ziren:

• Neoklasizismoa: Ilustrazioaren arrazionalismoa artera eraman zuen.
• Erromantizismoa: Arrazoi horren beraren aurka borrokatu zen.

Bi estiloak bizikide izan ziren, kulturaren eta arte garaikidearen aro berri bat hasiz. Arte berria sortzeko premia zegoen, gizarte berriaren zerbitzura. Horrela, klasizismoa hartu zen gizarte berriaren eredu gisa. Barrokoa,...

Reimseko Katedrala: Sarrera

Aurrean dugun irudi ikusgarria Frantzian dagoen Reimseko katedral gotikoa da. 1211 eta 1275 urteen artean eraiki zen eta Jesusen amari, Mariari, eskainita dago. Reims hirian dago, Frantziako hiriburu Paristik 160 km-ra. Reimseko artzapezpiku Aubry de Humbert-ek agindu zuen eraikitzea, eta hainbat arkitektok hartu zuten parte.

Eraikuntzan erabilitako material nagusia harria da, harlandua, hain zuzen ere.

Katedralaren Egitura Arkitektonikoa

Oinplanoa eta Barrualdea

Oinplanoak gurutze latindar forma du. Hiru nabe ditu transeptua baino lehen, eta bost transeptuaren ondoren. Transeptua ere hiru nabekoa da eta disimulatuta ageri da. Absidea deanbulatorio edo girola batez inguratuta dago, eta bertatik bost absidiolo zabaltzen...

Pintura Gotikoa

Gotiko Lineala edo Franko-Gotikoa

Izenak dioen bezala, Frantzian garatzen den estiloa da. Oso gai sinpleak erabiltzen ditu. Marrazkia nagusitzen da pinturaren gainetik, eta kolore biziak erabiltzen ditu.

Italo-Gotikoa

XIII. eta XIV. mendeetan ematen da, Gotiko Linealarekin batera.

Ezaugarriak:

• Sakontasuna irudikatzen dute (perspektiba klasikoa).
• Anatomiaren balorazioa, kolore-gamen arteko harmonia eta tonu xehetasuna.

Bi eskola nagusitzen dira: Florentziakoa eta Sienakoa.

Florentziako Eskola

Bere ordezkari garrantzitsuena Giotto da. Pintura modernoaren sortzailetzat hartzen da. Pintura espazioko errepresentazioaren menpe jartzen du. Anatomia arimaren espresioaren eta argiaren arabera lantzen du; beraz, bai konposizioan bai kolore-tonalitatean...

Neoklasizismoa (1775-1850)

Neoklasizismoa, barne diseinuan, 1775 eta 1850 artean kokatzen da, nahiz eta bere formak 1830 ondoren lausotzen hasten diren.

Ilustrazioa eta Testuingurua

XVIII. mendeari Argien Mendea edo Ilustrazioa esaten zitzaion. Mugimendu intelektual horrek metodo zientifikoa, ezagutza arrazionala eta hezkuntza laikoa sustatu zituen, botere tradizionalei aurre eginez eta burgesia liberalaren ahalduntzeari lagunduz. Politikoki, monarkia absolutuak (despotismo ilustratuaren ikuspegi berriarekin) sistema parlamentarioekin batera bizi ziren; Britainia Handian, gainera, industrializazioa hasi zen.

Arte Klasikoaren Berraurkikuntza

Faktore erabakigarria arte klasikoaren berraurkikuntza izan zen. 1738tik aurrera, Ponpeia eta Herkulanon hasitako...

Cinquecentoa: Errenazimentuaren Gailurra

XVI. mendean, Errenazimentua gailendu zen Italian, eta artearen hiriburua Erroma bihurtu zen. Aita Santuak izan ziren artearen mezenas nagusiak, eta arkitekturak, eskulturak eta pinturak batasun monumental bat osatu zuten. Garai honetan gizakiaren irudikapen perfektua bilatu zen, harmonia, oreka eta perspektiba sakonduz, tradizio klasikoak berrinterpretatuz eta berrikuntzak sartuz.

Pintura

Florentzian, Leonardo da Vinci izan zen margolari nagusietako bat, bere lanetan zientzia eta artea uztartuz. Bere ikerketa sakonak eta esperimentazioak sfumato teknika garatzeko bidea ireki zuten; teknika honek lerroak desdibultzatzen ditu eta argi-iluen arteko tranzizio finak ematen ditu, emaitza garrantzitsua izanik...

XX. Mendeko Arkitektura

Bigarren Mundu Gerraren ostean, funtzionalismoa nagusitu zen. Adibide argia da Van der Roher-en Seagram Building, altzairua eta beira erabiliz eraikia. Sarreran, iturriekin apaindutako guneak atseginago egiten zuen espazioa.

Modernitatea eta Tradizioa

• Finlandia: Alvar Aaltok modernitatea eta tradizioa uztartu zituen, egurra eta buztina erabiliz.
• Jorn Utzon: Egitura organikoak landu zituen, hala nola Sidneyko Opera (1957-1963), natura eta gizakia batuz.
• Espainia: 60ko hamarkadan iritsi zen organizismoa. Sainz de Oizaren Torres Blancas eta Lluis Serten Miró Fundazioa dira adibide nagusiak.

Brutalismoa eta Postmodernismoa

Brutalismoak materialak manipulatu gabe erakusten ditu (en bruto). Le Corbusier-en Unité d'Habitation da...

Neoklasizismoa eta Inperioaren Estiloa (Napoleon)

Jacques-Louis David: Neoklasizismotik Erromantizismora

Testuingurua eta egilearen bilakaera oso lotuta daude. David Ilustrazioan parte hartu zuen, Iraultzan esku hartu zuen (Bastillaren ekaitzean parte hartuz) eta Napoleonen aldeko bihurtu zen.

Hasieran, David Antzinate Klasikoko pertsonaietan inspiratu zen, baina Iraultzarekin eta Napoleonekin, gertaera horiek irudikatzea merezi zutela uste izan zuen. David neoklasizismoaren ordezkari nagusia da, baina gertaera historiko eta abertzaleekiko duen zaletasuna erromantizismoaren aurrekariak dira dagoeneko.

Lanaren esanahi politikoa argia da: aberriari leialtasuna, eta aberriaren balioak eta idealak defendatzeko norberaren bizitza ematea.

Neoklasizismoaren

Santo Tomasen Zalantza: Silosko Monasterioko Erliebea

Kronologia: XII. mendearen hasiera (gutxi gorabeherako datazioa).
Estiloa: Erromanikoa.
Teknika: Harriz egina, tailu-prozedura erabiliz.
Kokapena: Silosko monasterioko klaustroa.

Gaia eta Ikonografia

Gaia ebanjelioetatik dator: apostoluei Kristo berpiztua agertu ondoren, Tomas euren artean ez zegoenez, honek berpizkundean sinesteari uko egiten dio bere zauriak ukitu arte. Oraingoan, Jesus Tomasekin agertzen da eta bere eskuak zaurietan sar ditzan bultzatzen du. Beraz, ekintza horren une zehatza jasotzen da.

Analisi Formala eta Estilistikoa

Erliebe txikia da, jatorriz polikromatua, tailuaren erauzketa-teknikaren bidez egina. Isozefalia duten hiru erregistro horizontaletan banatzen da, goiko erregistroan...